Кіріспе

chembox
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 454459350
| Name = Алюминий фосфиді
| ImageFile = Файл: Алюминий фосфиді.jpg
| ImageSize =
| ImageName = Алюминий фосфидті таблеткалар
| ImageFile2 = Sphalerite бірлік жасуша тереңдігі 3D шарлар.png
| ImageSize2 =
| ImageName2 = Кристалдық құрылым
| OtherNames = Алюминий фосфиді, Алюминий(III) фосфиді, Алюминий монофосфиді, Фостоксин, Фумоксин
|Section1=
|Section2= Chembox қасиеттері
| Formula =
| Al=1 | P=1
| MolarMass = 57.9552 г/моль
| Appearance = Сары немесе сұр кристалдар
| Odor = Сарымсақ иісі
| Density = 2.85 г/см³
| Solubility = Реакцияға түседі
| MeltingPtC = 2530
| BoilingPt =
| BandGap = 2.5 эВ (индирект)
| RefractIndex = 2.75 (инфрақызыл), ~3 (көрінетін) 5.4510 Å решілік тұрақтысымен 300 K температурада. Олар термодинамикалық тұрақты: AlP + 3 H₂O → Al(OH)₃ + PH₃
AlP + 3 H⁺ → Al³⁺ + PH₃

Бұл реакция оның уыттылығының негізі болып табылады.

Пестицид

АлП – кеміргіштерге қарсы, инсектицид және астық дәндерін сақтауға арналған фумигант ретінде қолданылады. Ол моль, егеуқұйрық сияқты ұсақ зиянды сүтқоректілерді өлтіру үшін пайдаланылады. "Бидай таблеткалары" деп аталатын таблеткалар немесе гранулалар құрамында көбінесе аммиак пен көмірқышқыл газын (мысалы, аммоний карбаматы) бөлетін басқа химиялық заттар болады, бұл фосфин газының өзінен тұтануы немесе жарылу қаупін азайтуға көмектеседі. АлП фумигант және ауызша қолданылатын пестицид ретінде қолданылады. Алюминий фосфид гранулалары кеміргіштерге жем ретінде беріледі. Кеміргіштердің ас қорыту жүйесіндегі қышқыл фосфидпен реакцияласып, уытты фосфин газын бөліп шығарады. Алюминий фосфидіне ұқсас басқа пестицидтер – мырыш фосфиді және кальций фосфиді. Осы мақсатта алюминий фосфиді PestPhos, Quickphos, Celphos, Fostox, Fumitoxin, Phostek, Phostoxin, Talunex, Fieldphos және Weevil Cide сияқты әртүрлі саудалық атаулармен кездеседі. Ол төмендегі гидролиз теңдеуіне сәйкес фосфин газын бөліп шығарады.

Жартылай өткізгіш қолдану

Өнеркәсіптік тұрғыдан алғанда, AlP – жартылай өткізгіш материал, ол көбінесе алюминий-галлий-индий фосфиді (мысалы, жарықдиодтар) сияқты құрылғыларда қолдану үшін басқа екілік материалдармен қорытылады.

Токсикология

Алюминий фосфиді өте улы зат, және ол өз-өзіне қол жұмсау үшін қолданылады. Фумигация салдарынан да қасақана емес өлім жағдайлары туындаған. Иранда күріш сақтауға қолданылатындықтан "күріш таблеткасы" деп аталады, және осының салдарынан кездейсоқ немесе қасақана өлім жағдайлары жиі тіркеледі. Ирандық сот-медициналық ұйымы оны пестицид ретінде қолдануды тоқтату мақсатында үгіт жұмыстарын жүргізуде. Испанияның Алкала-де-Гуадайра қаласында қолданылған алюминий фосфиді ыдыстарын қайта өңдеу кезінде үш отбасы мүшесі қаза болды. Олар оларды әжетханада пластик қаптарда сақтап жүрген. Өлім жағдайлары алюминий фосфидінің сумен немесе ылғалмен реакцияға түсіп, фосфинге айналуынан болды, бұл бірнеше сағаттың ішінде өлімге алып келді. Алюминий фосфидімен улану Үндістан субконтинентінде кең тараған проблема саналады.