Кіріспе

Чудгуотер формациясы – АҚШ-тың Вайоминг, Монтана және Колорадо штаттарындағы негізінен қызыл құмтастан тұратын, картаға түсірілген тау жынысы бірлігі. Ол Колорадо және Монтана штаттарында геологиялық формация ретінде, ал Вайоминг штатында – формациялар жиынтығы, Чудгуотер тобы ретінде танылады. Көп зерттелген Морисон формациясының астында орналасқанына қарамастан, Чудгуотерге көңіл аз бөлінеді.

Сипаттама

Үлкен масштабта ең айқын ерекшелік – тас құрамындағы темір минералдарының тотығуынан пайда болған қызыл кірпіш түсі. Бұл түс, ашық көкшіл-сұр реңкті, темірдің тотығуын азайту арқылы пайда болған жолақтар мен дақтармен үзіліседі. Құрылымның жоғарғы бөлігінде өте жоғары сапалы гипстің қалың қабаты орналасқан. Тас түгелдей гипс тамырларымен кесілген, сондай-ақ тас шөгіп жиналғаннан кейін гипс кристалдарының тұнуынан текстурасы бұзылған. Чудгуатер негізінен сазтастар мен палеозойлық тақтатастардан тұрады, арасында құмтастар кездеседі. Бұл құрам оның оңай сынуына және бетке шықпауына себеп болғанымен, формацияның үлкен көлемі үлкен жартастардың пайда болуына әкеледі. Гипстің араласуына байланысты көптеген шөгінді құрылымдар көрінбейді, бірақ толқын іздерінің және кейде қиылысқан қабаттардың мысалдары бар. Тұрақсыз пішіндес саз жарықтары жиі кездеседі. Чудгуатердің негізгі құрауышы – кварц, ол оның ерекше қаттылығын түсіндіруге көмектеседі. Гематит пен гипс сияқты, фельдшпаттар да аз мөлшерде кездеседі. Қара, жарық өткізбейтін минералдың ұсақ бөліктері биотит деп болжамданып отыр. Минералдар карбонат емес, кремнийлі матрицамен байланысқан. Чудгуатер – перм және триас кезеңдерінде жиі кездесетін қызыл тау жыныстарының классикалық мысалы.

Стратиграфиялық

Чудгуотер тобы, ол қай алапта кездеседіне байланысты, әртүрлі қабаттарға бөлінеді. Ол Роки тауларындағы келесі бассейндерде картаға түсірілген: Денвер бассейні, Жел өзені бассейні, Бигхорн бассейні, Поудер өзені бассейні, Үлкен Жасұл өзені бассейні, Ларами бассейні. Мысалы, Жел өзені және Үлкен Жасұл өзені бассейндерінде (көтерілу тізбегі бойынша стратиграфиялық ретімен) келесі қабаттар бар: Қызыл Шың қабаты, Қарау Тауы қабаты, Джелм қабаты және Попо Аги қабаты. Дегенмен, Поудер өзені бассейнінде: Қызыл Шың қабаты, Алкова әктасы, Қарау Тауы құмдығы, атаусыз қызыл шөгінділер және Попо Аги қабаты кездеседі.

Жасы

Чугаутердің салыстырмалы жасы бойынша анықтамалар оны триас кезеңіне жатқызады.