Кіріспе
Аз Зубайр (الزبير) – Ирактағы қала және Аль Зубайр ауданының орталығы, Басра провинциясының бір бөлігі. Қала Басраның оңтүстігінде орналасқан. Бұл атау сондай-ақ бұрынғы Зубайр әмірлігін де білдіре береді. Атау кейде әл-Зубайр, әл-Зубайр, Аз Зубайр, Зубайр, Зубайр, Эль Зубайр немесе Зобиер деп жазылады.
Az Zubayr (الزبير) is a city in and the capital of Al Zubair District, part of the Basra Governorate of Iraq. The city is just south of Basra. The name can also refer to the old Emirate of Zubair. The name is also sometimes written Al Zubayr, Al Zubair, Az Zubair, Zubair, Zoubair, El Zubair, or Zobier.
Ерте тарих
Бұл қала әл-Зубайр деп аталды, себебі Мұхаммедтің (ﷺ) сахабасы Зубайр ибн әл-Ауам сол жерге жерленген.
Жақында болған тарих
Осман дәуірінде қала өздігінен басқарылатын шейхтік болды, оны Әл-Зухейр, Әл-Мешри, Әл-Рашид және Әл-Ибраһим сияқты Наджди әулеттерінен шыққан шейхтар басқарды. Осман империясының басқа шейхтіктер сияқты, Зубайр шейхтігі де салық төлеп, османдықтардан қорғау алды. 19 ғасырда Зубайр қаласына Надждтан салыстырмалы түрде көп көші-қон болды. 1970-1980 жылдарға дейін қаланың халқының басым бөлігі Надждтан келген адамдардан тұрды. Қазір бұл жерде ескі тұрғындардың тек бірнеше отбасы ғана қалды. Олардың көпшілігі Надждқа және Сауд Арабиясының басқа өңірлеріне қайта көшті. Надждилердің тұрған кезеңінде қалада исламның суннит бағыты үстемдік құрды, жақын орналасқан шиит Басрадан өзгеше.
21 ғасыр
2008 жылға қарай Зубайр қаласының халқы шамамен 240 000 адамды құрады және Басра қалалық аймағымен бірігіп, жалпы саны 3 миллионға жуық тұрғыны бар мегаполис құрады. Басрадағы сияқты, Зубайр муниципалитетінің де халқының көп бөлігі шииттерден тұрады және Басрадан айырықша ерекшеленбейді. Бірақ Басрадан өзгеше, Зубайрда әлі де ірі сүнни азшылығы бар. Дегенмен, олар Ирак азамат соғысы кезінде шиит экстремистерінен зорлық-зомбылық көрді, соның салдарынан көптеген адамдар Перс шығанағы елдеріне және Ирактың сүнни аймақтарына қашып кетті.
Климат
Аз Зубайрдың ыстық шөлді климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі BWh). Қыста жауын-шашын жаздағыдан көп жауады. Аз Зубайрдегі жылдық орташа температура – шамамен жыл сайын жауын-шашын мөлшері құрайды.