Кіріспе

Оңтүстік Африка саясаткері

Мосиуоа Джерард Патрик Лекота (13 тамыз 1948 жылы туған) – Африка Ұлттық Конгресінен (ANC) шыққан Оңтүстік Африканың апартеидке қарсы күрескері, 1985 жылдан Нельсон Манделамен бірге түрмеде жазасын өтеген. 2008 жылы ANC-ден келіп, Халық Конгресі (Cope) атты жаңа партия құрды. 2008 жылдың 16 желтоқсанынан бері оның президенті қызметін атқарып келеді. Бұрын Африка Ұлттық Конгресінің мүшесі ретінде, президент Табо Мбеки кезінде, Оңтүстік Африка Республикасы Министрлер кабинетінде 1999 жылдың 17 маусымынан 2008 жылдың 25 қыркүйегіне дейін қорғаныс министрі болып қызмет етті. Оның «Террор Лекота» деген лақап аты футбол алаңындағы ойын стилінен туындаған. Ол Біріккен Демократиялық Фронттың жетекшісі және 1985-1988 жылдар аралығында Делмас мемлекетке қарсы іс бойынша сотта басты айыпталушы болды.

Ерте өмір және білім

Лекота Кронштадта дүниеге келген. Бастауыш білімін Эмма шаруашылық мектебінде алды, ал орта білімінің көп бөлігін Мататиеледегі Мариязел жоғары мектебінде алды. Дегенмен, 1969 жылы ол Марианхиллдегі Сент-Франциск колледжін бітірді. Ол Солтүстік университетінде әлеуметтік ғылымдар бакалаврына түскенімен, 1972 жылы студенттік өкілдер кеңесіндегі және Оңтүстік Африка студенттері ұйымы (SASO) мен Қара саналылық қозғалысына байланысты қызметі үшін университеттен шығарылды.

Мансап

1974 жылы Леккота SASO ұйымының тұрақты ұйымдастырушысы болды, бірақ сол жылы «заң мен тәртіпті сақтауға қауіп келтіретін әрекеттер жасады» деген айыппен Роббен аралы түрмесіне қамалды. Ол Мозамбиктің тәуелсіздігін тойлау үшін жеңіс шерулерін ұйымдастырған болатын. 1982 жылы түрмеден босатылды. Босатылғаннан кейін 1983 жылы Біріккен демократиялық майданның (БДМ) ақпарат хатшысы болып сайланды. 1985 жылы Леккота ұсталды, кейін Делмас сот процесінде мемлекетке опасыздық жасады деген айыппен сотталды. Бірақ, 1989 жылы Апелляциялық сот үкімді қайта қарап, оны босатып жіберді.

Жаңа тараптың жариялануы

2008 жылдың 8 қазанында Лекота Мбекіге адал фракция партиясы «ажырасу туралы өтініштерді» жолдайтынын, бұл ANC-ден бөлініп, жаңа саяси партия құруға бағытталғанын мәлімдеді. Бұл 1959 жылы апартеид кезеңінде Азания Панафрикалық Конгресі құрылғаннан бергі ANC-ден болған алғашқы ірі жарылыс болды. Бұл жариялауды ANC басшылары қабылдамай, маңыздылығын азайтуға тырысты, ал Оңтүстік Африка Коммунистік партиясы оны қатты сынға алды. Дегенмен, ANC-дегі наразы мүшелер үшін жаңа партия құрылатыны туралы хабар оппозициялық партиялардың басшылары, оның ішінде Демократиялық Альянстың Хелен Зиллесі мен Біріккен Демократиялық Қозғалыстың Банту Холомисасы тарапынан қолдау тапты. 14 қазанда ANC Лекота мен Млулеки Джорджтың мүшеліктерін тоқтатты. ANC-мен бірнеше заңдық тартыс-даулардан кейін жаңа партияның атын Халық Конгресі (COPE) деп қою туралы шешім қабылданды.

Жеке өмір

Леккота үйленген және төрт баласы бар, екі қызы мен екі ұлы бар. Оның әйелі Синтия Квазулу-Наталдағы Нкуту қаласында математика пәнінің мұғалімі болған. Ол ағылшын, африкаанс, цвана, сото, кхоса және зулу тілдерін мүптеу сөйлейді. Сонымен қатар, ол Cape Nature ұйымының бұрынғы төрағасының орынбасары Ясмина Пандиден туған баласы бар.

АИТВ/СПИД-тің дау-дамайлары

2009 жылдың 25 ақпанында, сайлауға екі ай қалғанда, Леккота News24 журналисі Верашни Пиллайға ВИЧ СПИДтің себебі екенін нақты айта алмайтынын мәлімдеді. Ол былай деді:

"Мен ВИЧ және СПИД бойынша сарапшы емеспін, сондықтан оның себептігіне қатысты пікір білдіргім келмейді. Мен медициналық дәрігер емеспін, демек бұл туралы ешқандай түсініктеме бермеймін." Бұл сөздерге көптеген сын айтылды, бір ұлттық газет редакторы оларды "көңілді көшіріп алатын" және "Табо Мбекидің СПИДті жоққа шығару саясатының қайта оянуы" деп сипаттады. Қатты қысымға білініп, бұл мәлімдемесінен бас тартуға мәжбүр болған Леккота BBC телеарнасына "[В]ирус СПИДті тудырады, мен оны мойындаймын" деді.