Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Африканың апартеидке қарсы белсендісі және саясаткері (1920–2005)
Anti apartheid activist and politician from South Africa (1920–2005)
Раймонд Мфакамиси Млаба ОМСГ (12 ақпан 1920 – 20 ақпан 2005) – апартеидке қарсы белсенді, коммунист және Африка Ұлттық Конгресінің (АҰК) жетекшісі, сондай-ақ Шығыс Кейп провинциясының тұңғыш премьер-министрі болды. Млаба өмірінің 25 жылын түрмеде өткізді. Ол Нельсон Мандела, Гован Мбеки, Уолтер Сисулу және тағы басқалармен бірге Ривония процесінде сотталғандығымен әйгілі. Бүкіл ересек өмірі бойы АҰК және Оңтүстік Африка Коммунистік партиясының (ОАКП) белсенді мүшесі болды. Оның жылы мінезінің арқасында "Ом Рей" деген лақап атымен танылды.
Raymond Mphakamisi Mhlaba OMSG (12 February 1920 – 20 February 2005) was an anti apartheid activist, Communist and leader of the African National Congress (ANC) also as well the first premier of the Eastern Cape. Mhlaba spent 25 years of his life in prison. Well known for being sentenced, along with Nelson Mandela, Govan Mbeki, Walter Sisulu and others in the Rivonia Trial, he was an active member of the ANC and the South African Communist Party (SACP) all his adult life. His kindly manner brought him the nickname "Oom Ray".
Жеке өмір
Млаба Шығыс Кейп провинциясының Форт-Бьюфорт ауданындағы Мазока ауылында дүниеге келген. Ол Хилдтаун орта мектебінде білім алған, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты оқуын тоқтатуға мәжбүр болды. Млаба 1942 жылы мектепті бітіргеннен кейін Порт-Элизабеттегі кір жуу қызметінде жұмыс істеді. Ол 1943 жылы Форт-Бьюфорт аймағынан да шыққан Джойс Мекемен танысып, үйленді. Олар 17 жыл бірге өмір сүрді, оның ішінде 1960 жылы автокөлік апатында қайтыс болғанға дейін, және үш балаға ие болды: Букека, Номалунгело және Джонгиншаба. 1982 жылы 1964 жылдан бері Роббен аралында саяси тұтқын болып келген Млаба Поллсмур түрмесіне ауыстырылды, онда ол 1986 жылы заңды әйелі Дидека Хелисоға үйленуге арнайы рұқсат алды, одан үш бала дүниеге келді: Мпило, Номавету және Никиве.
Mhlaba was born in Mazoka village in the Fort Beaufort district, Eastern Cape and was educated at Healdtown secondary school but had to drop out because of financial problems Mhlaba started working at a laundry in Port Elizabeth after leaving school in 1942. He met and married his first wife, Joyce Meke, who was also from the Fort Beaufort area in 1943. In their 17 years together, before her death in a car accident in 1960, they had three children Bukeka, Nomalungelo and Jongintshaba. In 1982, Mhlaba, who had been a political prisoner in Robben Island since 1964, was transferred to Pollsmoor Prison where he received special permission marry his common law wife Dideka Heliso in 1986, with whom he had three children Mpilo, Nomawethu and Nikiwe.
Алғашқы саяси мансап
Млаба 1942 жылы мектепті бітіргеннен кейін Порт-Елизаветадағы кір жуу залында жұмыс істей бастады. Кір жуу залындағы қатыгез жағдайлар оны кәсіподақ қозғалысына жетеледі және ол 1943 жылы Еуропалық емес кір жуу жұмысшыларының одағына жетекші болды. 1943 жылы Оңтүстік Африка Коммунистік партиясына қосылып, 1946 жылдан бастап партияның аудандық хатшысы болып қызмет етті. 1944 жылы Африка Ұлттық Конгресінің мүшесі болды. 1944 жылдан бастап Млаба АҰК мен ОКП-ның бірдей мүшесі болды. Ол АҰК қатарында өсіп, 1947 жылдан 1953 жылға дейін Порт-Елизавета филиалының төрағасы болды, содан кейін Кейп атқару комитетіне сайланды. Млаба 1952 жылы бүкіл ел бойынша өткен қарсылық науқаны кезінде апартеид заңдарын бұзғаны үшін тұтқындалған бірінші адам болды. Гован Мбеки және Вуизиле Минимен бірге үш ай бойы Роои Хельде ("Қызыл тозақ" немесе Порт-Елизаветаның Солтүстік соңындағы түрмеде) отырды. Науқан Порт-Елизаветада басталды, онда Млаба еріктілер тобын бастап, "Ақтар ғана" кіреберісі арқылы Жаңа Брайтон теміржол станциясына еркіндік әндерін айтып кірді. Осы әрекеті үшін ол коса жандар тілінде "Вулинделя" ("жол ашатын") деген лақап атын алды. Сол жылы Млабаға Оңтүстік Африканың Коммунизмді басу заңы бойынша айып тағылды. Саяси қызметі жалғасқанмен, оған жиналыстар мен шараларға қатысуға тыйым салынды. 8 сәуірде АҰК-қа Заңсыз Ұйымдар заңы бойынша тыйым салынғаннан кейін, партия қарулы күреске көшті және әскери қанатын – Umkhonto we Sizwe құрды. Млаба оның алғашқы қатарына қосылды және әскери оқу үшін Қытайға жіберілді. Кету алдында ол Манделаға Umkhonto конституциясын жазуға көмектесті. 1962 жылы Млаба Оңтүстік Африкаға оралып, Нельсон Мандела тұтқындалғаннан кейін МК-ның командирі болды.
Mhlaba started working at a laundry in Port Elizabeth after leaving school in 1942. The horrendous conditions at the laundry converted him to a trade unionist and he became the leader of Non European Laundry Workers Union in 1943. In 1943, he joined the South African Communist Party, serving as the party's district secretary from 1946 until the party was banned in 1950. In 1944, he became a member of the African National Congress. From 1944 Mhlaba maintained dual membership of the ANC and the SACP. He rose through the ANC ranks becoming the chairman of the Port Elizabeth branch of the ANC from 1947 to 1953, and then elected to the Cape Executive committee. Mhlaba was the first to be arrested for disobeying apartheid laws during the nationwide Defiance Campaign of 1952 together with Govan Mbeki and Vuyisile Mini for three months in Rooi Hel ('Red Hell' or North End Prison, Port Elizabeth). The campaign was launched in Port Elizabeth when Mhlaba led a group of volunteers singing freedom songs through the "Whites Only" entrance of the New Brighton Railway Station. This action earned him the Xhosa nickname "Vulindlela" or "he who opens the way." That same year, Mhlaba was charged under South Africa's Suppression of Communism Act. Although his political activities continued, he was barred from attending meetings or gatherings. After the ANC was banned on 8 April under the Unlawful Organisations Act, the party took up the armed struggle forming its military wing Umkhonto we Sizwe. Mhlaba was one of its first recruits and was sent to China for military training. Before leaving he assisted Mandela in writing the Umkhonto constitution. In 1962, Mhlaba returned to South Africa, becoming a commander of the MK after Nelson Mandela's arrest.
Ривония соты
1963 жылы 11 шілдеде Оңтүстік Африканың апартеидтік үкіметі Йоханнесбургтен солтүстікке қарай Ривониядағы АНК-нің құпия штаб-пәтеріне шабуыл жасады. Млаба және Ахмед Катрада, Уолтер Сисулу және Гован Мбеки сияқты 10 басқа АНК және САКП жетекшілері тұтқындалды, ал Нельсон Мандела бұрыннан түрмеде отырған еді. Олар саботаж жасау және үкіметті құлатуға қастандық жасау айыптарымен айыпталды. 1963 жылдың 9 қазанында әйгілі Ривония процесі басталды, барлық айыпталушылар мемлекетке қарсы бас көтеруде айыпталды. 1964 жылдың 12 маусымында Млаба, Мандела және тағы жеті АНК жетекшісі өмір бойына түрмеге кесілді, барлығы Роббен аралына жіберілді, бірақ ақ Denis Goldberg Роббен аралының орнына Претория орталық түрмесіне жіберілді.
On 11 July 1963 the South African apartheid government raided the ANC's underground headquarters in Rivonia, north of Johannesburg. Mhlaba and 10 other ANC and SACP leaders including Ahmed Kathrada, Walter Sisulu and Govan Mbeki were arrested and Nelson Mandela was already in prison. They were charged with
sabotage and conspiracy to overthrow the government. On 9 October 1963, the world famous Rivonia Trial with all the accused charged with high treason. On 12 June 1964, Mhlaba, Mandela and seven other ANC leaders were sentenced to life imprisonment, and all were sent to Robben Island but the white Denis Goldberg was sent to Pretoria Central Prison instead of Robben Island.
Мұра
Млаба Африка Ұлттық Конгресі (ANC) мен Коммунистік партияның (SACP) беделді мүшесі ретінде танылды. Ол 1992 жылы азаттық күресіне қосқан үлесі үшін «Иситваландве» медалімен, ал 2002 жылы SACP-ге қосқан үлесі үшін «Мозе Котан» сыйлығымен марапатталды. Элис және Млабаның туған қаласы Форт-Бюфорт кіретін Нконкобе жергілікті муниципалитеті «Реймонд Млаба» жергілікті муниципалитеті деп өзгертілді, ал Блумфонтейндегі R30 тас жолы және Андри Преториус көшесі оның құрметіне Реймонд Млаба атымен аталды. Мпумаланга аймағының Нкангала округіндегі Тембисиле Хани ауданының 11-ші бөліміндегі Веренада оның атымен ANC филиалы аталған.
Mhlaba is seen as a stalwart member of both the ANC and the SACP. He was recognised with the Isitwalandwe Medal in 1992 for his role in the liberation struggle, and the Moses Kotane Award in 2002 for his contribution to the SACP. The Nkonkobe Local Municipality which includes Alice and Mhlaba's hometown Fort Beaufort was renamed the Raymond Mhlaba Local Municipality and Andries Pretorius street, The R30 in Bloemfontein was renamed after Raymond Mhlaba to honour him. There's an ANC branch named after him in Mpumalanga, Nkangala region, sub region Thembisile Hani ward 11 in Verena.