Кіріспе

Раджадхираджа Чола II (1166–1178 ж.б.) Раджараджа Чола II-нің ізінен Шола императоры ретінде билік құрды. Раджараджа Чола II-нің ұлы болмағандықтан, ол Викрама Чоланың анасының немересі Раджадхираджа II-ні таңдады. Раджадхираджа II-нің әкесі – Вираражендра Чоланың ұрпағы Сангама Чола (Нериюдай Перумал) болды. Осылайша, бір ғасырдан кейін нағыз Чола мұрагері Чола тағына көтерілді. Раджадхираджа II таққа отырғаннан кейін Пандия елінде мұрагерлік үшін қызыл дау туды, бұл Чола және Сингаль билеушілерінің қарама-қарсы тараптарға араласуына әкелді, бұл екеуіне де зор қайғы әкелді. Осы азамат соғысының күлінен жаңа күшімен Чола және Сингаль мемлекеттерін жеңіп алған Пандия державасы пайда болды.

Кiру

Паллавараянпеттай жазуына сәйкес, Раджараджа II билігінің соңында бас құлатулла Трюцирамбалумудайян Перуманнамби, яғни Паллавараяр патшаға таққа отыруға лайықты жастағы ұлдарының жоқтығын жеткізді. Осыған байланысты, ол басқа ханзадалар туралы ақпарат жинап, Нерюдайперумалдың ұлы Эдирилиперумалды және Викрама Чоланың немересін Гангякондахолапурам сарайынан таңдап әкелді. Раджараджа II осы ханзаданы мұрагер етіп бекітті. Осы оқиғадан кейін төрт жыл өткен соң, Раджараджа II қайтыс болғанда, бас Паллавараяр Эдирилиперумал немесе Эдирилла Чоланы патша етіп майлады және оған II Раджадхираджа Чола атағы берілді. Ол содан кейін Раджараджа II-нің бір және екі жастағы екі ұлын қауіпсіздіктерін ойлап, басқа жерге көшірді, себебі олардың сарайда қалуы қауіпті деп санады. Кейбір тарихшылардың пікірінше, II Раджадхираджа Чоланың әкесі Нерюдайперумал, II Кулотунга Чоланың інісі және Викрама Чоланың тағы бір ұлы болған.

Пандиялық азаматтық соғыс

Кулотунга Чола I Пандия елін жаулап алғаннан кейін, жергілікті Пандия князьдеріне өздері қалағанша билік жүргізуге рұқсат берілді, бірақ Чолалардың шартты бағыныстылығымен. Пандия княздарының кейбіреуі Чолаларға адал болды, мысалы, Пәрантака Пандия Кулотунга I-нің Калиңгаға жасаған жорықтарына қатысты. Бірақ Кулотунга I қайтыс болғаннан кейін, Чолалар Пандияларға деген бақылауын толығымен жоғалтты. Кулотунга Чола I билегеннен кейін Пандия елінде онша жазулар кездеспейді. Шамамен 1166 жылы Мадурайда Паракрама Пандия мен Кулашекара мұрагерлік мәселесін шешу үшін дауласты, сосын Кулашекара Мадурайға шабуыл жасады. Паракрама Ланка патшасы Паракрамабаху I-ге көмек сұрады. Сингалдықтар Паракрамаға көмекке келмес бұрын, Кулашекара Мадурайды басып алып, Паракраманы, оның әйелін және балаларының бір бөлігін өлтірді. Сингал патшасы өзінің генералына Кулашекара жеңілгенше және Пандия тағына Паракрама Пандияның ұлы отырғанша соғысты жалғастыруды бұйырды. Кулашекара қарсылық көрсетті, сондықтан Сингал әскеріне Ланкадан қосымша күш алуға тура келді. Содан кейін Кулашекара Раджадхираджа Чола II-ге шақырып, үлкен әскер жіберілді. Бірақ Кулашекара Ланка әскеріне қарсы шайқаста жеңіліп қалды. Ланка генералы Паракрама Пандияның ұлы Вирапандияны таққа отырғызды. Чола және Сингал әскерлері арасындағы шайқас жалғасты. Чола әскері Сингал әскерін жеңіп, оларды аралға қайтарып жіберді. Аннан Паллавараян шайқасында Чола генералы екі Сингал генералын – Ланкапури Танданайаган мен Джагатвисая Танданайаганды өлтірді. Чолалар Кулашекараны Пандия патшасы етіп тағайындағаннан кейін, екі генералдың басы Пандия бекінісіне орнатылды. Паракрамабаху Чола жеріне қарсы шабуылға дайындалды. Бұл туралы естіген Чола генералы Паракрамабахудың Сингал тағына қарсыласы Шриваллабханы Ланка аралына басып кіруге итермеледі. Теңіз экспедициясы Ланкаға қонды және көптеген жерлерді басып алып, қиратты. Паракрама Пандияны қолдауынан туған зиянды көріп, Паракрамабаху Кулашекараны Пандиялардың заңды патшасы деп мойындады және Чолаларға қарсы одақ құрды. Чолалар Кулашекараның сатқындығын біліп, бірден саясатын өзгертті. Соңғы шайқастардан кейін Чолалар Вирапандияны Пандия тағына отырғызып, Кулашекараны елден қуды.

Империя әлсірейді

II-Шола патша тұсында басталған жергілікті феодалдар мен басшылардың тәуелсіздігі Раджадхиражаның тұсында одан да айқын болды. Олар орталық үкіметке ықпалын арттыра бастады. Патша билігін қолдану арқылы орталық басқарудың елдегі жергілікті билік аймақтарына тиімді бақылау жасауына кедергі келтірді. Осы феодалдардың өсуі екі салдарға әкелді. Біріншісі, патша үкіметінің беделін әлсіретіп, ықпал ету аймағын тарылтып, басқа да басқару салаларына деген бақылауын жеңілдетті. Екіншісі, олар Чола ақсүйектері ішіндегі лауазымдарын мұрагерлік құқыққа айналдыру үшін бір-бірімен одақтар мен келісімдер жасаса бастады.

Өлім және мұрагерлік

II Раджадхиража Чоланың мұрагері Кулотунга Чола III өзінің жазбаларында билігін 1178 жылдан бастаған, "дегенмен II Раджадхиража Чола 1182 жылға дейін өмір сүрген". II Раджадхиража Чола Кулотунга Чола III-тің қамқоршысы болды және оны өте жас кезінде өзінің серігі етіп тағайындады. Бұл II Раджадхиража Чоланың 1178 жылы Кулотунга Чола III-ке мұрагерлік еткенін, ал II Раджадхиража Чола 1182 жылға дейін өмір сүргенін көрсетеді. Раджадхиража Чола бұл жерлерде гүл бақтарын өсіргені мәлім.