Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Vorticella бір жасушалы организмдер туысы – субстраттарға жабысатын сабақтары бар қоңырау пішіндес кірпікшелілер туысы. Сабақтарында жасуша денесін субстратқа қарай тартуға мүмкіндік беретін жиырылғыш мионемалары бар. Сабақтың қалыптасуы бос жүзу кезеңінен кейін жүзеге асады.
Genus of single celled organisms
Vorticella is a genus of bell shaped ciliates that have stalks to attach themselves to substrates. The stalks have contractile myonemes, allowing them to pull the cell body against substrates. The formation of the stalk happens after the free swimming stage.
Этимология
Организмге Vorticella деп аталады, себебі қозғалмалы кірпікшелердің соққысымен айналмалы орта пайда болады, яғни шұңқырлар құрылады. Денесі қоңырау пішіндес болғандықтан, оны "Қоңырау тәрізді жануарлар" деп те атайды.
The organism is named Vorticella due to the beating cilia creating whirlpools, or vortices. It is also known as the “Bell Animalcule” due to its bell shaped body.
Тарих
Вортицелланы алғаш рет Антоний ван Левенхук 1676 жылғы 9 қазандағы хатында сипаттаған. Левенхук Вортицелланың ауыз бөлігіне жақын жерде жылқы құлақтары сияқты қозғалатын екі мүйізі бар деп ойлады, бірақ бұл ауыздағы кірпікшелердің су ағынын тудыру үшін соғуы екені анықталды. 1755 жылы неміс миниатюра суретшісі Август Иоганн Розель Вортицелланы сипаттады, ал 1758 жылы Линней оны Hydra convallaria деп атады. Дегенмен, 1767 жылы оның аты Vorticella convallaria деп өзгертілді. Отто Фридрих Мюллер 1786 жылы Vorticella-ның 127 түрін тізімдеді, бірақ қазір олардың көпшілігі басқа протозоалар немесе ротиферлер екені белгілі болды. Vorticella-ның қазірге дейін қолданылып келе жатқан анықтамасын алғаш рет 1838 жылы Эренберг берген. Одан бері тағы 80 түр сипатталды, бірақ олардың көпшілігі ертерек сипатталған түрлердің синонимдері болуы мүмкін.
Vorticella was first described by Antonie van Leeuwenhoek in a letter dated October 9, 1676. Leeuwenhoek thought that Vorticella had two horns moving like horse ears near the oral part, which turned out to be oral cilia beating to create water flow. In 1755, German miniature painter August Johann Rösel described Vorticella, which was named Hydra convallaria by Linnaeus in 1758. However, in 1767, it was renamed Vorticella convallaria. Otto Friedrich Müller listed 127 species of Vorticella in 1786, but many are now known to actually be other protozoans or rotifers. The definition of Vorticella that is still used today was first given by Ehrenberg in 1838. Since then, 80 more species have been described, although many may be synonyms of earlier species.
Мекендейтін орта және экология
Мекендеу орталарына ылғалды топырақ, лай және өсімдік тамырлары жатуы мүмкін. Бұл протозой кірпікшелі және көбінесе тұщы су ортасында кездеседі. Олар бактериялармен қоректенеді, сондай-ақ масалармен, нематодалармен, шағалалармен және бунаққұйрықтармен жасушадан тыс байланыстар құра алады. Ротиферлердің Vorticella-мен қоректенгені байқалған. Бактериялар Vorticella жасушаларының бетіне эпибионттар ретінде бекініп өмір сүре алады.
Habitats may include moist soil, mud and plant roots. This protozoan is ciliated and is mainly found in fresh water environments. They are known to feed on bacteria and can also form extracellular associations with mosquitoes, nematodes, prawns and tadpoles. Rotifers have been observed to feed on Vorticella. Bacteria may also live attached to the surface of Vorticella cells as epibionts,
Сипаттама
Бұл жалғыз өмір сүретін организмдердің домалақ денелері бар, олар қысқарғанда сопақ пішінге енеді.
These solitary organisms have globulous bodies which are oval shaped when contracted.
Қайың
Тегін жүзіп жүрген телотрох қозғалмалы түрінде ұзын цилиндр тәріздес болып, жылдам және шарлап қозғалады. Ұяшық бекініп қалу үшін сабақ материалдарын бөліп шығарады. Сабақ алдындағы заттар телотрохтың аборальдық немесе базальдық ұшында тығыз бөлшектер түрінде сақталады, олар экзоцитоз арқылы сұйықтық ретінде шығарылады. Бұл сұйықтық жабысу төсегін, сабақ матрицасын және сабақ қабығын құру үшін қатаяды. Сабақтың өсуі бірнеше сағаттан кейін аяқталады.
During its motile form, the free swimming telotroch appears as a long cylinder, moving quickly and erratically. Stalk materials are secreted in order for the cell to become sessile. Stalk precursors are held in dense granules at the aboral or basal end of the telotroch, which are released as a liquid by exocytosis. That liquid solidifies to form the adhesion pad, stalk matrix and stalk sheath. The stalk will finish growing in several hours.
Vorticella зиянкестерді жою ретінде
Vorticella комалардың личинкаларының өсуін, дамуын және пайда болуын тежеп, олардың өлуіне себеп болады. Беттерге жабысу үшін қолданылатын биополимерлік желім личинкалардың сезімталдық жүйелеріне зиян келтіруі немесе тесікшелердің қалыптасуына кедерілсіздік тудыруы мүмкін. Тағы бір мүмкіндік – личинкалар су бетінде ұстанып тұра алмай, суға батып қайтыс болуы. Осы себепті Vorticella, патогенді тропикалық аурулардың таратушылары болып табылатын масаларды биологиялық бақылау әдісі ретінде зерттелді. Молекулалық филогенетика көрсеткендей, бұрын морфологиялық ерекшеліктеріне сәйкес Vorticella деп саналған кейбір түрлер, шындығында басқа топқа жатады және жүзуші перитрихтер Astylozoon және Opisthonecta-мен бірге клада құрайды.
The growth, development and emergence of mosquito larvae are inhibited by Vorticella, resulting in death. The biopolymer glue used for attachment to surfaces may damage sensory systems or pore formation of larvae. Another possibility is that the larvae die by being unable to remain on the surface of the water, thus drowning. Vorticella has for this reason, been explored as a method of biocontrol for mosquitoes, which are vectors of pathogenic, tropical diseases. Molecular phylogenetics shows that some species that were previously considered to be Vorticella because of their morphology actually belong to another group, forming a clade with the swimming peritrichs Astylozoon and Opisthonecta.