Кіріспе

Кем дегенде бір қамшы тәрізді қосымшасы бар протистер тобы – эукариотикалық флагелляттар.

Флагеллят – бір немесе бірнеше қамшы тәрізді қосымшалары (флагеллумдары) бар клетка немесе организм. «Флагеллят» сөзі сондай-ақ көптеген прокариоттар мен эукариоттарға тән ерекше құрылымды (немесе ұйымдасу деңгейін) және олардың қозғалу тәсілін де сипаттайды. Қазіргі уақытта бұл термин флагеллумға ие организмдердің нақты туыстығын немесе жіктелуін білдірмейді. Дегенмен, «флагеллят» термині басқа терминдердің (мысалы, «динофлагеллят» және «хоанофлагеллят») құрамына кіреді, олар формалды түрде жіктеледі.

Қалып және мінез-құлық

Эукариоттардағы флагеллалар екі орталық синглетті қоршап тұрған тоғыз біріктірілген жұппен ерекшеленетін орналасуда микротубулалармен қамтамасыз етіледі. Олар базальды денеден пайда болады. Кейбір флагеллаларда флагелла тамақты цитостомға немесе ауызға бағыттайды, онда ол жұтылады. Флагеллалар көбінесе мастигонемалар деп аталатын түкшелерді немесе тағандарды ұстайды. Олардың ультрақұрылысы эукариоттарды жіктеуде маңызды рөл атқарады. Протоктистер мен микроскопиялық жануарлар арасында флагеллат – бір немесе бірнеше флагелласы бар организм. Басқа жануарлардың кейбір жасушалары да флагеллалы болуы мүмкін, мысалы, көптеген жануарлардың филумдарының сперматозоидтары. Гүлді өсімдіктер флагеллалы жасушаларды өндірмейді, бірақ папоротниктер, мүктер, жасыл балдырлар, кейбір тұқымдық өсімдіктер және олармен жақын туысқан өсімдіктерде олар кездеседі. Сол сияқты, көптеген саңырауқұлақтар флагеллалы жасушаларды өндірмейді, бірақ алғашқы саңырауқұлақ – хитридтерде олар бар. Көптеген протестер бір жасушалы флагеллаттар түрінде кездеседі. Флагеллалар көбінесе қозғалыс үшін қолданылады. Олар сонымен қатар тамақ әкелетін ағымды құру үшін де пайдаланылуы мүмкін. Мұндай организмдердің көпшілігінде бір немесе бірнеше флагелла жасушаның алдыңғы бөлігінде немесе жақын жерінде орналасқан, мысалы, Euglena. Көбінесе біреуі алға, екіншісі артқа бағытталған. Жануарлар арасында, опсистоконттар тобына жататын саңырауқұлақтарда бір ғана артқы флагелла болады. Олар Мастигофоралар класына жатады. Олар ауруларды тудыруы мүмкін және әдетте гетеротрофты болып табылады. Олар бинарлық бөліну арқылы көбейеді. Өмірінің көп бөлігін қозғалыс немесе тамақтанумен өткізеді. Адам денсаулығына немесе экономикасына зиян келтіретін көптеген паразиттер – флагеллаттар. Флагеллаттар су экожүйелеріндегі біріншілік және екіншілік өнімнің негізгі тұтынушылары болып табылады, бактериялар мен басқа протестерді жейді.