Кіріспе

Американдық раввин Берел Вайн (25 наурыз 1934 жылы туған) – АҚШ-та туған ортодоксал раввин, лекция оқушы және жазушы. Ол еврей тарихы бойынша иврит және ағылшын тілдерінде бірнеше кітап жазды (соңғысы Artscroll баспасынан шықты) және 1000-нан астам аудиожазба, газет мақалалары мен халықаралық лекциялар арқылы осы тақырыпты кеңінен танымал етті. Өмірі бойында ол қазіргі ортодоксал және хареди иудаизмімен жеке және идеологиялық байланыстарын сақтап келді.

Отбасы

Вайн 1934 жылғы 25 наурызда Чикаго қаласында литвалық раббилер ұрпақтарынан тараған отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, рабби Зев Вайн, Америка Құрама Штаттарына көшіп келіп, 1970 жылдарға дейін Чикагода рабби қызметін атқарды. 1955 жылы ол 1934 жылы Литвада туған және 4 жасында ата-анасымен бірге Детройтке көшіп келген Йохевед (Джеки) Левинге үйленді. Жұбайлар Чикагода қоныстанып, төрт бала, 29 немере және 70 шөбере сүйді. Вайнның әйелі 2006 жылы қайтыс болды, ол қайтадан үйленді; оның екінші әйелі Мира Коэн Вайн 2018 жылы қайтыс болды. Вайн қазір Рехавиада тұрады.

Америкада

Вайн еврей теологиялық колледжінен семиха (рабиндік санаты) алды, оны оның анасының әкесі, рабби Хаим Цви Рубинштейн құрған. Оның бас ұстазы раввин Хаим Крейсвирт болды, ал жеке кеңесшілеріне раввин Мордехай Рогов пен Исраэль Мендель Каплан кірді. Ол Чикагодағы қадірлі раввин Оскар З. Фасманның шәкірті болды және оның жаназасына сөз сөйледі. Ол Чикагодағы Рузвельт университетінен бакалавр, ал ДеПол университетінен заңгер дипломын алды. Иллинойс штатының адвокатурасын өткеннен кейін ол Чикагода бірнеше жыл адвокат болып жұмыс істеді. 1964 жылы Вайн Флорида штатының Майами-Бич қаласындағы Бет-Исраил қауымының бас раввині қызметін қабылдады, онда ол 1972 жылға дейін қызмет етті. Американың Православтық Ұйымдары Одағының (Православтық Одақ деп белгілі) атқарушы вице-президенті болып тағайындалғанда ол Нью-Йорк қаласына көшті. Осы ұйымда ол 1977 жылға дейін кашрут (кошерлік тағамдар) бақылау бөлімінің раввиндік әкімшісі болып қызмет етті. Сонымен қатар, ол Нью-Йорктегі Сафферн қаласында Байс Тора қауымын құрды және келесі 24 жыл бойы оның раввині болды. Вайн 1977 жылы Роклендтің Шаарей Тора ешивасын, үлкен жоғары мектеп және кішігірім жоғары мектептен кейінгі бөлімшесімен бірге құрды. Кейіннен ешива оның синагогасының аумағына көшірілді және ол 1997 жылы Израильге көшкенге дейін Рош Ешива (декан) қызметін атқарды. Оның ұлы, раввин Хаим Цви Вайн, оның орнын басып, Рош Ешива болды (раввин Мордехай Вольмаркпен бірге, «Мишнас Мордехай» авторы).

Израильде

Раввин Вайн және оның әйелі 1997 жылы Израильге көшіп келді. Олар Иерусалимнің Рехавия ауданында қоныстанды, онда Бет Кнессет Ханасиде (24 Ушишкин көшесінде) Рав және Реббетзин қызметін атқарды. Израильде Вайн өзінің CD-лері, аудиокассеталары мен кітаптарын, сондай-ақ драмалық және деректі фильмдер жобаларын насихаттау үшін "The Destiny Foundation" форумын құрды. Қазіргі таңда ол Иерусалимдегі Ор Сомаях Йешивасының аға оқытушысы болып жұмыс істейді, онда ол негізінен ағылшын тілінде білім алатын студенттерге дәріс оқиды. Ол Израиль мен шетелде де жиі дәріс береді және 1999 жылдан бері "The Jerusalem Post" газеті үшін апталық бағана жазады.