Кіріспе
Американдық раввин және ғалым Эллиот Н. Дорф (24 маусым 1943 жылы туған) – американдық консервативті раввин. Ол Калифорниядағы Американдық еврей университетінің (бұрынғы Иудаизм университеті) еврей теологиясының ерекше профессоры (онда ректор да қызмет етеді) және UCLA заң мектебінің қонақ профессоры, автор және биоэтика маманы. Дорф консервативті иудаизм философиясы және биоэтика саласындағы сарапшы, сондай-ақ консервативті қауымдастықта еврей заңдары бойынша шешім қабылдаушы маман ретінде танылған. Дорф 1970 жылы Американың еврей теологиялық семинариясында раввин атағын алды. Ол 1971 жылы Колумбия университетінен философия бакалавры және философия докторы ғылыми дәрежелерін алды. Ол төрт құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды – Еврей теологиялық семинариясы, Гратц колледжі, Еврей одағы колледжі және Американдық еврей университетінен. Сондай-ақ, ол «Заң және дін» журналының өмірлік жетістіктері үшін сыйлығына ие болды. Дорф Рабиндерлік ассамблеяның еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитетінің төрағасы және еврей заңдары мен философиясының түрлі салаларына қатысты көптеген жауаптар (респонса) жазған.
Elliot N. Dorff (born 24 June 1943) is an American Conservative rabbi. He is a Visiting Professor of Law at UCLA School of Law and Distinguished Professor of Jewish theology at the American Jewish University (formerly the University of Judaism) in California (where he is also rector), author and a bio ethicist. Dorff is an expert in the philosophy of Conservative Judaism, bioethics, and acknowledged within the Conservative community as an expert decisor of Jewish law. Dorff was ordained as a rabbi from the Jewish Theological Seminary of America in 1970. He earned his BA and PhD in philosophy from Columbia University in 1971. He has been awarded four honorary doctoral degrees—from the Jewish Theological Seminary, Gratz College, Hebrew Union College, and American Jewish University—and he was awarded a Lifetime Achievement Award by the Journal of Law and Religion. Dorff is the chairman of the Rabbinical Assembly's Committee on Jewish Law and Standards, and has written many responsa on various aspects of Jewish law and philosophy.
Дін философиясы
Басқа тақырыптардың қатарында Дорфты еврей философиясы, әсіресе эпистемология қызықтырады. Философ ретінде Дорф сенім мен білім арасындағы айырмашылық туралы сұрақ қояды. Білім сенімнен өзгеше деген философиялық анықтамаға сәйкес (білім көбінесе негізделген, рас сенім ретінде анықталады), Дорфтың еңбектері эпистемологиялық мәселелерді нақты талдайды. Оның діни философиясы, әсіресе «Құдайды тану: еврейлердің белгісіздікке жасаған саяхаттары» кітабында көрсетілгендей, философиядағы талдамалық дәстүрден бастау алады және негізделген сенімнің негіздеріне ерекше назар аударады. Дегенмен, ол яһуди дәстүрі Құдайға деген сенімін негізінен зияли қызметке негіздемегенін айтады, себебі иудаизм теистік, жеке Құдайға сенуші дін: біз адамдарды олардың бар екенін дәлелдеу арқылы танымаймыз, сондықтан да яһудилердің Құдайды тануының басты жолы осы емес. Оның орнына, ол былай деп жазады: адамдарды тану үшін біз олармен сөйлесеміз және олармен бірге іс-әрекет етеміз, ал Құдайды тану да осылай: біз дұға арқылы Құдаймен сөйлесеміз; Құдай бізге уахи арқылы сөйлейді; біз Құдайдың бұйрықтарын орындау арқылы Құдаймен бірге іс-әрекет етеміз; және Құдай тарих бойында әрекет ету арқылы бізбен іс-әрекет етеді. «Құдайды тану» кітабында Дорфтың айтуынша, осы өзара әрекеттесудің әрқайсысы туралы жеке тарау бар. «Консервативті иудаизм: Аталарымыздан ұрпақтарымызға» атты кітабында Дорф уахи мен яһуди заңына қатысты түрлі көзқарастардың кестесін жасайды және түсіндіреді, оның ішінде бағытталған православиелік көзқарас, төрт консервативті көзқарас және реформалық көзқарас бар. Онда ол өзін «Консервативті III» деп сипаттайды, оған сәйкес уахидің өзінде мазмұны жоқ; керісінше, Құдай адамдарға олармен байланысқа түсу арқылы Өзінің құдіретімен шабыттандырды. Осы тұрғыдан алғанда, Киелі кітап – ата-бабаларымыздың Құдаймен кездесуіне жауап ретінде жазылған адамның туындысы, ал уахи біз еврей классикалық мәтіндерін зерттеп, қайта түсіндіретін әр сәтте жалғаса береді.
Биоэтика
1993 жылдың көктемінде Дорфф Хиллари Клинтонның 1993 жылғы денсаулық сақтау жоспарына арналған Денсаулық сақтау жөніндегі жұмыс тобының этика комитетіне мүше болып кірді. 1997 жылдың наурызында және 1999 жылдың мамырында ол басқа раввиндермен бірге еврей дәстүрі атынан адам клондау және шешек жасушаларын зерттеу мәселелері бойынша президент Билл Клинтонның Ұлттық биоэтика жөніндегі кеңесші комиссиясы алдында куәлік берді. 1999–2000 жылдары ол жыныстық жолмен берілетін аурулардың таралуын азайту мақсатындағы жауапты сексуалдық мінез-құлыққа шақыруды әзірлеу үшін АҚШ Бас хирургтерінің жұмыс тобында қызмет етті. 2000 және 2002 жылдар аралығында ол адамдарға қатысты зерттеулер бойынша федералдық ережелерді қарау және түзетумен айналысатын Ұлттық адам ресурстарын қорғау жөніндегі кеңесші комиссияда жұмыс істеді. Қазіргі таңда штат ішінде жүргізілетін эмбриондық шешек жасушаларын зерттеулерге арналған Калифорния этикалық кеңесші комиссиясында қызмет етеді және оның пікірі осы мәселе бойынша ұлттық деңгейде сұралады. Дорфф биоэтикалық мәселелерді зерттейтін Гастингс орталығының мүшесі. Оның еврей медициналық этикасы туралы кітабы – «Өмір мен өлім мәселелері: қазіргі медицина этикасына еврейлік көзқарас».
Этиканың басқа салалары
Дорф бұрын Карлтон колледжінің, ал қазір Стэнфорд университетінің дін профессоры Луис Э. Ньюманмен бірге екі антологияны редакциялаған, атап айтқанда, «Қазіргі еврей этикасы мен моралі: Оқырман» және «Қазіргі еврей теологиясы: Оқырман» кітаптарын, екеуі де Оксфорд университетінің баспасында жарық көрді. Сонымен қатар, ол әлеуметтік этика бойынша «Дұрыс пен жақсылықты істеу», «Тіккун Оламға жол: (Әлемді жаңарту)» және «Қоңсыңды және өзіңді сүй» атты кітаптар жазды. Оның әлеуметтік этикаға арналған кітаптарында дінаралық қарым-қатынастар, еврей қауымдастығындағы плюрализм, кедейлік, әділдік, соғыс және қауымдық кешірім туралы тараулар бар. Оның жеке этика туралы кітабында жеке өмір, сексуалдық этика, отбасылық зорлық-зомбылық, бір-бірімізбен қалай сөйлесу және бір-біріміз туралы айту, ата-аналар мен балалар және үміт туралы тараулар бар. Ол сондай-ақ Эмори университетінің профессоры Джонатан Крейнмен бірге «Еврей этикасы мен моралі жөніндегі Оксфорд нұсқаулығын» редакциялаған. Этиканың нақты салаларына арналған осы тараулардан өзге, Дорф этикалық теориядағы мәселелер туралы, әсіресе дін мен этика және еврей заңы мен этика арасындағы байланыстар туралы кеңінен жазды.
Carleton College and now of Stanford University—namely, Contemporary Jewish Ethics and Morality: A Reader and Contemporary Jewish Theology: A Reader, both published by Oxford University Press. In addition, he has written books on social ethics To Do the Right and the Good, and The Way into Tikkun Olam: (Repairing the World) and personal ethics Love Your Neighbor and Yourself. His books on social ethics include chapters on interfaith relations, pluralism within the Jewish community, poverty, justice, war, and communal forgiveness. His book on personal ethics includes chapters on privacy, sexual ethics, family violence, how we talk to and about each other, parents and children, and hope. He has also co edited with Emory University Professor Jonathan Crane The Oxford Handbook on Jewish Ethics and Morality. In addition to these chapters on specific areas of ethics, Dorff has written extensively on issues in ethical theory—in particular, the relationships between religion and ethics and between Jewish law and ethics.
Яһуди заңдары
Дорф яһуди заңдарының теориясы туралы жазды, сондай-ақ яһуди заңдарының көптеген мәселелері бойынша раввиндік шешімдер (тешувот) жазды. Ол өзінің "The Unfolding Tradition" кітабында консервативті қозғалыстағы яһуди заңдарының он бес теориясын сипаттап, талдайды, оларды оң жақтағы (ортодоксалдық) және сол жақтағы (реформалық және одан да солға қарайғы) теориялармен салыстырады. "Құдай мен халыққа деген сүйіспеншілік үшін: еврей заңдарының философиясы" кітабында ол яһуди заңдарының теориясын тірі, ағзалық жүйе ретінде ұсынады. Ол еврей заңын адам тәрізді, денесі (= яһуди заңдарының жиынтығы, corpus juris) және жаны (= Құдай мен яһуди халқы арасындағы Ода) бар ретінде түсіндіреді, еврей заңдары мен мораль, теология және дәстүр арасындағы байланысқа арналған жеке тараулармен қатар, оның тәсіліне оң және сол қанатанғы салыстырулар, сондай-ақ оның теориясын көрсететін өзінің раввиндік шешімдерінің нақты мысалдары келтірілген.
Коммуналдық қызмет
Лос-Анджелесте Дорфф еврей отбасылық қызмет басқармасының мүшесі және 2004–2006 жылдары оның президенті болды. 2008 жылдан 2016 жылға дейін ол Лос-Анджелес еврей федерациясы кеңесінің басқарма мүшесі болды, сондай-ақ осал топтарға көмек көрсету жөніндегі жұмыс тобының тең төрағасы қызметін атқарды. 1980 жылдан бері ол UCLA медициналық орталығының және еврей қарттар үйінің этикалық комиссияларының мүшесі. Ол Лос-Анджелес архиепископтығы мен Оңтүстік Калифорния раввиндер кеңесінің қолдауымен ұйымдастырылған «Пастор-раввин диалогының» тең төрағасы, ал бұрын Юдей, христиан және исламтану академиясының қазынашысы және президенті, қазіргі кезде кеңес мүшесі. Ол әйелдер мен балаларға қарсы зорлық-зомбылықты тоқтатуға бағытталған Faithtrust институтының басқарма хатшысы болды. Ол үш академиялық қоғамның бұрынғы президенті: Еврей құқығы қауымдастығы, Еврей философиялық қауымдастығы және Еврей этикасы қоғамы, сондай-ақ 2012–2016 жылдар аралығында Еврей құқығы қауымдастығының құрметті президенті болды.
Шәкіртақы
Дорф еврей ой-пікірлері, заңдары мен этикасы туралы он төрт кітап және 200-ден астам мақала жариялаған, сондай-ақ осы тақырыптар бойынша тағы он төрт кітапты редакциялаған немесе бірлесіп редакциялаған. Оның еврей заңына қатысты кітаптары: «Тірі ағаш: еврей заңының тамыры мен өсуі» (Артур Розеттпен бірлесіп), «Ашылып жатқан дәстүр: еврей заңының философиясы» және «Құдай мен адамдарды сүю үшін: еврей заңының философиясы». Бұған қоса, ол Консервативті қозғалыстың Еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитеті үшін «Жауған пайданың сыйлықтары», «Зорлық-зомбылық және жамандауға толы бейне ойындары», «Мектептерге немесе жұмыс орындарына ұсыну қағаздары беру» сияқты мәселелер бойынша, сондай-ақ медициналық этиканың көптеген тақырыптары бойынша 20-ға жуық раввиндік шешімдер жазды. <https://www.rabbinicalassembly.org/jewish-law/committee-jewish-law-and-standards>
Жауап
2006 жылдың 6 желтоқсанында заң комитеті раввиндер Эллиот Дорфф, Дэниел Невинс және Аврам Рейснердің бір жынысты некелер және гомосексуал раввиндерді қадімдеу туралы баяндамасын қабылдады, бірақ еркектер арасындағы жыныстық қатынасқа қатысты библиялық тыйымды күшінде қалдырды. Сонымен қатар, Дорфф Консервативті қозғалыстың еврей заңдары мен стандарттары жөніндегі комитеті бекіткен осы және басқа да мәселелер бойынша шешімдер жазды: өмір соңындағы медициналық мәселелер; жасанды ұрықтандыру, жұмыртқа донорлығы және бала асырап алу; өз-өзіне көмектесіп құтылу; заңсыз алынған табысты қайырымдылыққа беру; және зорлық-зомбылыққа немесе қаралап жазуға шақыратын бейне ойындар.