Ақ моғолдар: Һиндстандағы махаббат пен мәдениет қақтығысы

Кіріспе

2002 жылы Уильям Далримплдің "Ақ моғолдар" кітабы жарық көрді. Бұл Уильям Далримплдің жазған бес маңызды кітабының бірі. Онда ХІХ ғасырдың басында Хайдарабадта Джеймс Ахилл Кёркпатрик пен Хайр Ун Нисса Бегум арасындағы нағыз махаббат оқиғасы туралы айтылады.

Қорытынды

Бұл кітап XVIII ғасырдың басында Үндістандағы әр үшінші британдық ер адамның үнді әйеліне үйленген кезінде британдықтар мен кейбір үндістер арасындағы жылы қарым-қатынастарды зерттейтін әлеуметтік тарих еңбегі. Онда британдық офицерлер, мысалы Чарльз "Хинду" Стюарт пен үнді әйелдері арасындағы этникалық байланыстар мен 18-ғасырдың аяғындағы Үндістанның геосаяси жағдайы туралы мәліметтер келтіріледі. "Из Святой Горы" сияқты, бұл кітап та христиандық пен исламның өзара әрекеттесуін қарастырады, екеуінің де заманауи кезеңдегі өте тығыз байланысын көрсетеді. "Ақ моғолдар" кітабының төрінде британдық шенеунік, Хайдарабадтағы Шығыс Үндістан компаниясының резиденты капитан Джеймс Ахилл Киркпатриктің ислам дінін қабылдап, Хайдарабадтың моғол тегінен шыққан ақсүйек әйелі Хайр ун Ниссаға үйленуінің оқиғасы жатыр. Хайдарабадтағы британдық резидент ретінде Киркпатрик өзінің жұмыс берушілері – Шығыс Үндістан компаниясының талаптарын Хайдарабад низамына деген сыпайы қатынасымен қатар алып жүреді. "Ақ моғолдар" деген аттың өзі кітаптың тақырыбын көрсетеді: Үндістандағы XVIII ғасырдың аяғы мен XIX ғасырдың басында халықтардың, мәдениеттердің және идеялардың күтпеген және жоспарланбаған араласуы болды. Бір жағынан, кітап Джеймс Киркпатрик пен жас мұсылман ақсүйек әйелі Хаирдің трагикалық махаббат оқиғасын баяндайды. Екінші жағынан, бұл кітап сауда, әскери және саяси келісімдер туралы, Далримплдің хаттар, күнделіктер, есептер мен депештер (олардың көп бөлігі шифрланған) арасындағы зерттеулеріне негізделген. Осы дереккөздерден ол жыныстық қатынастар мен әлеуметтік әдеп-ғұрыптардың қызықты суретін жасайды, евангелистік христиандықтың өркендеуінен кейін еуропалықтар мен үндістердің аралас нәсілді балаларға қатысты "күшейе түскен нәсілшіл және теріс көзқарасын" анықтайды. Ол ашылуларды романист шеберлігімен біртіндеп ашады, Киркпатриктің өлімінен кейін бізді "оқиғаның ең қайғылы және трагикалық бөлігіне" жетелейді. Өлімге кесілген ғашықтардың екі баласының Ұлыбританияға көшіп келуі оқиғаға үміт сыйлайтын қорытынды сызық салады. Ұлы қызы Кетти шотланд жазушысы және философы Томас Карлайлдың досы мен шабыт көзіне айналады және Генри Рассел арқылы Үндістандағы әжесімен қайта байланыс жасайды.

The book is a work of social history about the warm relations that existed between the British and some Indians in the 18th and early 19th century, when one in three British men in India was married to an Indian woman. It documents the inter ethnic liaisons between British officers, such as Charles "Hindoo" Stuart, and Indian women, and the geopolitical context of late 18th century India. Like From the Holy Mountain, it also examines the interactions of Christianity and Islam, emphasizing the surprisingly porous relationship between the two in pre modern times. At the heart of White Mughals is the story of affair which saw a British dignitary, the East India Company Resident in Hyderabad, Captain James Achilles Kirkpatrick, convert to Islam and marry Khair un Nissa, a Hyderabadi noblewoman of royal Mughal descent. As the British Resident in Hyderabad, Kirkpatrick is shown to balance the requirements of his employers, the East India Company, with his sympathetic attitude to the Nizam of Hyderabad. The very title of White Mughals indicates its subject: the late 18th and early 19th century period in India, where there had been ‘a succession of unexpected and unplanned minglings of peoples and cultures and ideas’. On one level, the book tells the tragic love story of James Kirkpatrick, ‘the thoroughly orientalised’ British Resident in Hyderabad and Khair, a beautiful young Muslim noblewoman. On another level, the story is about trade, military and political dealings, based on Dalrymple's researches among letters, diaries, reports, and dispatches (much of it in cipher). Out of these sources he draws a fascinating picture of sexual attitudes and social etiquette, finding an "increasingly racist and dismissive attitude" among both Europeans and Indians towards mixed race offspring after the rise of Evangelical Christianity. He paces the gradual revelations with a novelist's skills, leading us on, after the death of Kirkpatrick, to "the saddest and most tragic part of the whole story". The doomed lovers actually engender an optimistic coda, when their two children move to Britain. The daughter Kitty becomes a friend and muse of Scottish writer and philosopher Thomas Carlyle, and re establishes contact with her grandmother in India through Henry Russell.

Өндіріс

Кітап жазу үшін урду және парсы тілдеріндегі естеліктер мен жылнамалар (сол кездегі Үндістанның сарай тілі) пайдаланылды. Далримпл оларды Үндістандағы қолдан келген кітап сатушылардың жертөлелері мен қоймаларынан іздеп тапты. Ол кітапты Брюс Ваннеллге парсы тіліндегі бастапқы мәтіндерді аударуға көмектескені және мұсылман әлемі туралы түсінік бергені үшін арнады.

Халықтық мәдениет және бейімделулер

2011 жылдың тамызында Уильям Далримпл Ральф Файнстің «Ақ моғолдар» фильмін режиссерлік етіп, сонымен қатар басты рөлде ойнайтынын хабарлады. Алайда, бұл жоба іске аспаған сияқты, бірақ 2015 жылы BBC Хайр Нисса Бегум мен Киркпатриктің тарихын арнайы баяндайтын деректі фильмді шығарды, осы фильмді Далримпл ұсынды.