Кіріспе

Жақын Шығыстың жазу құралы

Қамысты қалам ( ; жекеше κάλαμος) – бір қамыстың сабағын немесе бамбук тілімін кесіп, пішіндеу арқылы жасалған жазу құралы.

Тарих және өндіріс

Бөлінген ұшы бар сабан қаламдар ежелгі Египеттің б.з.б. 4 ғасырындағы жерлерінде табылған. Сабан қаламдар папирусқа жазу үшін қолданылған және ежелгі дәуірде ең көп таралған жазу құралы болған. Месопотамия мен Сумерде, құмыра қаламдардың ұштарын балшықтан жасалған тақташаларға басып, клинопись арқылы жазбаларды жасау үшін пайдаланылған. Сабан қалам жасау үшін жазушылар шамамен 20 см ұзындықтағы зақымдалмаған қамыс бөлігін алып, кесілетін ұшын біраз уақытқа суда қалдыратын. Бұл қаламды кескенде жарылмауын қамтамасыз ететін. Олар қаламның ұшы жеткілікті түрде жалпақ және үшкір болғанша пішінін өзгертетін бірнеше кесулер жасады. Содан кейін, ұшынан тым алыс емес жерден, жазуға қолайлы төртбұрышты ұшын кесіп тастады. Соңында, ұштығынан бастап, сыя сақтағыш ретінде қызмет ететін тілікті бастап, қажетті ұзындыққа дейін созды. Қаламның екіге бөлініп кетпеуі үшін оны тым ұзартпауға сақтық танысты. Сабан қаламның нашар беріктігіне байланысты, ертедегі жазушылар үшін қалам жасау өнері маңызды болды. Сабан қаламдар қауырсыннан жасалған қаламдарға қарағанда қаттырақ, бірақ ұшын ұзақ сақтамайды. Осы себепті олар қаламгерлермен алмастырылды. Дегенмен, сабан қаламдар қалың сызықтар жасауға мүмкіндік береді және қалыграфияда маңызды құрал болып табылады.

Өнердегі қалам

Орта ғасырларда қалам қаламдары қамыстан жасалған қаламдардың орнын толығымен басып алғанмен, қамыстан жасалған қаламның күшті сызықтары кейде заманауи суретшілерге артық көрінетін. 19-шы ғасырдың соңына дейін көптеген көркем туындылар бай демеушілер немесе шіркеу сияқты мекемелердің тапсырысы бойынша жасалған. Сондықтан, бекітілген тақырыптардың дәстүрлі бейнелеулері ең танымал және қабылданған нәрсе болды. 19-шы ғасырда әлеуметтік және мәдени өзгерістер әдебиетте және өнерде көрініс берді. Осының нәтижесінде суретшілер өз көзқарастарын жеткізудің әртүрлі тәсілдерін іздеп, жеке стильдерін қалыптастыра бастады. Суретші Винсент ван Гог қамыстан жасалған қаламның күшті сызығы мен акцентін қоңыр сыя және графитпен үйлестіріп, ерекше стильдегі сурет жасады.