Ирландиялық көтерілісшіл Джеймс "Джемми" Хоуптың өмірі мен күресі

Кіріспе

Ирландиялық радикал және көтерілісші (1764–1847)

Джеймс "Джемми" Хоуп (25 тамыз 1764 – 10 ақпан 1847) – Ирландиядағы радикалды демократ, ол жалдама фермерлер, саудагерлер және жұмысшылар арасында Біріккен Ирландиялықтар қоғамын ұйымдастырды. 1798 жылғы көтерілісте ол Антрим шайқасында Генри Джой МакКраккенмен бірге күресті. 1803 жылы Роберт Эммет және Дублиндегі жаңа республикалық дирекция үйлестірген көтерілісте британдық тәжге қарсы көтерілісті қайта жаңартуға тырысты. Біріккен ирландтар арасында Хоуп "билеушілер мен халық арасындағы түбіртек мәселе" – "еңбекші табының жағдайы" деген нанымымен ерекшеленді.

Жас шағы мен отбасы

Хоуп Антрим графтығының Маллюск (Темплпатрик еншісінде) қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Джон Хоуп, шотландтың жоғары таулы аймақтарынан шыққан, зығыр тоқушы еді. Әкесі Пресвитериандық дінге адалдығын сақтау үшін Шотландиядан көшіп келген. Он жасында Хоуп жақын маңдағы шаруа қожалығында жұмысқа орналасты. Қысқы кештерде қожайыны оған «Грекия мен Рим, сондай-ақ Ирландия, Шотландия және Англия тарихын» оқып беруге мәжбүр ететін. Хоуптың айтуынша, осы оқулар мен сол күнгі жаңалықтар туралы пікірлер оның назарын «қоғамның әртүрлі топтары арасындағы қарым-қатынастың мәніне» ерте бағыттады. Антримде, жалға алушылардың «Болат жүректер» тобы, негізінен англикандық жер иелерінің зорлық-зомбылықтарына қарсы күрескен кезде, Хоуп «Жоғары күш – топырақтың иесі, ал өндіруші – оның жалға алушысы» деген сенімге келді. Жер иелері осы қарым-қатынасқа араласса, олар зұлматшыл болар еді. Кейіннен Хоуп зығыр тоқушылыққа шәкірттұтты, содан кейін шебер болып жұмыс істеді, бірақ кешкі сыныптарда білімін жалғастырды. Ол Роза Мулланға үйленді, ол шебер тоқымашының қызы еді. Оның інісі Люк Муллан Біріккен Ирландия ұйымының мүшесі болды. Олардың төрт баласы тірі қалды: Люк Муллан Хоуп (1794–1827), «Рашлайт» журналының редакторы, Генри Джой Маккракен Хоуп (1809–1872), діни өлеңдердің авторы, Роберт Эммет Хоуп (1812–1864) және қызы Матильда Хоуп. Роза 1831 жылдың 25 мамырында қайтыс болды. Хоуп оны «дарынды» әйел деп сипаттады, ол «ақыл-ойы мен сыртқы келбеті жағынан толыққанды болғанмен, мен үшін осы дүниедегі барлық нәрсе еді, оны жоғалтқанда менің бақытым онымен бірге қабірге кетті». 1792 жылы Белфаст еріктілері шолуында, Бастилияның құлауының үшінші жылдығын тойлап, Хоуп өзінің Раффорт корпусымен емес, Кармони мен Темплпатриктен келген 180 жасыл түлкелі азаматпен (еріктілер қатарына қосылуға қаржысы жетпеген қарапайым халық) шеруге қатысты. Олар Хоуптың өзі суреттеген, ал оның жеңістігінің інісі салған туды алып жүрді, онда былай деп жазылған: «Біздің галликалық бауырымыз 1789 жылдың 14 шілдесінде дүниеге келді; ах, біз әлі де бастамадамыз. Кербездік галактикасы. Ирландия Бастилиясының себебі; оны жою үшін бірігейік». Хоуп еріктілер қатарында алғаш рет Генри Джой Маккракен және Сэмюэл Нилсонмен кездесті. 1793 жылы Католиктердің толық және дереу азаттық алуы мәселесі бойынша еріктілер қозғалысы екіге бөлініп, үкімет тарапынан басып құйрылды. Ол олармен Біріккен Ирландия қоғамына қосылды, бірақ кейбір ескертулермен. Ол «біздің көзқарастарымызды ашық жариялаудан тартынып, құпия әрекеттерге түсуімізге өкінемін» деді.

Hope was born in Mallusk (parish of Templepatrick), County Antrim. His father, John Hope, a Scottish highlander and linen weaver, had emigrated from Scotland rather than compromise his Presbyterian Covenanter faith. At age ten Hope was hired on a nearby farm. On winter evenings his master would make him sit "while he read in the Histories of Greece and Rome, and also Ireland, Scotland and England." Hope recalls that, together with comments on the news of the day, this turned his attention "early to the nature of the relations between the different classes of society". Labouring on the land, at a time when in Antrim the tenant Hearts of Steel led a violent resistance into the exactions of the largely Anglican landlords, Hope came to believe that "The Most High is lord of the soil; the cultivator is his tenant". Landlords who interceded in this relationship were oppressors. Hope was later apprenticed as a linen weaver, then as a journeyman, while continuing his education at night classes. He married Rose Mullan, the daughter of a master weaver. Her brother, Luke Mullan, was a United Irishman. They had 4 surviving children, Luke Mullan Hope (1794–1827), editor of the Rushlight, Henry Joy McCracken Hope (1809–1872), writer of some religious verse, Robert Emmet Hope (1812–1864) and a daughter, Mathilda Hope. Rose died on 25 May 1831. Hope described her as a "gifted" woman who "with every advantage of mind and person, she was everything in this world to me, and when I lost her my happiness went to the grave with her".</blockquote>

In the Belfast Volunteer Review in 1792, marking the third anniversary of the fall of the Bastille, Hope paraded not with his Roughfort Corps but with 180 green cockaded civilians from Carmoney and Templepatrick (common people who may not have been able to afford the costs of equipping themselves for the Volunteer ranks). They carried aloft a banner designed by Hope and painted by his brother in law with the inscription; "Our Gallic brother was born on the 14th July 1789; alas we are still in embryo. Superstitious galaxy. The cause of the Irish Bastille; let us unite to destroy it." It was in the Volunteers that Hope first met Henry Joy McCracken and Samuel Neilson. After the Volunteer movement split on the question of full and immediate Catholic emancipation and was suppressed by the government in 1793, he joined them in the Society of the United Irishmen, albeit with some reservation. He "lamented that we should shrink from an open declaration of our views into conspiracy".

Біріккен ирланд

Хоуп соңғы қорытындысында, кейбір топтарда реформа қозғалысы "тек коммерциялық және аристократиялық мүдделер арасында, халықты кімнің жемтігіне айналдыратынын анықтау үшін" болғандығын айтты. 1795 жылы ол Біріккен Ирландия сертін немесе "әр түрлі діни сенімдегі ирландтар арасында махаббатқа негізделген бауырластық құруға тырысуға" және "Ирландия халқының барлығына тең, толық және жеткілікті өкілдік алуға" қатысты "тесттен" өтті. Бірақ сол кезде Қоғам парламенттік реформаға деген үмітін жоғалтып алған еді. Сол кезде көтеріліс жолын іздеп, Францияның жаңа Республикасынан көмек күтуге бет бұрды. Хоуп тез арада өзін көрнекті ұйымдастырушы ретінде танытты және Белфасттағы солтүстік комитетіне сайланды. Дублиндегі Томас Аддис Эмметпен бірге ол Нилсон мен МакКраккенді, ал солтүстіктегі Томас Расселді әлеуметтік тәртіпсіздік пен қақтығыстың нақты себептерін – "еңбекші табының жағдайын" толыққанды түсінген жалғыз Біріккен Ирландия басшылары деп санады. Хоуп үшін Белфаст Ольстердегі "жасанды жүйенің" орталығы болды, онда ақырында үш топ қана болды: өмірдің қажеттіліктерін өндіретіндер, оларды тарататындар және ойда-қалпындағы талаптар мен капиталға тіршілік ететіндер, адамдар мен мал тек олардың пайдасы үшін жаратылғандай өмір сүрді және әрекет етті.

Осы тұста Хоуп Расселге ең жақын болды. "Солтүстік Жұлдызы" қозғалысының газетінің беттерінде Белфаст және айналасындағы аудандардағы кәсіподақтардың өркендеуіне қатысты пікір білдіре келе, Рассел саудагерлер ғана емес, сонымен қатар жұмысшылар мен шаруалар үшін де "бірлестіктерді" (еңбек одақтарын) құруға шақырды. 1796 жылдың көктемінде Нилсон Хоупты Дублинге жіберіп, астанадағы жұмысшыларды ұйымдастыруға көмектесті. Өзі мақта тоқушы болып жұмыс істейтін Хоуп алдымен Балбриггендегі тоқымашыларды жұмылдырды. Содан кейін ол заңсыз жұмысшылардың бірлестіктерін нысанаға алып, протестанттық қолөнершілердің көптеген мүшелерімен ұйымды Либертиге қарай оңтүстікке қарай таратуға көмектесті. 1798 жылдың мамырында көтеріліс басталғанда және қала гарнизоны астанада Біріккен Ирландияның демонстрациясына кедергі келтіретіні анық болғанда, осы жұмысшылардың көпшілігі қаладан шығып, ауылдағы көтерілісшілерге қосылды. Армагеддондық алапаттықта Джеймс Койгли әкемен бірге ол "Күндізгі күзетшілер" тобы мен олардың дәстүрлі жауы – "Католик қорғаушылары" тобының арасында татуласуға тырысты, бұл жай ғана "Одақ" деп аталды. Бірақ 1798 жылдың маусымында солтүстікте қаруға шақырылғанда, ол бай одақ мүшелерінің көпшілігі "нақтысынан артық нәрсеге тікелей қатысқандарын" мойындады. Хоуп "қайтпай тұрды" және Генри Джой МакКраккеннің басшылығымен Антрим шайқасында көтерілісшілердің шегінуін қамтамасыз еткен тоқымашылар мен жұмысшылардың "спартандық тобына" жетекшілік етті. Хоуп шайқастан кейін Слемиш тауындағы лагерьде МакКраккенге және оның қалған күштеріне қосыла алды. Лагерь біртіндеп тарап, көтерілісшілердің саны азайды және олар қашуға мәжбүр болды. Хоуп сәтті тұтқындалудан құтылды, бірақ МакКраккен тұтқындалып, 17 шілдеде өлім жазасына кесілді. Жалпы көтеріліс күйрегеннен кейін Хоуп Лорд Корнуоллис ұсынған рақымшылық шарттарын қабылдаудан бас тартты, өйткені бұл "тек қана өз принциптерінен бас тарту ғана емес, сонымен қатар менің мыңдаған бақытсыз серіктестеріме салған жазаның әділдігіне келісім білдіру" болар еді.

In this Hope was perhaps closest to Russell. Commenting on growing trades union activity in Belfast and the surrounding districts in the pages of the movement's paper, the Northern Star, Russell urged "combinations" (labour unions) not only for tradesmen but also for labourers and cottiers. In the spring of 1796, Neilson sent Hope to Dublin to help organise the workers in the capital. Himself working as a cotton weaver, Hope first recruited textile workers in Balbriggan. Then, targeting illegal workers’ combinations, he helped the spread of the organisation, with a considerable Protestant artisan membership, south of the river into the Liberties. When the rising came in May 1798, and it was clear that the city's garrison would prevent a United Irish demonstration in the capital, many of these workers quit the city to join the rebel standard in the countryside. In the midst of the Armagh Disturbances. working in parallel with Father James Coigly, he sought to reconcile the Peep o'Day Boys to their traditional enemies, the Catholic Defenders in the cause of what was simply called "The Union". When the call to arms finally came in the north in June 1798, however, he recognised that many of the wealthier union men had "staked more than was really in them". Hope "remained steadfast" and led a "Spartan band" of weavers and labourers who covered the retreat of the rebels under the command of Henry Joy McCracken at the Battle of Antrim. Hope managed to rejoin McCracken and his remaining forces after the battle at their camp upon Slemish mountain. The camp gradually dispersed, and the dwindling band of insurgents were then forced to go on the run. Hope successfully eluded capture, but McCracken was captured and executed on 17 July. Upon the collapse of the general rising, Hope refused to avail of the terms of an amnesty offered by Lord Cornwallis on the grounds that to do so would be "not only a recantation of one’s principles but a tacit acquiescence in the justice of the punishment which had been inflicted on thousands of my unfortunate associates".

1803 көтерілу

Көтерілістен кейін жас белсенділер, олардың ішінде Роберт Эммет (Томас Аддис Эмметтің кіші інісі) және Уильям Путнам Маккейб (Қоғамның негізін қалаушы мүшесі Томас Маккейбтің ұлы) Біріккен ирландтықтарды қатаң әскери құпия ұйым ретінде қайта ұйымдастыруға тырысты, мүшелері офицерлермен жеке таңдалып, атқарушы кеңес ретінде жиналатын. Олар Форт-Джорджта тұтқынға алынған Томас Рассел мен Уильям Доудаллмен байланыста болды. Жаңадан құрылған қоғамның негізгі мақсаты – Ирландия мен Англияда бір уақытта болатын республикалық көтерілістермен бірге француз басқыншылығын қайтадан шақыру еді. Осы мақсатта Маккейб 1798 жылдың желтоқсан айында Лондон мен Парижге аттанды. Хоуп қауіпті жағдайда өмір сүрді, біраз уақыт бойы жетекші қорғаушы Чарльз Гамильтон Тилингтің қаланың солтүстігіндегі Наулдағы ақтандыру алаңының бақылаушысы болып жұмыс істеді, содан кейін 1803 жылдың қыркүйегіне дейін әйелімен бірге қалада шағын тігін-тоқыма дүкенін ашты. Бірақ Рассел Форт-Джорджтан және қысқа мерзімге жер аударылғаннан кейін, ол Роберт Эммет пен Энн Девлин (көрінетіндей, үй шаруасымен айналысатын) және басқаларымен Парижде Маккейбпен келісілген жоспарларға тартылды, бұл жоспарлар Дублиннің жаңа басқару органында жасалып жатты. Олар Дублин қамалын басып алу арқылы басталатын жаңа республикалық көтеріліс ұйымдастырып жатты. 1803 жылдың ақпан айында Лондондағы және Ланкашир мен Йоркширдің өнеркәсіптік қалаларындағы Біріккен британдықтар желісінің, көптеген ирландтардан құралған, көтерілісіне көмектесу үміті Эдвард Деспардтың тұтқындалуы мен өлім жазасы және одан кейінгі репрессиялар салдарынан күйреп кетті. Осы уақытта Маккейб Наполеонның құрметіне ие болғанына қарамастан, Ирландияға француз әскерлерінің жаңадан шабуыл жасауы күмәнді болып қала берді. Хоуп Антримді көтеру үшін солтүстіпке бет бұрды. Бірақ ол бұрын «пресвитериандық қауымның қағидаларындағы республикалық рух, биліктің өкілдігіне қарсы тұруды әлі де сақтап келген» Антрим аудандарынан қолдау алмады. Рассел де оңтүстік Даунның қорғаушылық аймағында туды көтеруге тырысқанда ұсыныстан бас тартты. Осы арада Дублиндегі оқиғалар Патрик көшесіндегі көтерілісшілердің қару-жарақ қоймасының кездейсоқ жарылуынан бастау алды, бұл әскери құпия келісімді әшкереледі. 23 шілде күні кешке болған қысқаша көше шайқасынан кейін, ол атынан құлап, найзаға делдалған драгунды көргенде, Эммет көтерілісті тоқтатты.

In the aftermath of the rebellion young militants, chief among them Robert Emmet (the younger brother of Thomas Addis Emmet) and William Putnam McCabe (son of the Society's founder member, Thomas McCabe) sought to reorganise United Irishmen on a strict military conspiratorial basis, with its members chosen personally by its officers, meeting as the executive directory. They were in contact with Thomas Russell and William Dowdall, detained as state prisoners in Fort George. The immediate aim of the reconstituted society was, in conjunction with simultaneous republican risings in Ireland and England to again solicit a French invasion. To this end, McCabe set out for London and Paris in December 1798. Hope led a precarious existence, employed for a period by the leading Defender, Charles Hamilton Teeling, as overseer of his bleach green at Naul, north of the city, and then, until September 1803, with his wife running a small haberdasher's shop in the city. But when Russell returned from Fort George and brief exile, he was drawn into plans being co ordinated with McCabe in Paris by Robert Emmet and Anne Devlin (ostensibly his housekeeper) and others on the new Dublin executive. They were organising a new republican insurrection to be triggered by the seizure of Dublin Castle. In February 1803, hopes of being assisted by a rising of the heavily Irish infiltrated United Britons network in London and in the mill towns of Lancashire and Yorkshire were blasted by the arrest and execution of Edward Despard and by the repression that followed. Meanwhile, despite McCabe's seeming favour with Napoleon, a renewed French attempt upon Ireland remained an uncertain prospect. Hope headed north seeking to raise Antrim. But those districts of Antrim where he had previously found "the republican spirit, inherent in the principles of Presbyterian community, kept resistance to arbitrary power still alive" refused the call. Russell was similarly rebuffed when attempting to raise the standard in the Defender country of south Down. Meanwhile in Dublin, events were driven by the accidental detonation of the rebel arms depot in Patrick Street which had made the military conspiracy public. After a brief street battle on the evening of 23 July, in which he had recoiled from the sight of a dragoon being pulled from his horse and piked to death, Emmett called the rising off.

Кейінгі жылдар

Үміт, Белфастта Англиядан келген жанашыр досымен жұмыс тауып, биліктің назарынан қашып, 1806 жылы саяси кешірімге ие болды. Ол тоқымашы болып жұмыс істеуді жалғастырды, өлеңдер мен естеліктер жазды. Сондай-ақ ол Мэри Энн МакКраккенмен бірге тарихшы Р.Р. Мэдденге оның монументалды еңбегі – «Бірлескен ирландтар, олардың өмірі мен дәуірі» (1842–1860, 11 томдық) зерттеуінде көмектесті. Біріккен Ирландия күресін еске ала келе, ол бір кезде «халықтың ісі ақырында жоғалғанда (кем дегенде сол күресте), жау өлгендердің естелігіне және тірілердің мінез-құлқына шабуыл жасаумен, олардың қатыгездігіне қарсы тұрғандардың барлығын жаламен жабумен ғана айналысты» деді. Хоуп Дэниел О’Коннеллге күмәнді қарады, әсіресе оның ағылшын виг одақтастарының эркіндік либерализмімен байланысы. Хоуптың ой-өрісі көбінесе Роберт Оуэннің кооперативтік ұстанымдарымен үйлесті. Джеймс Хоуптың естелігіне арналған. Табиғаттың ең асыл туындысы, адал адам. Елінің тарихының ең жарқын кезеңінде отан үшін күрескен, ал қиын уақытта да оған берілген, әрқашан өзіне және оған сенгендерге адал болған. Ол соңына дейін өз адалдығында өзгермейтін, өзгермес адам болды. Төменде үлкен иттің суреті бейнеленген, ол Хоуп пен оның серіктеріне Антрим шайқасынан кейін жасырынып жүргенде азық-түлік жеткізіп берген делінеді. Оның досы Мэри Энн МакКраккеннің өмірбаянын жазған Мэри МакНилл Хоуп туралы былай деді: «Ол ауылдық және қалалық пресвитериандық жұмысшылар арасындағы күшті революциялық ағымның көбінесе айтылмаған ұмтылыстарын бейнеледі: ол шын мәнінде Біріккен ирландтардың ең радикалды өкілі болды». Тарихшы А.Т.К. Стюарт Хоупты «социализм саяси идеология ретінде қалыптасқанға дейінгі ізашар социалист» деп есептейді. Ольстер ақыны Джон Хьюит те Хоупты Уильям Томпсонмен бірге «Ирландияның ерте замандағы марксистерінің бірі» деп атады. Хоуптың естелігін солшыл республикашылар құрметпен еске алады, оның еңбектің мүддесін Ирландияның тәуелсіздігімен байланыстырған Эмметтің көтерілісін қайта жаңғырту арқылы. 2014 жылы Хоуптың туған жерін белгілейтін (және Ульстер шотландтары агенттігінің қолдауымен орнатылған) Ольстер тарихы шеңберінің көк тақтасы бұзылғанда, Ньютонбэйдің юнионист мэрі Фрейзер Агню вандалдардың оны қазіргі ирланд республикашылдығымен байланыстыру арқылы білімсіздігін көрсеткенін айтты: «Джемми Хоуп жақсы пресвитериандық адам болды. Ол жұмысшы табының жақсы жағдай үшін бірігуін қалады, ол қарапайым халықтың қорғаушысы болды». Джеймс Хоупты 1984 жылы Пат Мерфи түсірген «Энн Девлин» фильмінде Дес МакАлиер сомдады.

Hope evaded the authorities' attention in the ensuing repression by securing employment with a sympathetic friend from England in Belfast where he eventually benefitted from a political amnesty in 1806. He continued to work as a weaver, wrote poetry and his memoirs. He also collaborated with Mary Ann McCracken, in assisting the historian R. R. Madden research his monumental The United Irishmen, their lives and times (1842 1860, 11 Vols.). Looking back on the United Irish struggle, he noted that on once "the people’s cause was finally lost, (at least in that struggle), [it] only remained for the enemy to attack the memory of the dead, and the characters of the living, and to slander all who had dared to resist their cruelty". Hope had his doubts about Daniel O'Connell, not least his association with the laissez faire liberalism of his English Whig allies Hope's own thinking increasingly paralleled the cooperative teaching of Robert Owen. Sacred to the memory of James Hope One of nature's noblest works, an honest man. In the best era of his country's history a soldier in her cause, and in the worst of times, still faithful to it: ever true to himself and those that trusted in him. He remained to the last unchanged and unchangeable in his fidelity. Underneath is the outline of a large dog, which is said to have brought Hope and his comrades provisions when they were hiding following the Battle of Antrim. The biographer of his friend, Mary Ann McCracken, Mary McNeill, says of Hope; "He represented the almost inarticulate aspirations of the strongly revolutionary element among the Presbyterian labourers both rural and urban: he was indeed the most radical of the United Irishmen". The historian A. T. Q. Stewart, considered Hope "a pioneer socialist before socialism had been articulated as a political creed'. The Ulster poet John Hewitt likewise classed Hope with William Thompson as one of "the brave old pre Marx Marxists of Ireland". The memory of Hope is celebrated by Left republicans, the reprise of Emmet's rebellion in which the socialist leader tied labour's cause to Irish statehood. When an Ulster History Circle Blue Plaque marking Hope's birthplace (and installed with the support of the Ulster Scots Agency) was smashed in 2014, the Unionist mayor of Newtownabbey, Fraser Agnew, argued that in identifying him with contemporary Irish Republicanism the vandals had shown their ignorance: "Jemmy Hope was a good Presbyterian man. He wanted the working class to unite for better conditions, he was a champion of ordinary people". James Hope is portrayed by Des McAleer in Pat Murphy's 1984 film Anne Devlin.