Кіріспе

АҚШ, Калифорния штатындағы биотехнология саласындағы алғашқы компания

Cetus Corporation – биотехнологиялық алғашқы компаниялардың бірі. Ол 1971 жылы Калифорния штатының Беркли қаласында құрылған, бірақ көп бөлігін жақын орналасқан Эмеривиллде жүргізді. 1991 жылы Chiron Corporation (қазір Novartis компаниясының бөлігі) компаниясымен бірігуге дейін бірнеше маңызды фармацевтикалық препараттарды және революциялық ДНК амплификациясы техникасын әзірледі.

Тарих

Cetus 1971 жылы Рональд Э. Кейп, Питер Фарли және Нобель сыйлығының лауреаты Дональд А. Глейзер құрды. Оның алғашқы жұмыстары химиялық шикізат, антибиотиктер немесе вакцина компоненттерін көп мөлшерде өндіретін өнеркәсіптік микроорганизмдерді іріктеудің автоматтандырылған әдістеріне қатысты болды. Алайда, 1970 жылдардың соңында үш жаңа революциялық техника пайда болды: рекомбинантты ДНҚ, моноклоналды антиденелер және гендік экспрессия – биотехнология индустриясының негізі. Осы жаңа салаларға ену үшін Cetus 1981 жылы алғашқы IPO-да (первичтік акция орналастыру) 108 миллион доллар тартты, ол сол кезге дейін ең ірі IPO болды. Оның алғашқы маңызды жобасы Triton Biosciences компаниясымен бірлесіп бета-интерферонды сәтті клондау, экспрессиялау, модификациялау және өндіру болды. Алайда, нәтижедегі белок кең спектрлі қатерлі ісікке қарсы препарат ретінде үміттерді ақтамады және көп склероз симптомдарын емдеу үшін қолдануға рұқсат тек кейін берілді. Бүгінде препарат Betaseron деген атпен сатылады. Компанияның маңызды өнімі – иммундық жүйені өзгертетін Interleukin 2 (IL 2) болды. 1980 жылдардың басында Cetus, Genentech, Immunex және жапон ғалымы Тадацугу Танигучи арасында IL 2 генін клондау үшін күшті бәсекелестік болды, ал 1982 жылы Танигучи бірінші болып сәттілікке жетті. 1983 жылы Cetus IL2-нің өзіндік рекомбинантты нұсқасын жасады және клиникалық сынақтарды бастау үшін Стивен Розенбергпен ынтымақтасты. Бірақ екі жылдан кейін, Cetus сатылып кеткен соң ғана IL 2 мақұлданды. Қазір ол Proleukin деген атпен таратылады. Компания ДНК диагностикасының әдістерін зерттеу және дамытуға да көп күш жұмсады. Диагностикалық құралдар үшін Perkin Elmer, ал коммерциялық диагностикалық жиынтықтар үшін Kodak компанияларымен ынтымақтастық орнатылды. Осы жерде Кэри Муллис ДНК-ның полимераза тізбектік реакциясын (ПТР) күшейту әдісін ойлап тапты. Бұл техника ДНК зерттеулерінде, сот медицинасында және генетикалық ауруларды диагностикалауда кеңінен қолданылады. Оның авторы 1993 жылы биотехнологиялық компанияда жүргізілген зерттеулер үшін берілген жалғыз Нобель сыйлығының иегері атанды. IL 2 препаратын FDA-ның мақұлдауының кешігуі Cetus-та үлкен қаржылық дағдарыс тудырды, себебі компания дәрі-дәрмекті өндіруге және сынауға инвестицияларының үлкен бөлігін жұмсаған еді. Алты аптадан кейін компанияның бас директоры отставкаға кетті, ал ПТР процесіне қатысты патенттік құқықтар Hoffman La Roche компаниясына сатылды. Зардаптар жалғасты, және 1991 жылы компания Chiron Corporation-ға сатылды. Chiron IL 2 өндірісін жалғастырды, ол 1992 жылы FDA-ның мақұлдауымен бекітілді. Chiron сондай-ақ 1993 жылы клиникалық қолдануға рұқсат етілген бета-интерферон өндірісіне қатысты шашыраңқы құқықтарды жинады.