Кіріспе
Келесі мәтінде Мексика-Америка соғысының (1846–1848) науқандарының шолуы берілген.
Кіріспе
Мексика-Америка соғысы (1846-1848) – АҚШ армиясының шетелде ұзаққа созылған қақтығыс жүргізудегі алғашқы тәжірибесі болды. Бұл соғыс тарихты кездейсоқ оқып жүргендер көбінесе назарынан тыс қалдырады, себебі ол Америка Азамат соғысына тым жақын болды және соңғысының ауқымы мен масштабымен қабығына жасырылды. Дегенмен, бұл соғыс АҚШ-тың географиялық шекарасын қалыптастыруда шешуші роль атқарды. Осы қақтығыстың нәтижесінде АҚШ-тың аумағы шамамен бір миллион шаршы мильге ұлғайды, оның ішінде бүгінгі Техас, Аризона, Нью-Мексико және Калифорния штаттары, сондай-ақ Колорадо, Вайоминг, Юта және Невада штаттарының бір бөлігі кірді. Осы жаңадан алынған жерлер құлдықты кеңейтуді жақтағандар мен оның таралуын тоқтатуға күш салғандар арасындағы күрестің аренасына айналды. Осы аймақтық және саяси даулар штаттар одағының бірлігін қиратты және 13 жыл өткен соң Америка Азамат соғысының басталуына себепкер болды. Бұған қоса, Мексика-Америка соғысы АҚШ армиясының басшыларының бір буыны үшін сынақ алаңы болды. Олар Мексикада кіші офицерлер болып қызмет етіп, соғыс өнерін меңгерді және осы тәжірибелерін кейін Азамат соғысында қолданды. Мексика-Америка соғысы алғашқы шайқасынан бастап американдық әскерлердің шығуына дейін 26 айға созылды. Шайқастар мыңдаған шақырымға созылды, Солтүстік Мексикадан Мехико қаласына дейін, сондай-ақ Нью-Мексико, Калифорния, Баха Калифорния және Мексиканың батыс жағалауында өтті.
Пало-Альто, 1846 жылдың 8 мамыры
Рио-Гранде өзенінің бойындағы жағдай бірте-бірте нашарлап бара жатты. АҚШ Рио-Гранде өзенін халықаралық шекара деп жарияласа, Мексика үкіметі Нюес өзенін дұрыс шекара деп сап бақты. 1846 жылдың басында генерал Закари Тейлор Мексиканың Матаморос қаласының қарсы жағында Рио-Гранде өзенінде бекініс салған. Сәуір айында мексикалықтар қарсы шара ретінде Рио-Гранде өзені арқылы шамамен 1600 атты әскер жіберді, және 25 сәуірде АҚШ капитаны С. Б. Торнтон басқаратын 60 драгун әскерін жеңіп алды. Матаморос қаласындағы мексикалық күштер сәуір айында одан әрі күшейді. Айдың соңына қарай генерал Тейлор Рио-Гранде өзенінің сағасына жақын жердегі Пойнт-Изабелдегі өзінің әлсіз қорғалған негізгі базасымен байланысқа алаңдады. Сондықтан 1 мамырда Тейлор армиясының көп бөлігін Пойнт-Изабелге көшірді, Матаморосқа қарсы фортта майор Джейкоб Браун басқаратын шағын артиллерия және жаяу әскерін қалдырды. Мексикалықтар бұл фортты (кейіннен Форт Браун деп аталды) қысқа уақыттан кейін қатты шабуылға алды. 7 мамырда Тейлор шамамен 2300 адаммен көмекке келді. 8 мамыр таңында, фортқа жарты жолдан асса, американдықтар қарсыласпен бетпе-бет кездесті, олардың саны шамамен 6000 адамға жететін күш, оған генерал Mariano Arista басшылық етіп тұрды. Олардың оң жақ қанаты Пало-Альто деп аталатын биіктікте (осы шайқас осы атпен белгілі болды) орналасқан. Тейлор жаяу әскерін орналастыруды қамтамасыз ету үшін артиллериясын пайдалана отырып, ойланбастан шайқасқа кірісті. Мексикалықтар кері шегінгенге дейін шайқас кешкі уақытқа дейін жалғасты. Артиллерия отын тиімді пайдалану американдықтардың жеңісіне басты себеп болды. Американдықтардың 9-ы қаза тапты, 47-сі жараланды. Мексикалықтар 700-ден астам адамнан, оның ішінде шамамен 320 адамнан зардап шекті.
Ресака де ла Палма, 1846 жылдың 9 мамыры
Келесі күні таңертең Тейлор алға жылжуын жалғастыра отырып, мексикалықтарды жолдан бірнеше шақырым жерде кездестірді, олар Ресака де ла Палма деп аталатын құрғақ арнада күшті қорғаныс позициясын алған еді. Екінші күнгі шайқаста жаяу әскердің күші басым болды, алайда драгундар жаудың артиллериясын жоюда маңызды рөл атқарды. Соңында жаяу әскер жаудың сол қанатын айналып өтіп, мексикалықтардың қатарын бұзып, қашқанын шақырып, дүрлік шығарды. Мексикалықтар Рио-Гранде өзеніне қарай бәсекеге түсті, бірақ көптегендері өзеннен өтуге тырысқанда суға батып кетті. Тейлордың жоғалғандары 33 қаза тапқан және 89 жараланған адамды құрады. Аристаның ресми есебінде 160 мексикалықтың қаза тапқаны, 228-і жараланғаны және 159-ы жоғалып кеткені көрсетілген, бірақ американдықтар мексикалықтардың мыңнан астам адам шығынға ұшырағанын хабарлады. Тейлор 18 мамырға дейін әскерін Рио-Гранде арқылы өткізу үшін қайықтардың келуін күтуге мәжбүр болды. Американдықтар Матаморосқа кіргенде, мексикалық әскердің ішкі аймаққа жоғалып кеткенін көрді. Келесі мақсат – Монтерей еді, бірақ Матаморостан Монтерейге тікелей құрлық жолында су мен жем жетіспеді; сондықтан Тейлор тамыз айына дейін бу кемелерінің келуін күтті, олармен ол әскерін 130 миль (209 км) жоғары Камаргоға жеткізді. Осы уақытта Матаморосқа мыңдаған еріктілер келді, бірақ аурулар мен қауіпсіздік және логистикалық факторлар Тейлордың Монтерей жорығына 6000-нан аспайтын күшпен шектеді.
Калифорниялық науқан 1846-1847 жылдар
Мексика-Америка соғысының Калифорния науқаны (1846-1847 жж.), Мексиканың Жоғарғы Калифорниясында болды. 1848 жылғы шарт және Калифорния алтын асығышы, 1850 жылы Калифорнияның штат болуына әкелді.
Монтеррей, 1846 жылдың 21 қыркүйегі
Тейлордың әскерлері тамыздың соңында Камаргодан шығып, 1846 жылдың 21 қыркүйегінде Монтеррейге шабуыл жасады. Қаланы генерал Педро де Ампудия басқаратын 7300-9000 мексикалық әскер қорғады. Үш күндік қатал шайқастан кейін американдықтар жауды көшелерден орталық алаңға дейін ығыстырды. 24 қыркүйекте Ампудия әскерлеріне кедергісіз кетуге рұқсат беру және сегіз апталық қарулы келісім күшіне ену шартымен қаланы тапсыруды ұсынды. Тейлор міссиясының мақсаты солтүстік Мексиканы бақылауда ұстау ғана деп есептеп, шарттарды қабылдады, ал мексикалық әскерлер келесі күні қаланы эвакуациялады. Ампудия үш күндік шайқаста әскерінің 367 адамнан зардап шеккенін хабарлады. Тейлор 120 адамның қаза тапқанын және 368 адамның жараланғанын мәлімдеді. Екі есеп те нақтырақ болмауы мүмкін. Тейлор мексикалық шарттарға келіскені үшін Вашингтонда қатты сынға ілікті, ал Әкімшілік соғыс бітіру туралы келісімді дереу жоққа шығарды, бұл хабар Монтеррейге жеткен кезде аяқталып қалды.
Meanwhile, in keeping with the strategic plan, the other two prongs of advance into northern Mexico had been put in motion. On June 5, 1846, Brig. Gen. John E. Wool had left San Antonio with his "Army of the Center", a force of some 2,000 men. His original objective was Chihuahua, but en route it was changed to Parras. Wool, encountering no opposition, arrived at Parras on December 5; his force then became part of Taylor's command. Col. Alexander William Doniphan in command of the 850 men of the 1st Regiment of Missouri mounted volunteers advancing from Santa Fe, New Mexico won on Christmas Day 1846 the Battle of El Brazito (outside modern day El Paso, Texas) and the Battle of the Sacramento, enabling the capture of the city of Chihuahua
The third prong, Col. (later Maj. Gen.) Stephen W. Kearny's "Army of the West", a force of about 1,660 men, left Fort Leavenworth, Kansas early in June 1846 and captured Santa Fe, New Mexico unopposed on August 18. After leaving about 800 men of the 2nd Regiment of Missouri mounted volunteers to secure Santa Fe, Kearny left for California on September 25 with about 300 mostly mule mounted men of the 1st Dragoons. En route he met a party, led by Kit Carson, bringing dispatches from the west coast that the navy's Pacific Squadron's sailors and marines under Commodore John D. Sloat and Commodore Robert Stockton, with the help of volunteers in the "California Battalion" under Capt. John C. Fremont, had won peaceful possession of California in July, although some opposition remained. Kearny sent back 200 of his men and pushed on with the rest, arriving at San Diego on December 12 after having fought a sharp engagement with dampened powder on December 6 with a larger force of Californians at the Battle of San Pasqual where he lost 19 men killed—the most in all California skirmishes. At San Diego, Kearny joined Commodore Robert F. Stockton, who had replaced Sloat, and their combined force of some 600 men (volunteer militia, sailors, marines and Dragoons) after same minor skirmishing, re occupied Los Angeles, California on January 10, 1847, with no casualties. Three days later, the last remaining Californian opposition capitulated to the very generous terms in the Treaty of Cahuenga to the volunteer force of about 450 men commanded by Fremont. Meanwhile, in mid November 1846, Taylor had sent one of his divisions to occupy the city of Saltillo. Another detachment occupied Victoria, a provincial capital between Monterey and the port of Tampico, the latter having been occupied by an American naval force under Comdr. David Conner on November 15, 1846. Thus, by the end of 1846, a very large part of northern Mexico had come under American control. A plan was adopted late in 1846 to strike at Mexico City by way of Vera Cruz. In preparation for this expedition Maj. Gen. Winfield Scott, Commanding General or the Army, detached about 8,000 men from Taylor's command early in 1847, ordering the troops to Gulf ports to wait sea transportation. Taylor was left with some 4,800 men, practically all volunteers, most or whom he concentrated in a camp south of Saltillo.
Осы уақытта стратегиялық жоспарға сәйкес, Мексиканың солтүстігіне бағытталған басқа екі топ та қозғалысқа келді. 1846 жылдың 5 маусымында бригада генералы Джон Уол өзінің "Орталық армиясымен" – шамамен 2000 адамнан тұратын күшпен Сан-Антониодан аттанды. Бастапқы мақсаты Чиуауа болған, бірақ жол жүрісінде Паррасқа өзгертілді. Қарсылыққа ұшырамаған Вул 5 желтоқсанда Паррасқа жетті, ал оның күші Тейлордың қолбасшылығына қосылды. Миссури штатының 1-ші полкінің 850 сарбазынан құралған полковник Александр Уильям Донифан 1846 жылдың Рождество күні Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласынан алға жылжып, Эль-Бразито шайқасында (қазіргі Эль-Пасо, Техас) және Сакраменто шайқасында жеңіске жетіп, Чиуауа қаласын басып алуға мүмкіндік берді.
Meanwhile, in keeping with the strategic plan, the other two prongs of advance into northern Mexico had been put in motion. On June 5, 1846, Brig. Gen. John E. Wool had left San Antonio with his "Army of the Center", a force of some 2,000 men. His original objective was Chihuahua, but en route it was changed to Parras. Wool, encountering no opposition, arrived at Parras on December 5; his force then became part of Taylor's command. Col. Alexander William Doniphan in command of the 850 men of the 1st Regiment of Missouri mounted volunteers advancing from Santa Fe, New Mexico won on Christmas Day 1846 the Battle of El Brazito (outside modern day El Paso, Texas) and the Battle of the Sacramento, enabling the capture of the city of Chihuahua
The third prong, Col. (later Maj. Gen.) Stephen W. Kearny's "Army of the West", a force of about 1,660 men, left Fort Leavenworth, Kansas early in June 1846 and captured Santa Fe, New Mexico unopposed on August 18. After leaving about 800 men of the 2nd Regiment of Missouri mounted volunteers to secure Santa Fe, Kearny left for California on September 25 with about 300 mostly mule mounted men of the 1st Dragoons. En route he met a party, led by Kit Carson, bringing dispatches from the west coast that the navy's Pacific Squadron's sailors and marines under Commodore John D. Sloat and Commodore Robert Stockton, with the help of volunteers in the "California Battalion" under Capt. John C. Fremont, had won peaceful possession of California in July, although some opposition remained. Kearny sent back 200 of his men and pushed on with the rest, arriving at San Diego on December 12 after having fought a sharp engagement with dampened powder on December 6 with a larger force of Californians at the Battle of San Pasqual where he lost 19 men killed—the most in all California skirmishes. At San Diego, Kearny joined Commodore Robert F. Stockton, who had replaced Sloat, and their combined force of some 600 men (volunteer militia, sailors, marines and Dragoons) after same minor skirmishing, re occupied Los Angeles, California on January 10, 1847, with no casualties. Three days later, the last remaining Californian opposition capitulated to the very generous terms in the Treaty of Cahuenga to the volunteer force of about 450 men commanded by Fremont. Meanwhile, in mid November 1846, Taylor had sent one of his divisions to occupy the city of Saltillo. Another detachment occupied Victoria, a provincial capital between Monterey and the port of Tampico, the latter having been occupied by an American naval force under Comdr. David Conner on November 15, 1846. Thus, by the end of 1846, a very large part of northern Mexico had come under American control. A plan was adopted late in 1846 to strike at Mexico City by way of Vera Cruz. In preparation for this expedition Maj. Gen. Winfield Scott, Commanding General or the Army, detached about 8,000 men from Taylor's command early in 1847, ordering the troops to Gulf ports to wait sea transportation. Taylor was left with some 4,800 men, practically all volunteers, most or whom he concentrated in a camp south of Saltillo.
Үшінші топ – полковник (кейін генерал-майор) Стивен У. Кернидің "Батыс армиясы", шамамен 1660 сарбаздан тұратын күш, 1846 жылдың маусым айының басында Канзас штатының Форт-Ливенуорттан аттанып, 18 тамызда қарсылықсыз Санта-Фе, Нью-Мексиконы басып алды. Санта-Феде Миссури штатының 2-ші полкінің 800 сарбазын қаланың қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қалдырғаннан кейін, Керни 25 қыркүйекте 300-ге жуық, көбінесе түйедегі 1-ші драгун сарбаздарымен Калифорнияға бет бұрды. Жолда ол батыс жағалауынан хабарлама әкелген Кит Карсон басқаратын топпен кездесті. Теңізшілер мен морпештердің эскадрильясы, коммодор Джон Д. Слоат пен коммодор Роберт Стоктон басшылығында, капитан Джон К. Фремонт басқаратын "Калифорния жасағының" еріктілерінің көмегімен шілде айында Калифорнияны бейбіт түрде басып алды, бірақ кейбір қарсылықтар сақталды. Керни 200 сарбазын кері қайтарды және қалғандарымен бірге 12 желтоқсанда Сан-Диегоға жетті. Бұл күні 6 желтоқсанда Сан-Паскаль шайқасында калифорниялықтардың үлкен күштерімен өткізген қаһарлы шайқаста 19 сарбазы қаза тапты – Калифорниядағы барлық шайқастардың арасында ең көп шығын. Сан-Диегода Керни Слоатты алмастырған коммодор Роберт Ф. Стоктонға қосылды, ал олардың 600-ға жуық сарбаздан тұратын біріккен күштері (ерікті ополчение, теңізшілер, морпештер және драгундар) 1847 жылдың 10 қаңтарында Лос-Анджелесті қайтадан басып алды, шығынсыз. Үш күннен кейін Калифорнияның соңғы қарсылықтары Фремонт басқарған 450 ерікті сарбазына Кахуэнга шарты бойынша өте кеңпейілді шарттармен капитуляциялады.
Meanwhile, in keeping with the strategic plan, the other two prongs of advance into northern Mexico had been put in motion. On June 5, 1846, Brig. Gen. John E. Wool had left San Antonio with his "Army of the Center", a force of some 2,000 men. His original objective was Chihuahua, but en route it was changed to Parras. Wool, encountering no opposition, arrived at Parras on December 5; his force then became part of Taylor's command. Col. Alexander William Doniphan in command of the 850 men of the 1st Regiment of Missouri mounted volunteers advancing from Santa Fe, New Mexico won on Christmas Day 1846 the Battle of El Brazito (outside modern day El Paso, Texas) and the Battle of the Sacramento, enabling the capture of the city of Chihuahua
The third prong, Col. (later Maj. Gen.) Stephen W. Kearny's "Army of the West", a force of about 1,660 men, left Fort Leavenworth, Kansas early in June 1846 and captured Santa Fe, New Mexico unopposed on August 18. After leaving about 800 men of the 2nd Regiment of Missouri mounted volunteers to secure Santa Fe, Kearny left for California on September 25 with about 300 mostly mule mounted men of the 1st Dragoons. En route he met a party, led by Kit Carson, bringing dispatches from the west coast that the navy's Pacific Squadron's sailors and marines under Commodore John D. Sloat and Commodore Robert Stockton, with the help of volunteers in the "California Battalion" under Capt. John C. Fremont, had won peaceful possession of California in July, although some opposition remained. Kearny sent back 200 of his men and pushed on with the rest, arriving at San Diego on December 12 after having fought a sharp engagement with dampened powder on December 6 with a larger force of Californians at the Battle of San Pasqual where he lost 19 men killed—the most in all California skirmishes. At San Diego, Kearny joined Commodore Robert F. Stockton, who had replaced Sloat, and their combined force of some 600 men (volunteer militia, sailors, marines and Dragoons) after same minor skirmishing, re occupied Los Angeles, California on January 10, 1847, with no casualties. Three days later, the last remaining Californian opposition capitulated to the very generous terms in the Treaty of Cahuenga to the volunteer force of about 450 men commanded by Fremont. Meanwhile, in mid November 1846, Taylor had sent one of his divisions to occupy the city of Saltillo. Another detachment occupied Victoria, a provincial capital between Monterey and the port of Tampico, the latter having been occupied by an American naval force under Comdr. David Conner on November 15, 1846. Thus, by the end of 1846, a very large part of northern Mexico had come under American control. A plan was adopted late in 1846 to strike at Mexico City by way of Vera Cruz. In preparation for this expedition Maj. Gen. Winfield Scott, Commanding General or the Army, detached about 8,000 men from Taylor's command early in 1847, ordering the troops to Gulf ports to wait sea transportation. Taylor was left with some 4,800 men, practically all volunteers, most or whom he concentrated in a camp south of Saltillo.
Сол арада 1846 жылдың қараша айының ортасында Тейлор өзінің бір дивизиясын Сальтильо қаласын басып алуға жіберді. Тағы бір жасақ Монтерей мен Тампико портының арасындағы провинциялық астана Викторияны басып алды, соңғысын американдық теңіз күштерінің командирі Дэвид Коннер 1846 жылдың 15 қарашасында басып алды. Осылайша 1846 жылдың соңына қарай Мексиканың солтүстігінің үлкен бөлігі американдық бақылауға көшті. 1846 жылдың соңында Вера-Круз арқылы Мехикоға шабуыл жасау жоспары қабылданды. Бұл экспедицияға дайындық ретінде армияның бас қолбасшысы генерал-майор Винфилд Скотт 1847 жылдың басында Тейлордың қолбасшылығынан 8000-ге жуық сарбазды бөлді, әскерлерге теңіз тасымалын күту үшін Перс шығанағының порттарына баруды бұйырды. Тейлордың 4800 сарбазы қалды, олардың барлығы дерлік еріктілер, көпшілігі немесе оларды Салтильоның оңтүстігіндегі лагерьге шоғырландырды.
Meanwhile, in keeping with the strategic plan, the other two prongs of advance into northern Mexico had been put in motion. On June 5, 1846, Brig. Gen. John E. Wool had left San Antonio with his "Army of the Center", a force of some 2,000 men. His original objective was Chihuahua, but en route it was changed to Parras. Wool, encountering no opposition, arrived at Parras on December 5; his force then became part of Taylor's command. Col. Alexander William Doniphan in command of the 850 men of the 1st Regiment of Missouri mounted volunteers advancing from Santa Fe, New Mexico won on Christmas Day 1846 the Battle of El Brazito (outside modern day El Paso, Texas) and the Battle of the Sacramento, enabling the capture of the city of Chihuahua
The third prong, Col. (later Maj. Gen.) Stephen W. Kearny's "Army of the West", a force of about 1,660 men, left Fort Leavenworth, Kansas early in June 1846 and captured Santa Fe, New Mexico unopposed on August 18. After leaving about 800 men of the 2nd Regiment of Missouri mounted volunteers to secure Santa Fe, Kearny left for California on September 25 with about 300 mostly mule mounted men of the 1st Dragoons. En route he met a party, led by Kit Carson, bringing dispatches from the west coast that the navy's Pacific Squadron's sailors and marines under Commodore John D. Sloat and Commodore Robert Stockton, with the help of volunteers in the "California Battalion" under Capt. John C. Fremont, had won peaceful possession of California in July, although some opposition remained. Kearny sent back 200 of his men and pushed on with the rest, arriving at San Diego on December 12 after having fought a sharp engagement with dampened powder on December 6 with a larger force of Californians at the Battle of San Pasqual where he lost 19 men killed—the most in all California skirmishes. At San Diego, Kearny joined Commodore Robert F. Stockton, who had replaced Sloat, and their combined force of some 600 men (volunteer militia, sailors, marines and Dragoons) after same minor skirmishing, re occupied Los Angeles, California on January 10, 1847, with no casualties. Three days later, the last remaining Californian opposition capitulated to the very generous terms in the Treaty of Cahuenga to the volunteer force of about 450 men commanded by Fremont. Meanwhile, in mid November 1846, Taylor had sent one of his divisions to occupy the city of Saltillo. Another detachment occupied Victoria, a provincial capital between Monterey and the port of Tampico, the latter having been occupied by an American naval force under Comdr. David Conner on November 15, 1846. Thus, by the end of 1846, a very large part of northern Mexico had come under American control. A plan was adopted late in 1846 to strike at Mexico City by way of Vera Cruz. In preparation for this expedition Maj. Gen. Winfield Scott, Commanding General or the Army, detached about 8,000 men from Taylor's command early in 1847, ordering the troops to Gulf ports to wait sea transportation. Taylor was left with some 4,800 men, practically all volunteers, most or whom he concentrated in a camp south of Saltillo.
Буэна Виста, 1847 жылдың 22-23 ақпаны
Мексика президенті генерал Санта Анна сол кезде жеке өзі майданға шығып, Сан-Луис-Потосиде әскер жинады. Сальтильо маңында американдық күштердің әлсіздігін білген Санта Анна 1847 жылдың ақпан айында шамамен 200 миль (322 км) шөлді аралап, 15 000 адамдық әскермен шабуылға көшті. Тейлор өз күштерін Буэна-Вистаға жедел түрде қайта орналастырды, себебі бұл жерде қорғануға қолайлы жағдайлар болды. Санта-Анна Буэна-Виста шайқасында француз тактикасын пайдаланды, американдық бекіністерді көптеген сарбаздардан тұратын тығыз колонналармен басып алуға тырысты. Жаяу әскер мен артиллерияның күшті атысы шабуылдаушы колонналарға қарсы тиімді болды. Соғыстың ең қаһарлы шайқасы екі күнге созылды, одан кейін Санта-Анна жеңіске жеткенін жариялады және 1500-2000 сарбазын жоғалтып, әскерін Сан-Луис-Потосиге қайтарды. Американдықтар, шайқастың көп бөлігінде 3:1 есебімен басымдыққа түскенімен, шаршап қалғандықтан қуып жете алмады, 264 сарбазы қаза тапты, 450-і жараланды және 26-сы жоғалып кетті. Санта-Аннаның көптеген әскері шөлге қайта шегінгенде қаза тапты.
Тынық мұхит жағалауы 1846-1848 жылдардағы науқаны
Мексика-Америка соғысы барысында Мексиканың Тынық мұхитындағы жағалаудағы нысаналарға қарсы АҚШ-тың теңіз әрекеттері 1846 жылдың 26 желтоқсанынан 1848 жылдың 31 наурызына дейін жалғасты. Науқанның мақсаты Баха-Калифорния түбегін бақылауға алу, Мексиканың батыс жағалауындағы порттарды блокадалау немесе жаулап алу, және ең бастысы, импортталған жабдықтамалар үшін пайдаланылатын маңызды мексикалық теңіз порты Мазатланды басып алу болды.
Табаскодағы бірінші шайқас
Комодор Мэтью К. Перри Табаско штатының солтүстік жағалауында жеті кемеден тұратын отрядты басқарды. Перри 1846 жылғы 22 қазанда Табаско өзеніне (қазіргі Грихальва өзені деп аталады) келді, екі кемесімен бірге Фронтера портын басып алды. Кішкентай гарнизонды қалдырып, ол әскерлерімен бірге Сан-Хуан-Баутиста (қазіргі Виллахермоса) қаласына қарай жол тартты. Перри 25 қазанда Сан-Хуан-Баутиста қаласына келді, бес мексикалық кемені басып алды. Сол кездегі Табаско департаментінің қолбасшысы полковник Хуан Баутиста Траконис ғимараттардың ішінде бекіністер құрды. Перри мексикалық армияны шығарып салудың жалғыз жолы қаланы бомбалау екенін түсінді, ал қаладағы саудагерлерге зиян келтірмеу үшін күштерін кері тартып, келесі күнге дайындады. 26 қазан күні таңертең Перридің флоты қалаға шабуылға дайындалып жатқанда, мексикалық әскерлер американдық флотқа оқ атуды бастады. АҚШ-тың бомбалауы алаңды басып алуға көмектесті, сондықтан атыс кешке дейін жалғасты. Алаңды басып алуға дейін Перри Фронтера портына қайтып оралды, онда азық-түлік пен әскери жабдықтардың штат астанасына жетіп тоқтауына кедерес келтіру үшін теңіз блокадасын орнатты.
Табаскодағы екінші шайқас
1847 жылы 13 маусымда коммодор Перри Москит флотын жинап, Grijalva өзеніне қарай қозғала бастады, 1173 десантшы күшін тасыған 47 қайықты сүйреп әкелді. 15 маусымда Сан-Хуан-Баутистадан 19 шақырым (12 миль) төменде флот аз қиындықпен шабуылдан өтті. Өзендегі "S" иілімінде, "Шайтанның иілімі" деп аталатын жерде Перри Колмена бекінісі деп белгілі өзен бекінісінен мексикалықтардың атылысына тап болды, бірақ флоттың ауыр теңіздік қарулары мексикалық күшті жылдам таратып жіберді. 16 маусымда Перри Сан-Хуан-Баутистаға жетіп, қаланы бомбалауды бастады. Шабуылға екі кеме форттың басынан өтіп, арт жағынан оқ жаудырды. Дэвид Д. Портер 60 теңізшінің басшысы болып, фортты басып алып, жұмыстар үстінде американдық туды көтерді. Перри мен десант күші шамамен сағат 14:00-де келді және қаланың бақылауын өз қолына алды.
Веракрус, 1847 жылдың 29 наурызы
Скоттың 13 660 сарбаздан тұратын әскері 1847 жылдың ақпан айының соңында Лобос аралында жиналып, 2 наурызда коммодор Мэтью Перри басқаратын теңіз күштерінің сүйемелдеуімен Веракрусқа бет алды. 9 наурызда Веракрус маңында десант операциясы басталды. АҚШ армиясының алғашқы ірі десанттық операциясы қарсылықсыз өтті, мексикалық генерал-командир Хуан Моралес өзінің 4300 сарбазын қала қабырғаларының артында қалдыруға шешім қабылдады. Адам өмірін сақтау мақсатында Скотт Веракрусты шабуылдаудың орнына қоршауға алуды жөн көрді. Қала 1847 жылдың 27 наурызында, ауыр және қанды бомбалаудан кейін капитуляциялады. Американдықтар 19 адамды қаза қылды және 63 адам жараланды. Мексика әскері шамамен 80 адамдық шығынға ұшырады.
Серро Гордо, 1847 жылдың 17 сәуірі
Скотт 1847 жылдың 8 сәуірінде Мексика қаласына қарай жорыққа шықты. Алғашқы қарсылық Серро Гордо шағын ауылының жанында болды, онда Санта Анна 12 000 сарбаздан тұратын әскерін Жалапаға баратын жолмен өтетін тау өткелдерінде мықты бекітті. Скотт дұшпанның қашу жолын кесіп тастаған қанаттық шабуыл арқылы шайқасты жылдам жеңіп алды, ал мексикалықтар жаппай тұтқынға берілді. Мексикалықтар 1000-1200 адамға дейін қаза тапты, ал Скотт соңынан тұтқынға алынған 3000 сарбазды мерзімі біткендіктен босатты. Санта-Анна және оның әскерінің қалдықтары тауларға қашты. Американдықтардың жоғалтуы 64 қаза тапқан және 353 жараланған адамды құрады. Скотт тез арада Жалапаға бет бұрды, бірақ ол жерде жабдықтау мен күштерді күтуге мәжбүр болды. Бірнеше аптадан кейін ол сақтықпен Пуэблаға жетті. Жарақаттар мен аурулар салдарынан 3200 сарбаз ауруханаға түсті, ал мерзімі біткен 3700 еріктінің (жеті полк) үйіне қайтуы 1847 жылдың мамыр айының соңында Скоттты тек 5820 әскери қызметшімен қалдырды. Скотт тамыздың басына дейін Пуэбла қаласында күштерді күтіп, экспедицияға қатысқан Мемлекеттік департаменттің өкілі Николас П. Трист жүргізіп жатқан бейбіт келіссөздердің нәтижесін күтті. Келіссөздер сәтсіз аяқталғандықтан, Скотт 7 тамызда Мексика қаласына батыл шабуыл жасады, жағалаумен байланыс жолын тастап кетті. Осы кезде күштердің қосылуымен оның әскерінің саны 10 000-ға жуық адамға жетті. Санта-Анна өзінің әскерін Мексика қаласының ішінде және айналасында орналастырып, американдықтардың жолындағы көптеген табиғи кедергілерді нығайтты.
Контрерас, 18-20 тамыз, 1847 жыл
Скотт Контрерастада алғаш рет күшті қарсылыққа тап болды, нәтижесінде мексикалықтар шамамен 700 қаза тапты және 800 тұтқынды жоғалтты, содан кейін олар жеңіліп шашырады.
Чурубуско, 1847 жылдың 20 тамызы
Санта-Анна тез арада Черубускода тағы бір қарсылық көрсетті, онда ол ауыр жеңіліске ұшырады, оның сол күнгі жалпы шығындары – қаза тапқандар, жарақат алғандар және әсіресе дезертирлер – шамамен 10 000-ға жетті. Скотт мексикалықтардың шығындарын 4 297 қаза тапқан және жарақат алған адам деп бағалады, сондай-ақ 2 637 тұтқынға алды. Контрерас және Чурубуско шайқастарына қатысқан 8 497 американдық сарбаздың 131-і қаза тапты, 865-і жарақат алды, ал шамамен 40-ы жоғалып кетті. Скотт бейбіт келісімдерді талқылау үшін қару тоқтатуды ұсынды. Санта-Анна дереу келісті, бірақ екі апталық нәтижесіз келіссөздерден кейін мексикалықтар қару тоқтатуды демалу үшін ғана пайдаланды деген анық болды. 6 қыркүйекте Скотт келіссөздерді тоқтатып, астанаға шабуылға дайындалды. Ол үшін қала сыртындағы бір шақырымдай қашықтықтағы төбеде орналасқан алып тас қамал – Шапультепекті басып алу қажет болды. Мексика қаласын қорғауға 18 000-ден 20 000-ға дейін әскер жиналды, мексикалықтар жеңіске сенімді болды, себебі Скотттың бар болғаны 8 000 адамы бар екені және оның жабдықтау базасынан алыс екені белгілі болды.
Молино-дель-Рей, 1847 жылдың 8 қыркүйегі
1847 жылдың 8 қыркүйегінде америкалықтар Чапультепектің ең маңызды бекінісі – Молино-дель-Рейге шабуыл жасады. Ол қанды шайқастан кейін алынды, оның салдарынан мексикалықтар шамамен 2000 адамнан зардап шекті, 700 адам тұтқынға түсті, ал шамамен 2000 адам дезертирлік жасады. Американдықтардың шағын күштері салыстырмалы түрде ауыр шығынға ұшырады – 124 адам қаза тауып, 582 адам жараланды, бірақ олар табандылықпен Чапультепекке шабуылдауын жалғастырды, ол ақыры 1847 жылдың 13 қыркүйегінде түсті.
Нәтижелер
Америкалықтардың Чапультепек бекінісін қоршау кезінде 138 адамы қаза тауып, 673 адамы жарақат алды. Мексикалықтардың қаза тапқандары, жараланғандары және тұтқындалғандарының саны шамамен 1800-ге жетті. Бекіністің құлауы мексикалықтардың қарсыласуын дерлік тоқтатты. 1847 жылдың 14 қыркүйегінде Мехико қаласының билігі ақ ту көтерді. Санта Анна президенттік лауазымынан бас тартты, ал оның әскерінің соңғы қалдығы – шамамен 1500 ерікті, бірнеше күннен кейін американдық әскердің жабдықтарын басып алуға тырысқанда толық жеңіліске ұшырады. 1848 жылдың 2 ақпанында Гуадалупе-Идальго шартына қол қойылды, ол АҚШ Сенаты тарапынан 1848 жылдың 10 наурызында, Мексика Конгресі тарапынан мамыр айында ратификацияланды, ал 1848 жылдың 1 тамызында соңғы американдық әскер үйіне аттанды.
Мексика-Америка соғысында американдық әскердің барлық жоғалтулары 1192 қаза тапқан, 529 жараланғаннан қайтыс болған, 362 жазатайым оқиғадан қаза тапқан және 11 155 әскер аурудан қайтыс болған адамдарды құрады. Аурудан болған өлім-жұлым мексикалық қарудан жеті есе артық болды. Сары қызылша эпидемиясы, "Ла Вомито" ауруы қорқынышты залал келтірді. Сонымен қатар, диарея, дизентерия және тиф аурулары сол кездегі әскери лагерьлердегі нашар санитарлық жағдайдан туындап, көптеген адамдардың өмірін қиды. Мексика армиясындағы аурудан болған жоғалтулардың нақты саны әлі белгілі болмағанмен, олар тең немесе одан да көп болуы мүмкін. Мексиканың ресми есептері мен АҚШ-тың бағалауларын пайдаланып, қаза тапқандардың жалпы жоғалтуларға қатынасы 35% болғанда: Солтүстік науқаны (Пало-Альто – Буэна-Виста); шамамен 1031 мексикалық қаза тапқан. Аралық науқаны (Серро-Гордо – Мехико қаласы); шамамен 2854 мексикалық қаза тапқан. Бұл көрсеткіштерге кейіннен жараланғаннан қайтыс болғандар мен Батыстағы жоғалтулар кірмейді.