Кіріспе

Юкио Мисиманың романы «Періштенің құлдырауы» (天人五衰) – Юкио Мисиманың «Туып-өну тетралогиясының» төртінші және соңғы романы. Ол алғаш рет 1971 жылдың 25 ақпанында «Шинчоша» баспасында жарияланды, Юкио Мисиманың өзіне қол жұмсауынан үш ай өткен соң.

Сюжет

"Фертильділік теңізі" тетралогиясының соңғы кітабы "Фертильділік теңізі" тетралогиясының соңғы кітабында зейнеткер судья Шикегуни Хонда, қайтыс болған мектеп досының үшінші реинкарнациясы деп сенетін, жасөспірім жетім Тору Ясунаганы асырап алады. Бұл кітап, сондай-ақ Юкио Мисиманың өсиетнамасы ретінде де қабылданады, онда Шигекуни Хонда 20 ғасырдағы Жапонияның эволюциясын бақылайды. "Көктемгі қар" романынан бастау алған, Жапонияның дәстүрлі құндылықтарын жоғалтуы және жеке және қоғамдық деңгейде батыстыққа ұмтылуы, соңғы кітапта жаңа, жалпыға ортақ Жапония ретінде көрінеді. "Көктемгі қар" романында Кийоакидің адал досы және жас заңгер, "Жылқының қашқыны" романында судья, ал "Таң ғибадатханасы" романында философ болып бейнеленген Шигекуни Хонда, "Ангелдің құлдырауы" кітабында зейнеткер судья ретінде суреттеледі. Алдыңғы үш кітапта Кийоаки мен оның реинкарнацияларын өлімнен қорғауға тырысқан Хонда, әр жолы сәтсіздікке ұшырайды. Осы кітапта соңғы реинкарнация болған Тору туралы әңгіме қозғалады, ол кейіннен жалған екені анықталады. Хонда Торуды Кийоакидің реинкарнациясы деп ойлайды және роман бойы оны тәрбиелеуге, қорғауға тырысады, бірақ Торудың бұл әрекетке кері реакция білдіріп, оны алдауға және жоғарырақ тұруға тырысатынын көреміз. Шындығында, Тору әдеттегідей 20 жасында қайтыс болмағанда, ол жалған екені белгілі болады. Кітап соңында Хонда бірінші кітаптағы Кийоакидің сүйіктісі Сатоконы көру үшін Гессю ғибадатханасына барады. Хонда Сатоконы, қазір абыстай, тазалығы мен сұлулығынан ештеңе жоғалтпаған деп сипаттайды. Роман сұрақ белгісімен аяқталады. Хонда Сатоконың өткені туралы ештеңе есіне алмайтынын білгенде, өзінің өмір сүру мағынасын күдікке түсіріп, мүмкін ол ешқашан өмір сүрмеген шығар деп ойлайды. "Ангелдің құлдырауы" романының соңғы жолдарынан кейін, жазушы Юкио Мисима 1970 жылы өзін-өзі өлтіріп қайтыс болды.

Хонда Торуды табады (1-10 тараулар)

Роман 1970 жылғы 2 мамырда Идзу түбегінің жағалауындағы теңіз көрінісімен басталады. Тору Ясунага – Шимидзу қаласында телескоп арқылы кемелерді анықтап, порттағы кеңселерге хабарлайтын 16 жастағы жетім бала, сигналшы болып жұмыс істейді. Ол үш күнде бір рет 24 сағаттық ауысымда жұмыс істейді, Комагое жағалауындағы бақылау мұнарасынан, шаруаның су резервуарының үстінде салынған. Жағалаудан өтіп бара жатқан Хонда оны көріп қалады. Кейін сол түні Торуға оның өте сұлу екенін және барлық еркектердің оған қызығатынын сенетін ақылсыз Киню келеді. Киню оған автобуста бір жігіттің оны зорлағаны туралы ұзақ әңгіме айтады. Түн ортасынан кейін Хонданың Хонгодағы үйінде Хонда сол күні барған Михо қарағай орманының үстінен періштелердің ұшып келе жатқанын түсінеді. Сағат 9-да Торудың ауысымы аяқталып, ол үйіне автобуспен кетеді. Ол ваннаға түседі, және оның Кийоаки сияқты үш айнегі бар екенін көреміз. 7-тарауда Хонданың әйелі Ри қайтыс болғаны және бақытты, жалғыз лесбиянка Кейко оның жақын досы болғаны түсіндіріледі. Олар бірге Еуропаға саяхаттап, канаста ойындары ойнайды. Хонда армандаған өмірімен және өткенімен алаңдап, үй шаруасымен және қызметшілерімен қиындыққа келеді. Қартайған шағында Кейко жапон мәдениетін зерттеуге берілген, бірақ оның білімі беткей және екінші қолдан алынған, сондықтан Хонда оны «көкөністерге толы тоңазытқыш» деп атайды. Олар Хонданың бұрын көрген және ұнатпаған Михо қарағай орманына барады – туристерге арналған қаптал. Олар 19 ғасырда Шимидзу портының басшылары болған Джирочо мен оның әйелі Очоға ұқсату үшін суреттелген тақтадағы тесіктерден бастарын тығып, суретке түседі. Олар құлай жатқан алып қарағайды көреді, онда Зеамидің «Құстың киімі» бойынша, періште киімін қалдырып, оны ұрлаған балықшы үшін билеуге мәжбүр болған екен. Олар Мио киіз үйіне де барады. Жолда олар Хонданың бірнеше күн бұрын көрген сигнал станциясында тоқтайды. Ол оған қызығады, сондықтан олар ішке кіріп, қарап шығады. Тору тек іш киім кигендіктен, Хонда оның қабырғасындағы айнектерді көреді. Көлікте отырып, Хонда баланы асырап алуға ниеттенгенін жариялайды.

Бала асырап алу (11-2 тараулар)

Нихондайрадағы қонақүй бөлмесінде Хонда оған түйіншіктердің мағынасын түсіндіріп, Кийоакидің екі бұрынғы тууы туралы толық оқиғаны айтады. Ол осы әңгімені ойсырап қабылдайды. Хонда ешкімге, әсіресе Торуға айтпауға сөз береді. 10 тамызда Тору Кинюе айтқан оқиға арқылы детективтердің оны тексеріп жатқанын біледі, ал сол айдың соңында үйіне инспектор келіп, Хонданың асырап алу ниеті туралы хабарлайды. 16-тарауда Хонданың байлығының шамасы белгілі болады; соғыстан кейін қол жеткізген қызығын сақтықпен инвестициялап, ол миллионер атанды. Қазан айында Тору Хонгодағы үйге көшіп, үстел әдебі және басқа да әлеуметтік дағдыларды үйрене бастайды. Хонда оны ерте қайтыстан қорғауға тырысып, Кийоаки, Исао және Инг Чанға жетпеген цинизмді сіңіруді көздейді. Тору үшін үш репетитор жұмысқа алынады. Қараша айының соңында әдебиет репетиторы Фурусава оны жергілікті кофеханаға алып барып, өзіне-өзі қол жұмсау және биліктің мәні туралы саяси мысал келтіреді. Тору кенеттен оған деген ұнамайтын сезімге бөленеді және оны жұмыстан босатуды жоспарлайды. Осыдан қуаттанып, ол одан да әсерлі құрбан іздей бастайды.

Момоко (21-25 тараулар)

1972 жылдың көктемінің аяғында Хонданың екі досы Тору мен олардың қызы Момоко Хаманаканың некелерін ұйымдастырып алуға тырысады. Тамақтан кейін Момоко Торуға оның бөлмесіндегі фотоальбомдарды көрсетеді, ал ол оған зиян келтіру туралы ойлайды. Екі отбасы демалыс үшін Шимодаға барады; Хонда Торудың Момокоға жасырын түрде жау екенін түсінеді. Тура қарым-қатынас дамыған сайын, Тору Момоконы талдап, онымен бірінші кездесуден кейін бір жылдай уақыт өткен соң, Коракуен бағында сөйлесіп жатып, екінші қызға қосылып, қызғаныш жасауға шешім қабылдайды. Мектептен үйге бара жатқанда, ол өзін "Нагиса" (Мисс Бринк) деп атаған 25 жастағы қызды алады және олар бірнеше күннен кейін жыныстық қатынасқа түседі. Нагиса оған өзінің монограммасы бар медальон береді. Момоко оны бірге жүзуге барғанға дейін байқамайды және ол "N" -ге зиянсыз түсіндірме береді. Тек Нагиса кофеханада Торуға жақындағанда ғана қызғаныш оянады. Момоко медальонды каналға лақтырып, Торуның Нагисадан кетуін талап етеді. Тору мұны жалғыз жасай алмайтынын айтады және Момокоға Нагисаға жіберуге хат жазып береді. Хатта Момокоға отбасының қаржылық қиындыққа тап болғанын және оның ақшасына Торумен некеге тұруы керектігін өтірік айту керек. Момоко Нагисаны кінәлі сезінуге талпындырады. Хатты жеткізгеннен кейін Тору Нагисаның пәтеріне барып, одан алып, Хондаға апарады. Некеге отыру тоқтатылды. Бірнеше айдан кейін, 1973 жылдың қазан айының басында Хонда мен Тору Йокогамаға барады, және портта әңгімелеседі. Тору Хонданың хаттың жалған екенін білгенін және асырап алған ұлының айла-амалдарына қанағаттанғанын түсінеді. Тору оны оңай көре алғаны үшін ашуланып, күнделігін суға лақтырады. 1973 жылдың соңында ол мектепті бітіріп, университетке қабылданды.

Соңы (26- 30 тараулар)

1974 жылдың көктемінде Тору ересек болып, барлық сылтауларын тастайды. Ол Хондаға зорлық көрсетіп, барлық ісінде оны өзінің қалауынша әрекет етуге мәжбүрлейді, Кинуені бақтың ең шетіндегі шатырға көшіріп, ақшаны ысыраптап, қызметшілерді ұрысады. 1974 жылдың 3 қыркүйегінде Хонда парктегі жұптарды тыңдап жатқанда ұсталып, оқиға газет беттеріне шығады; Тору оны есінен жаңылып қалған деп жариялауға тырысады. 20 желтоқсанда Тору Кеиконың үйіндегі Рождестволық кешке барады. Ол таңғалып, кештің жалғыз қонағы екенін көреді. Кеико Хонданың оны неліктен асырағанын айтады және егер ол 1975 жылы өлмесе, ол жалғаншы екенін қуана түсіндіреді. Тору үйге оралып, Киёакидің арман күнделігін талап етеді. 28 желтоқсанда Тору күнделікті өртеп, метанол ішіп өліске тырысады, бірақ бұл оны соқыр қылып, өмірінен айырмайды. Хонда Кейконың оған опасыздық жасағанын біліп, онымен барлық байланысты үзеді. Торудың қызығушылығы мүлдем жоғалып, ол күндерін Кинуемен оның шатырында өткізеді. Хонда соңында Торудың Киёакинің жанындағы түлғасы емес екеніне көз жеткізеді. Осы шақта Хонда бірнеше ай бойы емдемеген қатты ауыруларға шалдығады. 1975 жылдың 22 шілдесінде, ауруханаға барар алдында, Хонда 1914 жылдың ақпанынан бері алғаш рет Гесшу ғибадатханасына барады. Қазір абыстай болған Сатоко оны қабылдайды, бірақ сөйлесу барысында ол Киёаки туралы айтқанда, ол мұндай есімді ешкімді білмейтінін мәлімдейді. Сараңдап, күйзеліске түскен Хонда: "Бәлкім, онда мен де жоқпын" дейді. Кітаптың соңғы сахнасында Хонда Сатоконың шақыруымен ғибадатхана бағында серуендейді, ол жерде "ескерткіштер жоқ, ештеңе жоқ" еді.

Қабылдау

Ричард Т. Келли (The Guardian) «The Decay of the Angel» туындысының асығыс жазылғанын сынға алды, бірақ соңы «жағдайды түзетуге көп үлес қосады» деді.