Кіріспе

Пустер алқабы (Puster Valley) – Альп тауларындағы ең ірі бойлық алқаптардың бірі. Ол Австрияның Шығыс Тироліндегі Лиенц қаласы мен Италияның Оңтүстік Тироліндегі Бриксен қаласына жақын Мюльбах аралығында шығыстан батысқа қарай созылып жатыр. Оңтүстік Тирольдегі Пустер алқабының муниципалитеттері Пустер алқабы ауданын құрайды.

Пустер аңғары

Пустер алқабы Периадриатикалық тізімнің батыс бөлігінде орналасқан, ол Оңтүстік Тас Альпін және Орталық-Шығыс Альпін арасын, сондай-ақ тас Альпіннің көп бөлігін орталық гнейс және тақтатас шыңдарынан бөліп тұрады. Силлианның шығысында Пустер алқабы Перадриатикалық сызығынан (Гейл алқабына қарай жылжиды) шығып, солтүстік-шығысқа қарай Лиенцке бұрылады. Аңғардың жартысы батысқа қарай Адриатикаға Адиге өзені арқылы ағып құяды; қалған жартысы шығысқа қарай Дунай арқылы Қара теңізге құяды. Суайырық Тоблахер Фельд (Конка ди Доббиако) деп аталатын жазық аңғардың төменгі жағында жатыр. Риенц өзені Пустер алқабы арқылы батысқа қарай ағып өтеді, ал Драу өзені шығысқа қарай Шығыс Тирольге құяды. Драваның жоғарғы бөлігіндегі алқаптың шығыс жағы Үстіңгі Пустер алқабы деп аталады. Пустер алқабындағы қалалар теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Батыс алқаптағы ең маңызды қалалар – Тоблах, Велсберг-Тайстен, Оланг және Брунек; шығыс алқаптағы ең маңызды қалалар – Иннихен, Секстен және Силлиан. Риенц өзенінің ең ірі салалары – Антолцер-Бах, Ахр, Прагсер-Бах, Гзисер-Бах, Гран-Ега, Пфундерер-Бах және Люсенбах. Пустер алқабының ең үлкен қосымша аңғары – Тауферер-Ахрнтал. Драудың ең үлкен шығыс салалары – Секстнер-Бах және Вильгратен-Бах.

Тарих

Пустер аңғары тарихқа дейінгі дәуірден бері қоныстанған, өйткені осы аймақта темір ғасырына жататын археологиялық жәдірелер табылған. Жақында бұл аймақта иллириялық тайпаларына жататын халықтар өмір сүрген: римдіктер оларды "Саеваттар" деп атаған (содан бүгінгі Сент-Лоуренс римдік бекетінің "Себатум" атауы шыққан). VI ғасырда кельт шапқындары иллирия халқымен бірігіп кетті. Б.з.б. I ғасырдың соңында Риенц аңғары римдіктер үшін империяның солтүстік-шығыс аймақтарын байланыстыратын маңызды жол ретінде пайдаланылды. Пустер аңғары Норик империялық провинциясына қарасты, ал жергілікті тұрғындар Рим үстемдігінің төрт ғасыры ішінде салты-дәстүрді, тілді және, әрі қарай, христиан дінін қабылдады. V ғасырда готтар, баюварлар және славяндар осы аймаққа енуге шешім қабылдады, нәтижесінде баюварлар мен славяндар арасында қақтығыстар болды, ол баюварлардың жеңісімен аяқталды. X ғасырда Пустер аңғары Пустрисса графтығының құрамына кірді, ол алғаш рет 974 жылы Пустрисса және Пуструсса деп аталып келді; 1091 жылы графты император Генрих IV Бриксен епископына табыстады, ал 16 ғасырда Габсбургтер оны иеленді. Наполеон дәуірінде, 1805 жылы Аустерлиц шайқасында Австрияның жеңілісінен және Прессбург шартынан кейін бүкіл аймақ Баварияға өтті: Андреас Хофер басқарыған тирольдіктер бавариялық үстемдікке қарсы бірнеше рет күресті. Наполеон құлағаннан кейін Пустер аңғары Австриямен қайта біріктірілді, ал Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Италияға берілді. 1871 жылы ашылған Пустер аңғары темір жолы салыстырмалы түрде тегіс ландшафтты пайдаланып, тік көтерілуден аулақ болады.