Кіріспе

Ниппонозавр (яғни "жапондық кесіртке") - Кейі Крестацеу кезеңінің Жапониясына тән хадрозавридтер туысы. N. sachalinensis – түрінің жалғыз өкілі, ол 1934 жылы Сахалин аралындағы Синегорск қаласының маңындағы Езо тобының шөгінділерінен табылған бір жас жануардың қаңқасынан белгілі. Бұл түрді 1936 жылы Такуми Нагао атайды, ал 1937 жылы осы жеке тұлғаның қосымша сүйектері табылды.

Зерттеу тарихы

Голотип (UHR 6590, тіркеу нөмірі Хоккайдо университеті) 1934 жылғы қарашада Мицуи тау-кен компаниясының Каваками шахтасы үшін аурухана салу кезінде Карафуто префектурасында (қазіргі Синегорск, Сахалин облысы, Ресей) табылған. Бұл тұқымдасты қазір Hadrosauridae деп атайды. Нагао оның туыс түрлерінің ішінде Cheneosaurus және Tetragonosaurus таксондарына ең жақын болуы мүмкін деп ойлады, тіпті оның түрі кейінірек олардың бірімен бір текті болуы мүмкін екенін айтты. 20 ғасырдың қалған бөлігінде бұл таксон туралы көбінесе еске салған жоқ. Содан кейін ол сирек Lambeosaurinae-ге жатқызылды. 1967 жылы Жапониядағы Хасима аралының жанындағы шұңқырдан табылған білік сүйегі Trachodon деп аталатын Nipponosaurus-қа жатқызылды. Бұл үлгіні растайтын қосымша зерттеулер жүргізілмеді және бұл ұсыныс ескерілмеді, түрдің бір ғана үлгісі сақталған деп есептелді. Кейінірек, 1989 жылы өткізілген зерттеуде оның метакарпальдарының ерекшеліктері Hadrosauridae ішіндегі бастапқы орнын көрсетуі мүмкін екені айтылды. 20 ғасырдың соңында, 1994 жылы жапон динозаврларына шолу жасағанда, көптеген азиялық гадрозаврлардың толық еместігі олардың кейбіреулері, соның ішінде Nipponosaurus, шын мәнінде бір түрдің өкілдері болуы мүмкін екенін көрсетті. Кейін, 2017 жылы жүргізілген зерттеу ұсынылған диагностикалық белгілердің дұрыстығына күмән келтірді, бірақ үлгіні қайта қарағаннан кейін үш жаңа белгі ұсынылды. 2004 жылғы зерттеуде сол жақтағы кладограмма, ал 2007 жылғы зерттеуде оң жақтағы кладограмма анықталды:

Жақында жүргізілген талдау, онтогенез кезінде өзгеретін белгілерді ескере отырып, оның бұрынғы зерттеулерден айырмашылығы, Lambeosaurini-ден тыс, еуропалық Arenysaurus және Blasisaurus таксондарымен тығыз байланысты екенін көрсетті. Оның Parasaurolophini және Lambeosaurini кладынан тыс орналасуы тістеріндегі топтың екі синапоморфиясының болмауымен расталды. Төрт белгі оны Arenysaurus және Blasisaurus-пен біріктірді: короноид процесінің ұшы тіс қатарының артқы бөлігімен жабысады (бұл басқа таксондардан тамақтану әдеттерінің айырмашылығын көрсетеді деп болжанады), қысқа тіссіз беткей және югалдың екі белгісі. Олардың талдауында келесі кладограмма анықталды:

Палеоэкология

Үлгі жоғары Йезо тобынан алынды, ол бастапқы сипаттама кезінде жоғарғы аммониттер қабаты деп белгіленген. Ол табылған аймақ қазір Жапонияға қарамайтындықтан, одан әрі зерттеулер жүргізу қиынға соқты. Сонымен қатар, оның табылу кезіндегі далалық жазбалар жоғалып кеткен. Бұл горизонттың жасын анықтауды қиындатады. Дегенмен, Нагао бұл жерден қазір Parapuzosia japonica және Sphenoceramus schmidti деп аталатын қазба моллюскалардың да табылғанын көрсетті, және олар төменгі кампан дәуіріне тән екені белгілі. Сондықтан, жоғары сантониялық немесе төменгі кампан дәуірі болуы мүмкін. Ниппонозавр үлгісі сақталған шөгінділерге сүйенсек, теңіз ортасында көмілген болуы керек. Алайда, бұл жағалаудан көп алшақтамаған, себебі үлгі салыстырмалы түрде жақсы сақталған және оның қасында қазбаланған құрлық өсімдіктері табылды. Бұл түрдің жағалауға жақын, төмен жазықтарда негізгі өмір салған болуын көрсетеді, бұл оның Солтүстік Америкадағы туыстарының өмір салтына ұқсас.