Кіріспе
Британдық менеджмент консультанты және кибернетик Энтони Стаффорд Биер (25 қыркүйек 1926 – 23 тамыз 2002) – британдық теоретик, консультант және Манчестер бизнес мектебінің профессоры. Ол операциялық зерттеулер және басқару кибернетикасы салаларындағы еңбектерімен әйгілі.
Anthony Stafford Beer (25 September 1926 – 23 August 2002) was a British theorist, consultant and professor at the Manchester Business School. He is best known for his work in the fields of operational research and management cybernetics.
Ерте өмір
Бир 1927 жылы Лондонның Путни қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Уильям Джон Бир, Ллойдтың кеме тіркеу кеңсесінің бас статистигі болған, ал оның туған күні анасы Дорис Этель Бирмен бірге келіп жатқан. 17 жасында Стаффорд Бир Уитгифт мектебінен қуылды. 1944 жылы Корольдік артиллерияда артиллериялық болып әскерге кетпес бұрын, ол Лондон университетінің колледжінде философия мамандығына түсті. Бірақ ол көп ұзамай, ең алдымен Корольдік фюзельерлер құрамына, содан кейін 9-шы Гуркха атқыштар құрамында рота командирі болып тағайындалды. Бир Үндістанда қызмет етіп, 1947 жылға дейін сонда болды, сосын Англияға оралып, Соғыс министрлігінің Операциялық зерттеулер бөліміндегі адам факторы бөліміне бекітілді. 1949 жылы капитан шеніне жеткен соң демобилизацияланды. Бир өзінің "Энтони" деген есімін пайдаланбады, оның орнына "Стаффорд" деген орта атын қалаған. Оның кіші інісі Иан да осы орта атқа ие болған. Иан он алты жасқа толғанда, Бир інісін "Стаффорд" есімін өз атына қоспауға уәде беруге көндірді, себебі Бир "Стаффорд Бир" есімінің "авторлық құқығын" өзіне тиелеуді қалаған.
Біріккен болат
1956 жылы ол United Steel компаниясына қосылып, басшылықты операциялық зерттеулер тобын, Операциялық зерттеулер және кибернетика департаментін қаржыландыруға көндірді, оған ол жетекшілік етті. Бұл Cybor House ғимаратында орналасқан, және олар Ferranti Pegasus компьютерін орнатты, ол әлемдегі басқару кибернетикасына арналған алғашқы компьютер болды.
SIGMA
1961 жылы ол United Steel компаниясынан кетіп, Роджер Эддисонмен серіктестік құрып, SIGMA (Science in General Management) операциялық зерттеулер консалтингі фирмасын ашты. Бир 1966 жылы SIGMA-дан, SIGMA-ның тапсырыс берушісі – Халықаралық баспа корпорациясында (IPC) жұмыс істеу үшін кетті. 1970 жылы ол IPC-ден шығып, тәуелсіз консультант ретінде жұмыс істеді, әлеуметтік жүйелерге деген қызығушылығына көбірек ден қойды.
Киберсин
1971 жылдың ортасында Пирге, жаңадан сайланған Сальвадор Альенде социалистік үкіметіндегі Чили Өндірісті дамыту корпорациясының (CORFO) жоғары лауазымды өкілі Фернандо Флорес, оның кибернетикалық теорияларын Чили экономикасының мемлекеттік секторды басқаруға қалай қолдануға болатыны туралы кеңес сұрады. Осыдан кейін Пир Cybersyn жобасына қатысты, ол компьютерлер мен телекс желісі арқылы байланыс құруды пайдаланып, үкіметке жұмысшылар мен төменгі буын басшыларының тәуелсіздігін сақтай отырып, өндірісті максималды деңгейге көтеруді мақсат еткен. Сондай-ақ, Пирдің Леон Троцкийдің советтік бюрократияны сынаған еңбектерін оқып, олардың оған әсер еткені де хабарланды. 1973 жылы Пиночет төңкерісінде Альенде қаза болғаннан кейін Cybersyn жобасы тоқтатылды, бірақ Пир Америкадағы қызметін жалғастырып, Мексика, Уругвай және Венесуэла үкіметтеріне консультациялық қызметтер көрсетті.
Кейінгі қызметі
1970 жылдардың ортасында Биер Уэльстің ортасына көшіп, дерлік қанағаттандырылмайтын өмір салтымен өмір сүрді, поэзия мен өнерге жоғары қызығушылық танытты. 1980 жылдары ол Торонто қаласының орталық бөлігінің батыс жағында екінші үйін құрды және жылдың бір бөлігін екі тұрғын жайда да өткізді. Ол шамамен 30 университетте қонақ профессор болып жұмыс істеді және Сандерленд университетінен докторлық (DSc) дәрежесін, ал Лидс университетінен, Сент-Галлен университетінен және Вальядолид университетінен құрметті докторлық атағын алды. Ол Әлемдік жүйелер және кибернетика ұйымының президенті болды.
Фалькондейл жинағы
1994 жылдың шілдесінде Биер Лампетердегі Falcondale қонақ үйінде тұрақты курс өткізді. Тоғыз сессия видео оқу материалы ретінде жазылып алынды және жиынтығында Falcondale жинағы деп аталады. Олар Ливерпуль Джон Мурс университетінің деректер қоймасында онлайн режимінде қолжетімді. Сессияларда өнер, ғылым және философия, сондай-ақ кибернетиканың қоғамда, үкіметте, қауымдастықта, басқаруда және бизнестегі практикалық қолданылуы талқыланды. Пікір алмасулардың мәтіндері дайындалды және олар да сол деректер қоймасынан қолжетімді.
Менеджмент кибернетикасы
Джексонның (2000) сөзінше, "Бир басқаруға кибернетиканы алғаш рет қолданды, кибернетиканы тиімді ұйымдастыру ғылымы деп анықтады". 1960-шы және 1970-ші жылдарда "Бир өнімді жазушы және басқару кибернетикасындағы ықпалды сарапшы" болды. Осы кезеңде ол кез келген қолданыстағы ұйымдық жүйенің кемшіліктерін диагностикалау үшін қолдануға лайықты жүйе моделін жасады. Сол уақытта Форрестер жүйелік динамиканы ойлап тапты, ол "толық жүйелердің мінез-құлқы олардың ішіндегі динамикалық кері байланыс процесін модельдеу арқылы бейнеленеді және түсіндіріледі" деген үміттерді ұсынды.
Киберсин
Чилиде Сальвадор Альенде үкімет кезінде, 1970 жылдардың басында, Биер өзінің кибернетикалық теорияларын үкіметте қолдану мақсатындағы Cybersyn атты болашақты көре білетін жобаға тікелей қатысты. Жобаның басты мақсаты – Чили экономикасының мемлекеттік секторды басқаруын қолдайтын компьютерлер мен байланыс құралдарының желісін құру еді; оның ядросында үкімет басшылары экономикалық процестер туралы маңызды ақпаратты нақты уақытта көріп, іс-қимыл жоспарларын жасап, зауыттар мен кәсіпорындардағы басшыларға кеңес пен нұсқаулар жібере алатын операциялық зал болды. Дегенмен, кибернетикалық принциптерге және Альенде үкіметінің идеалдарына сәйкес, жобалаушылар жоғарыдан төменге бағытталған орталықтандырылған басқару жүйесін енгізудің орнына, жұмыскерлер мен төменгі буын басшыларының тәуелсіздігін сақтауға ұмтылды. Жүйе елдің түкпір-түкпіріндегі кәсіпорындарда және Сантьягодағы мемлекеттік кеңселерде орналасқан 500-ге жуық телетайп машинасының желісін пайдаланды, олардың бір бөлігі өндіріс операциялары туралы ақпаратты қабылдайтын, осы ақпаратты экономикалық модельдеу бағдарламасына енгізетін және қалыпты шектен шығып, назар қажетті айнымалылар (мысалы, шикізатпен қамтамасыз ету) туралы есеп беретін үкіметтік басқарудағы негізгі компьютерге қосылған. Чилилік және шетелдік мамандардан құралған көп салалы команда жүзеге асырған жоба прототиптің жетілген кезеңіне жетті, бірақ 1973 жылғы төңкеріс салдарынан тоқтатылды.
POSIWID
Стаффорд Бир POSIWID терминін (жүйенің мақсаты – ол не істейтіні) жиі қолданып, жүйенің нақты мақсаты оның ресми мақсатымен жиі қайшы келетін кең таралған құбылысты түсіндірді. 2001 жылдың қазан айында Испанияның Вальядолид университетінде сөйлеген сөзінде ол: «Кибернетика ғылымы бойынша жүйенің мақсаты – ол не істейді. Бұл – негізгі постулат. Бұл – шындық, жағдайды түсінуге тырысқанда, ізгі ниеттерге, күткен нәтижелерге қатысты алдын ала пікірлерге, моральдық бағалауларға немесе жағдайды білуге келмейтін жайсыздыққа қарағанда жақсы бастама» деді. Бұл принцип әлеуметтік машиналарды интеллектуалды деп сипаттау үшін қолданылды, мысалы, «мақсаты бар ойындар» мысалында, және ол жасанды интеллект пен кибернетика арасындағы байланысты қамтамасыз етеді.
Марапаттар
Биер 1958 жылы Швеция Корольдік инженерлік ғылымдар академиясынан, Ұлыбритания жүйелік қоғамынан, кибернетика қоғамынан, Американдық кибернетика қоғамынан және Америка операциялық зерттеулер қоғамынан наградалар алды.