Кіріспе

Американдық жүйелік ғалым (1947 жылы туған)

Питер Майкл Сенг (1947 жылы туған) – американдық жүйелік ғалым, MIT Слоан менеджмент мектебінің аға оқытушысы, Жаңа Англиядағы Кешенді жүйелер институтының бірлескен оқытушысы және Ұйымдық оқыту қоғамын құрған адам. Ол "Бесінші тәртіп: Үйрену ұйымының өнері мен тәжірибесі" (1990, қайта қарастырылған 2006) кітабының авторы ретінде танымал.

Өмір және мансап

Питер Сенг Калифорния штатының Стэнфорд қаласында дүниеге келген. Стэнфорд университетінен аэроғарыш инженериясы бакалавр дәрежесін алған. Стэнфордта оқып жүргенде Сэнге философияны да зерттеген. Кейін 1972 жылы МИТ-тен әлеуметтік жүйелерді модельдеу бойынша магистр, ал 1978 жылы МИТ Слоан басқару мектебінен басқару ғылымы бойынша PhD дәрежесін алды. Ол Ұйымдық оқыту қоғамының (SoL) негізін қалаушысы. Бұл ұйым ірі корпорациялар арасындағы идеялардың таралуына көмектеседі. Бұл ұйым бұрынғы МИТ-дегі Ұйымдық оқыту орталығының орнын басты. Ол жүйелік өзгерістер академиясының құрылтайшысы және директорлар кеңесінің мүшесі. Бұл коммерциялық емес ұйым көшбасшылармен жұмыс істейді, олардың күрделі әлеуметтік жүйелерде басшылық ету қабілетін дамытуға көмектеседі, бұл жүйелер биологиялық, әлеуметтік және экономикалық игілікке ықпал етеді. Назар жүйелік ойлау құралдарына, әдістеріне және тәсілдеріне, олардың санаға негізделгенін бағыттайды. 1996 жылдан бері тұрақты түрде медитациямен айналысады және Стэнфордқа түсу алдында дзен буддалық монастыры – Тассаджараға сапар жасап медитациямен айналыса бастады. Ол медитацияны немесе осыған ұқсас ойша толғану түрлерін ұсынады.

Жұмыс

Инженер мамандығын алған Питер Джон Х. Хопкинстің шәкірті болды және Майкл Петерс пен Роберт Фрицтің еңбектерін жақыннан қадағалап, 1970 жылдардан бері Ford, Chrysler, Shell, AT&T Corporation, Hanover Insurance және Harley Davidson компанияларындағы бес саладағы жаңалықтарға негіздеп кітаптарын жазды.

Ұйымды дамыту

Сенге 1990-шы жылдары «Бесінші тәртіп» кітабы арқылы ұйымдық даму саласындағы маңызды тұлға ретінде танылды, онда ол үйрену ұйымы тұжырымын жасады. Бұл тұжырым ұйымдарды үнемі бейімделу және жақсарту үдерісіндегі динамикалық жүйелер (Системикада анықталғандай) ретінде қарастырады. 1997 жылы «Гарвард Бизнес Ревью» «Бесінші тәртіпті» соңғы 75 жылдағы ең маңызды басқару кітаптарының бірі деп мойындады. Осы еңбегі үшін «Бизнес стратегиясы журналы» оны «Ғасырдың стратегиясы» деп атады, оның пікірінше, ол «қазіргі бизнесті жүргізу тәсіліне ең үлкен әсер еткен» санаулы адамдардың бірі болды. Сенге нақты фирмалар нақты нарықтарда даму мүмкіндіктерімен қатар, табиғи шектеулерге де тап болатынын айтады. Көптеген өзгерістерге бағытталған әрекеттер басыбайлы жүйенің мәдени дағдыларынан туындаған қарсылықтармен тоқтатылады. Ешқандай сарапшы кеңесі көмектеспейді. Нақты проблемаларды талқылау үшін ойлану және сараптау дағдыларын дамыту маңызды. Ұйымдағы жеке тұлғаларға назар аударғаннан гөрі, ұйым ішіндегі және ұйымдар арасындағы өзара әрекеттесулердің кең ауқымын қарастыру қажет.