Кіріспе
Борнеодағы құмыра өсімдіктерінің түрі – Nepenthes northiana /n///'/p//ɛ//n//θ//iː//z// /,/n//ɔːr//θ//i/'/ɑː//n//ə/, немесе Мисс Норт құмыра өсімдігі, Борнеоға ендемик тропикалық құмыра өсімдігі, теңіз деңгейінен 0-ден 500 метрге дейінгі биіктікте өседі. Түрлік атау northiana ағылшын ботаникалық суретшісі Марианна Норттың құрметіне берілген, ол бұл түрді алғаш бейнелеген. Nepenthes northiana – ең танымал Nepenthes түрлерінің бірі, және оның 19 ғасырдың екінші жартысында табылуы Саравақтың керемет экзотикалық өсімдіктер мекені ретіндегі беделін нығайтуға көмектесті.
Nepenthes northiana /n//ᵻ/'/p//ɛ//n//θ//iː//z// /,/n//ɔːr//θ//i/'/ɑː//n//ə/, or Miss North's pitcher plant, is a tropical pitcher plant endemic to Borneo, where it grows at elevations ranging from 0 to 500 m above sea level. The specific epithet northiana honours the English botanic illustrator Marianne North, who first depicted the species. Nepenthes northiana is one of the most famous Nepenthes, and its discovery in the latter half of the 19th century contributed to Sarawak's reputation as a land of spectacular exotic plants.
Сипаттама
Непентес нортхиана – өрмелегіш өсімдік. Сабағының ұзындығы 10 метрге жетеді, диаметрі 15 мм-ге дейін барады. Тірек аралықтары 25 см-ге дейін ұзын, көлденең қимасы цилиндрліктен үшбұрыштыға дейін өзгереді. Қақпақтың алдыңғы жағында жиекті қанаттардың жұбы (≤15 мм) бойлай созылады. Қақпақтың аузы жұмыртқа тәрізді, артқы жағына қарай сәл көтерілген және көлбеу орналасқан. Бұл түрдің перистомы бүйірлерінде кеңейген (≤25 мм енді) және көбінесе толқынды жиектері бар. Ішкі жиегі қысқа, бірақ айқын тістермен шекараланған. Қалқасы немесе оперкулумы жұмыртқадан сопақшаға дейін пішінделген, қосымшалары жоқ және сүйір ұшы бар. Қалқаның табанына жақын жерде бұтақталмаған шұңқыр (≤20 мм ұзындығы) орналасқан. Жоғарғы қақпақтар төменгілерімен ұқсас, бірақ барлық бөлігінде конус тәрізді болып келеді. Әуедегі қақпақтарда қанаттар көбінесе сақталады, бірақ олар қабырғаларға дейін қысқартылуы мүмкін. Өсімдіктің барлық бөліктері дерлік түксіз болғандықтан, түрде айқын киімдер жоқ. N. northiana-ның қорғау статусы 2000 жылы жасалған бағалау негізінде 2006 жылғы IUCN қауіпті түрлердің Қызыл тізімінде осал түр ретінде тіркелген. N. northiana өсетін бірнеше төбелер карьерлік жұмыстардың салдарынан зақымдалған, бірақ бұл өсімдіктерге тікелей әсер етпеген сияқты. Сондықтан коллекционерлер оларды іздеп табуға тырысады. 1996 жылғы «Борнео қақпақ өсімдіктері» монографиясында Антеа Филлипс және Энтони Лэмб N. northiana «жоғалып кетуге жақын жиналды» деп жазды. Бұл екі таксонды ажырататын морфологиялық белгілердің көп болмауына қарамастан, оларды ажыратуға болатын бірнеше тұрақты айырмашылықтар бар сияқты. N. northiana-мен салыстырғанда, N. mapuluensis-тің өрмелегіш сабақтарындағы жапырақтары тар, қақпақтары қараңғырақ, ал жоғарғы қақпақтары тар. Екі түрдің жапырақ жүзі мен сабақтары пішін жағынан ұқсас, бірақ N. northiana-да өрмелегіш сабақ көлденең қимасынан үшбұрышты болуы мүмкін, ал N. macrovulgaris-те ол қатаң цилиндрлі. Сонымен қатар, соңғы түрде жапырақ табандары жоқ.
N. albomarginata × N. northiana
Nepenthes × cincta – сирек кездесетін өсімдік және N. northiana-ның шектеулі таралу аймағына байланысты Бау, Саравак аймағындағы бірнеше ғана жерде өседі, көбінесе әктас субстратында. Бұл гибридте N. albomarginata-ның белгілері өте күшті көрінеді; оның ірі ата-ана түрінің (N. northiana) кең жайылған перистомы дерлік жоғалған. Қазандардың пішіні тұтас тар конус тәрізді (құбырша тәрізді) болып келеді және түсі кремі түстен қою қызғылт-мороздыққа дейін, қызыл немесе қара дақтармен кездеседі.
N. gracilis × N. northiana
Nepenthes × bauensis екі аталық түрінің арасындағы аралық белгілерге ие. Ол N. gracilis-тің шоғырлану қабілеті мен жүзім сияқты өсуін көрсетеді, бірақ үлкен жапырақтары мен сабақтары арқасында осы түрден ерекшеленеді. N. northiana-ның әсері құмыраның пішінінде ең жақсы көрінеді. Атап айтқанда, перистомы N. gracilis-ке қарағанда кеңірек және жиі қызыл жолақтармен өрнектелген. Құмыралардың биіктігі 15 см-ге дейін жетеді және ашық жасылдан күлгін-қызыл түске дейін боялуы мүмкін. Ата-аналық түрлері сияқты, N. × bauensis – 100 метр биіктікте өсетін жазық далалық өсімдік. Ол табиғаты бойынша құрлықта өседі және N. northiana эндемик болып табылатын әктас төбелерін қоршаған батпақты жерлерде мекендейді. Бұл гибрид өте сирек кездеседі және қазірге дейін тек бірнеше данасы ғана табылған. Ол бір ғана жерден белгілі.
N. mirabilis × N. northiana
Nepenthes mirabilis × N. northiana - сирек кездесетін табиғи будандас түр және ол 2007 жылы ғана табылған.
Өсіру
Непентхес нортхиананы өсіру өте қиын деп өсірушілер арасында кеңінен танылған. Бір кезде бұл түрді сәтті өсіру үшін құрамында әктас бар топырақ қоспасы қажет деген болжам болды, бірақ бұл рас емес. Басқа өсірушілердің мәлімдемесінше, өсіру ортасының таңдалуы аса маңызды емес.