Оңтүстік Калифорниядағы Татавиами тайпасы және тілінің тарихы
Tataviam
Татавиа́м – Оңтүстік Калифорниядағы ежелгі тайпа. Лос-Анджелес және Вентура округтерінде қоныстанған, өзіндік тілі мен мәдениеті бар. Ру басшысы – Руди Ортега.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Калифорниядағы американдық түпкілікті халық, АҚШ тілі
Native American group in Southern California, United States
the language
Татавиам (Китанемук: оңтүстік беткейдегі халық) – Оңтүстік Калифорниядағы американдық түпкілікті халық. Татавиам халқының атамекені қазіргі Лос-Анджелес округінің солтүстік-батысы және Вентура округінің оңтүстігін қамтиды, негізінен Санта-Клара өзенінің жоғарғы ағысы, Санта-Сусана таулары және Сьерра-Пелона тауларында орналасқан. Олар Китанемук және Габриэлино Тонгва халықтарынан ерекшеленеді. Олардың тайпалық үкіметі Сан-Фернандода (Калифорния) орналасқан және атқарушы билік, заң шығарушы билік, тайпалық сенат және ақсақалдар кеңесінен тұрады. Фернандено Татавиам Миссиялық үндістер тобының қазіргі тайпалық президенті – Руди Ортега-младший, ол Точонанга ауылының ұрпағы. Татавиамдар федералдық деңгейде мойындалмаған, бұл тайпаның тәуелсіздігін мойындауға және тайпа мүшелерінің жеке басын жоюға кедергі келтірді. Тайпа "федералдық деңгейде мойындалмаған тайпаларға жүктелген қаржылық қиындықтарды" мойындау мақсатында "Рақымдылық төлемі" атты науқанды ұйымдастырды.
The Tataviam (Kitanemuk: people on the south slope) are a Native American group in Southern California. The ancestral land of the Tataviam people includes northwest present day Los Angeles County and southern Ventura County, primarily in the upper basin of the Santa Clara River, the Santa Susana Mountains, and the Sierra Pelona Mountains. They are distinct from the Kitanemuk and the Gabrielino Tongva peoples. Their tribal government is based in San Fernando, California, and includes the Executive Branch, the Legislative Branch, the Tribal Senate, and the Council of Elders. The current Tribal President of the Fernandeño Tataviam Band of Mission Indians is Rudy Ortega Jr., who is a descendant of the village of Tochonanga. The Tataviam are a not federally recognized, which has prevented the tribe from being seen as sovereign and erased the identity of tribal members. The tribe has established an Acknowledge Rent campaign to acknowledge "the financial hardships placed on non federally recognized tribes."
Дәстүрлі тіл
Колониялық ғалымдар татавиамдардың тілін анықтауға тырысқанда, қыңырлыққа тап болды. Көбінесе олардың сөздіктерін жинауда қателіктер жасалғандығы белгілі болды: отарлаушы ғалым К. Харт Мерриам жазған сөздіктер шын мәнінде татавиам тілінде емес, чумаш диалектісіне жатқан, ал Альфред Кройбер мен Джон П. Харрингтон жазған сөздіктер уто-ацтек тілінде болған. Осыған байланысты, олардың жазбалары геноцидке және тіл жоғалуға ұшырамас бұрын татавиам халқы сөйлеген тіл болуы мүмкін. Соңғы зерттеулер уто-ацтек тілінің осы тіл отбасының таки тармағына, нақтырақ айтқанда, китанемук және серрано тілдерімен бірге серран тармағына жататындығын көрсетті. Татавиам тілінің соңғы белгілі сөйлеушісі 1916 жылға дейін қайтыс болды.
Colonial scholars found themselves confused in their attempts to discern the language spoken by the Tataviam. Eventually it became clear that errors had been made in compiling their word lists: the vocabularies recorded by colonial scholar C. Hart Merriam were not in fact Tatavian, but rather were from a Chumash dialect, while the vocabularies recorded by Alfred Kroeber and John P. Harrington were of the Uto Aztecan language, meaning it is probably more likely that their recordings are the language spoken by the Tataviam people before they experienced genocide and language loss. Further research has shown that the Uto Aztecan language belonged to the Takic branch of that language family, specifically the Serran branch along with Kitanemuk and Serrano. The last known Tataviam speaker died before 1916.
Испан отарлауы
Испандықтар алғаш рет 1769-1770 жылдардағы экспедициялары кезінде Татавиам тайпасымен кездесті. Честер Кинг пен Томас К. Блэкберннің (1978:536) мәлімдеуінше, "1810 жылға қарай Татавиам тайпасының көп бөлігі Сан-Фернандо-Рей-де-Эспания миссиясында крещение рәсімінен өтті". Басқа көптеген жергілікті тайпалар сияқты, олар да испандықтар әкелген жұқпалы аурулар салдарынан жоғары өлім-жітім көрсеткіштеріне тап болды.
The Spanish first encountered the Tataviam during their 1769 1770 expeditions. According to Chester King and Thomas C. Blackburn (1978:536), "By 1810, virtually all the Tataviam had been baptized at Mission San Fernando Rey de España." Like many other indigenous groups, they suffered high rates of fatalities from infectious diseases brought by the Spanish.
Tataviam-тің жері АҚШ-қа берілді
1848 жылы Мексиканың Татавиам жерлерін беруінен кейін, Татавиам халқының атамекені Мексика билігінен АҚШ құрамына өтті. АҚШ-тың Үндістер ісі жөніндегі басқармасы Татавиамды сол аймақтағы басқа үнді ауылдарымен біріктіруге шешім қабылдады, ол қазір Форт Тежон үнді резервациясы деп аталады.
Following the Mexican Cession 1848, the ancestral land of the Tataviam people changed from Mexican rule to being part of the United States. The United States Indian Affairs decided to group the Tataviam with other Indian Villages in the same region, which is now Fort Tejon Indian Reservation.
Калифорниядағы геноцид
1846-1873 жылдардағы Калифорния геноциді кезінде Калифорнияның жергілікті американдық халқы шамамен 150 000-нан 30 000-ға дейін азайды. Көптеген қазіргі татавиамдықтар өз шежірелерін генеалогиялық жазбалар арқылы алғашқы татавиам халқына дейін жегізеді, бұл геноцидке қарсы татавиам халқының төзімділігін көрсетеді. Альфред Л. Кробер (1925:883) 1770 жылы серрано, китанемук және татавиам халқының жалпы саны 3500 адамды құрады деп бағалаған. 1910 жылы олардың саны 150 адамға дейін азайды.
During the California Genocide from 1846 to 1873, California’s Native American population plunged from perhaps 150,000 to 30,000. Many contemporary Tataviam people trace their lineage back to the original Tataviam people through genealogical records, demonstrating the resilience of the Tataviam people in the face of genocide. Alfred L. Kroeber (1925:883) estimated the combined population of the Serrano, Kitanemuk, and Tataviam to be 3,500 people in 1770. By 1910, their population was recorded at 150.