Кіріспе
Үндістан субконтинентінің этникалық тобы
infobox ethnic group
| group = Punjabi Hindus
| native name =
| native name lang = pa
| image = Detailed view of Hindus posed in front of structure painted with frescoes, Lahore in 1914, a true colour photograph taken by Albert Kahn. jpg
| image caption = Colour photograph of Hindus posed in front of structure painted with frescoes in Lahore in 1914, taken by Stéphane Passet
| population = c. 17,630,000–25,600,000 approx. | region1 = Punjab, India
| pop1 = 10,678,140 (2011 Census)
| region2 = Delhi
| pop2 = 4,029,110 – 5,875,780 (2011 est.) Punjabi Hindus are adherents of Hinduism who identify ethnically, linguistically, culturally, and genealogically as Punjabis and are natives of the Punjab region of the Indian subcontinent. Punjabi Hindus are the second largest religious group of the Punjabi community, after the Punjabi Muslims. While Punjabi Hindus mostly inhabit the Indian state of Punjab, as well as Haryana, Himachal Pradesh, Delhi, and Chandigarh today, many have ancestry across the greater Punjab region, which was partitioned between India and Pakistan in 1947.
infobox этникалық топ
| топ = Панджаби индустары
| жергілікті аты =
| жергілікті аты тілі = pa
| сурет = Фрескалармен боялған құрылыстың алдында поза берген индустардың егжей-тегжейлі суреті, Лахор, 1914 жыл, Альберт Кан түсірген түсті фотосурет. jpg
| суреттің сипаттамасы = Лахордағы фрескалармен суреттелген құрылыстың алдында индустардың түсті фотосуреті, 1914 жылы Стефан Пассет түсірген.
| халық саны = шамамен 17,630,000–25,600,000
| аймақ1 = Панджаб, Үндістан
| халық саны1 = 10,678,140 (2011 жылғы санақ)
| аймақ2 = Дели
| халық саны2 = 4,029,110 – 5,875,780 (2011 жылғы бағалау)
infobox ethnic group
| group = Punjabi Hindus
| native name =
| native name lang = pa
| image = Detailed view of Hindus posed in front of structure painted with frescoes, Lahore in 1914, a true colour photograph taken by Albert Kahn. jpg
| image caption = Colour photograph of Hindus posed in front of structure painted with frescoes in Lahore in 1914, taken by Stéphane Passet
| population = c. 17,630,000–25,600,000 approx. | region1 = Punjab, India
| pop1 = 10,678,140 (2011 Census)
| region2 = Delhi
| pop2 = 4,029,110 – 5,875,780 (2011 est.) Punjabi Hindus are adherents of Hinduism who identify ethnically, linguistically, culturally, and genealogically as Punjabis and are natives of the Punjab region of the Indian subcontinent. Punjabi Hindus are the second largest religious group of the Punjabi community, after the Punjabi Muslims. While Punjabi Hindus mostly inhabit the Indian state of Punjab, as well as Haryana, Himachal Pradesh, Delhi, and Chandigarh today, many have ancestry across the greater Punjab region, which was partitioned between India and Pakistan in 1947.
Панджаби индустары – индуизм дінін ұстанатын, этникалық, тілдік, мәдени және генеалогиялық тұрғыдан панджабилер ретінде танылатын және Үндістан субконтинентінің Панджаб аймағының түпкі тұрғындары. Панджаби индустары – панджаби мұсылмандарынан кейін панджаби қауымының екінші ірі діни тобы. Бүгінде панджаби индустары негізінен Үндістанның Панджаб штатында, сондай-ақ Харьяна, Химачал-Прадеш, Дели және Чандигархта қоныстанса, көптегендерінің тегі 1947 жылы Үндістан мен Пәкістан арасында бөлінген Үлкен Панджаб аймағына жетеді.
infobox ethnic group
| group = Punjabi Hindus
| native name =
| native name lang = pa
| image = Detailed view of Hindus posed in front of structure painted with frescoes, Lahore in 1914, a true colour photograph taken by Albert Kahn. jpg
| image caption = Colour photograph of Hindus posed in front of structure painted with frescoes in Lahore in 1914, taken by Stéphane Passet
| population = c. 17,630,000–25,600,000 approx. | region1 = Punjab, India
| pop1 = 10,678,140 (2011 Census)
| region2 = Delhi
| pop2 = 4,029,110 – 5,875,780 (2011 est.) Punjabi Hindus are adherents of Hinduism who identify ethnically, linguistically, culturally, and genealogically as Punjabis and are natives of the Punjab region of the Indian subcontinent. Punjabi Hindus are the second largest religious group of the Punjabi community, after the Punjabi Muslims. While Punjabi Hindus mostly inhabit the Indian state of Punjab, as well as Haryana, Himachal Pradesh, Delhi, and Chandigarh today, many have ancestry across the greater Punjab region, which was partitioned between India and Pakistan in 1947.
Ежелгі
Индуизм – панджаби халқының тарихқа енген ең ежелгі діні. Веда дәуірінің (б.з.д. 1500–500 жж.) тарихи Веда діні Пенджабтағы діни идеялар мен амалдарды құрады және негізінен Индраға, индуисттердің көк және найзағай құдайына табынуға бағытталған. Веда тайпалары Кейінгі Веда кезеңінде Инд өзенінің солтүстік аңғарына және Ганг-Ямуна аралығына қарай шығысқа жылжыды, ал брахманизм Курукшетра аймағында Веданың бастауларынан дамыды. Веда дәуірінің діні – индуизмнің алғы күрсіні болып табылады, ал Веда дәуірі индуизмнің брахманизм, шраманизм және жергілікті діндердің өзара әрекеттесуінен пайда болған синтезімен аяқталды. Ригведаның көп бөлігі шамамен б.з.д. 1500 және 1200 жылдар аралығында Пәнжаб аймағында жазылған, ал кейінгі Веда жазбалары Ямуна мен Ганг өзендері арасында, шығысқа қарай жазылған. Брахман индуист дін қызметкерлері жасаған ежелгі үнді заң жинағы – "Манусмрити" б.з.д. 200 жылдан бастап панджаби халқының діни өмірін қалыптастырды.
1947 жылғы бөліну
Таралу кезінде шамамен 3 миллион панджаби индусы Батыс Панджаб пен Солтүстік-Батыс шекаралық провинциядан (қазіргі Пәкістан) Шығыс Панджаб пен Делиге (қазіргі Үндістан) көшіп келді. Бұл бұрынғы британдық Пенджаб провинциясын Үндістан және Пәкістан доминиондары арасында бөліп берді. Провинцияның көбінесе мұсылман тұрған батыс бөлігі Пәкістанның Пенджаб провинциясы болды, ал көбінесе сикх және индус тұрған шығыс бөлігі Үндістанның Шығыс Пенджаб штаты болды (кейіннен Пәнджаб, Харьяна және Химачал-Прадеш жаңа штаттарына бөлінді). Батыста көптеген индустар мен сикхтер, ал шығыста көптеген мұсылмандар өмір сүрді. Осындай азшылықтардың қорқынышы соншалықты зор болды, сол себепті таралу кезінде көптеген адамдар қоныс аударды және көптеген қауымдық зорлық-зомбылық оқиғалары болды. Кейбір зерттеушілер Пенджабтағы зорлық-зомбылықты жазалау мақсатында жасалған геноцид деп сипаттайды. Жаңадан құрылған үкіметтер мұндай екі жақты көші-қонды күтпеген еді және оған мүлдем дайын болмады, нәтижесінде, жаңа Үндістан мен Пәкістан шекарасының екі жағында да үлкен зорлық-зомбылық пен қырғын болды. Қайтыс болғандардың саны бойынша әртүрлі бағалаулар бар, ең төменгі көрсеткіш 200 000, ал ең жоғары көрсеткіш 2 000 000-ға жетеді. Барлық аймақтардың арасында ең ауыр жағдай Пенджабта тіркелді.
Пунджаб Суба және Пунджабтың үш бұрылысы
Бөліністен кейін сикх басшылары мен саяси партиялар "Пунджаби Суба" (Пунджаби провинциясы) құруды талап етті, онда Гурмукхи әрпімен жазылған пунджаби тілі Солтүстік Үндістандағы штат тілі болар еді. Ария Самадждың ықпалымен, қазіргі Амбала, Уна және Сирсадағы көптеген панджаби индустары 1951 және 1961 жылғы халық санақтарында хинди тілін ана тілі ретінде көрсетті. Бұрынғы Шығыс Пәнджаб штатының хинди, Харьянви және Батыс Пахари тілдерінде сөйлейтін индустар көпшілікті құраған аймақтары, жаңадан құрылған Харьяна және Химачал-Прадеш штаттарының құрамына кірді, онда хинди штат тілі деп жарияланды. Бұл, жаңадан құрылған штаттардың кейбір аймақтарында негізінен пунджаби тілінде сөйлейтін жергілікті тұрғындармен қайшылық тудырды. Шығыс Пәнджабтың үш штатқа бөлінуінің тікелей салдары Пәнджабты Үндістанда сикхтер көпшілік құраған штатқа айналдырды. Бүгінде панджаби индустары Үндістанның Пәнджаб штатының халықтың шамамен 38,5% құрайды.
Үндістан
Үндістанның Пәнджаб штатында пәнджаби индустары штат халқының шамамен 38,5% құрайды; олардың саны 10,7 миллионға жетеді және Доаба аймағында басымдылыққа ие. Пәнджабтың бес ауданында пәнджаби индустары көпшілікті құрайды, атап айтқанда, Патанкот, Жаландхар, Хошиярпур, Фазилка және Шәһид Бхагат Сингх Нагар аудандары. 1947 жылғы бөлініс кезінде Батыс Пәнджаб және Солтүстік-Батыс Шекаралық провинциядан көптеген индустар Делиде қоныстанды. 1991 және 2015 жылғы есептерге сәйкес, пәнджаби индустары Дели халқының шамамен 24-35% құрайды; 2011 жылғы ресми санақ бойынша, жалпы халқы 16,8 миллион адамды құрайтын қалада, бұл 4 және 5,9 миллион адамды құрайды. Ал қалғаны Лахор сияқты қалалық орталықтарда шоғырланған. 2006 жылы, бір кездері пәнджаби индустарының мәдени астанасы болған Лахордағы соңғы қолданыстағы индус ғибадатханасы көп қабатты коммерциялық құрылыс үшін бұзылды, осылайша Лахордағы индустардың мыңжылдық тарихы аяқталды.
Диаспора
Көптеген елдерде, оның ішінде Канадада, Шығыс елдерінде, Австралияда, АҚШ-та және Ұлыбританияда ірі диаспоралық қауымдастықтар кездеседі.
Мәдениет және дін
Үндістанның көптеген аймақтарындағыдай, Пәнджабтағы индуизм де уақыт өте келе өзгеріп, мәдениет пен тарихтың қосындысына айналды. Индустар дхарманың барлыққа ортақ және уақытпен дамитынына сенеді, сондықтан көптеген индустар басқа рухани жолдар мен діни дәстүрлерді де құрметтейді. Олар өздерінің Атмасын жетілдіре алатын кез келген дәстүрді қабылдап, үйренуге болады деп санайды. Индуизмнің өзі әрбір жанда Бхагаван арқылы немесе басқа да құлшылық пен медитация арқылы өзінің ерекше жолымен өзін-өзі тануға жетуге шақырады. Пәнджаби индустары сикхтермен рухани байланыста әртүрлі діни амалдарды жалғастырады. Бұл тек жеке құрмет көрсету арқылы Сикх гуруларын бағалауды ғана емес, сонымен қатар индуистік храмдармен қатар Сикх гурудвараларын да зиярат етуді қамтиды. Аңжали Гера Ройдың сөзіне сәйкес, 1947 жылғы бөлініс кезінде Батыс Пәнджаб индустары өздерінің атамекендерінен алыс қоныстанды және олар пәнджаби және хинди тілдерінің (немесе пәнджаби акценті бар хинди) қосындысынан тұратын аралас тілде сөйлейді.
Удасис
Удаси – Пәнджаб аймағындағы аскет садхулардың діни сектасы. Удасилер сикх философиясын түсіндіруде маңызды рөл атқарды және Акали қозғалысына дейін маңызды сикх қасиетті орындарының сақшылары болды. Олар 18-шы және 19-шы ғасырдың басында көптеген жаңа мүшелерді сикх дініне әкелді. Дегенмен, олардың діни тәжірибелері сикхизм мен индуизмнің аралас діни синкретизміне жақын. 20-шы ғасырдың басында Тат Халса сикхтері басымдылық танытқан Сингх Сабха сикхтердің ұлттық ерекшеліктерін қайта анықтағанда, Удаси маханттары сикх қасиетті орындарынан қуылды. Осыдан бері Удасилер өздерін сикхтер емес, индустар деп санауда.