Ирандық футболшы Ашкан Дежага: Мансап жолы мен жетістіктері

Кіріспе

Сейед Ашкан Дежага (سید اشكان دژآگه, 5 шілде 1986 жылы туған), Ашкан Дежага ретімен танымал, ирандық бұрынғы кәсіби футболшы, жартылай қорғаушы позициясында ойнаған. 2001 жылдан 2009 жылға дейін Германияның жастар құрамаларында өнер көрсетті, содан кейін 2009 жылғы Еуропаның 21 жасқа дейінгі футбол чемпионатын жеңіп алды. 2011 жылдан бері Иран ұлттық құрамасы сапында ойнап, 2014 жылғы әлем чемпионатына, 2015 жылғы Азия кубогіне және 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатына іліккеніне көмектесті, бірақ соңғысында алаңға шықпады. 2015 жылы Navad сайтындағы жанкүйерлер дауысымен Дежага Иранның ең үздік сол жақ жартылай қорғаушысы деп танылды. Дежага 2004–05 маусымында «Герта BSC» клубы сапында кәсіби дебют жасады. 2007 жылы «ВфЛ Вольфсбург» клубына қосылып, 2008–09 маусымында Бундеслига жеңімпазы атанды. 2012 жылы 2,5 миллион еуроға үш жылдық келісімшарт бойынша Англия Премьер-лигасының «Фулхэм» клубына өтті.

Ерте өмір

Дежага Иранның Тегеран қаласында дүниеге келді және бір жасында Германияның Берлин қаласына көшті.

Герта

Дежага 2004–05 жылғы Бундеслига маусымының ашылу ойынында «Герта БСК» сапында «ВфЛ Бохумға» қарсы кәсіби дебют жасады. Ол сол жылы алғашқы және жалғыз командасының құрамында 2–2 есебімен тең түскен ойынның соңғы бес минутында алаңға шықты, соның арқасында 1892 жылы құрылған клуб тарихындағы ең жас ойыншы атанды. «Гертада» өткен үш жылында ол өңірлік лигада да ойнады. Ол бастапқыда орталық қорғаушы ретінде ойнағанмен, тез арада шабуылшы позициясына көшті және 2005–06 маусымында 23 ойында 12 гол соғып, команданың үздік мергені атанды. «Гертаның» бас жаттықтырушысы Фалько Гёц Дежагаға үнемі сенім артты, жас ойыншыға Бундеслигада алаңға түру мүмкіндігін берді, сондай-ақ 2005–06 маусымында УЕФА кубогының үш ойынында қатыстырды. Келесі маусымда ол «Интертото Кубогында» Мәскеудің «ФК Москва» клубына қарсы ойнады.

Вольфсбург қаласы

2007 жылы Дежага ВфЛ Вольфсбург клубына қосылды. Вольфсбургтегі алғашқы маусымында ол сегіз гол соғып, талантын көрсетті, ал екінші маусымында Бундеслига жеңімпазының негізгі құрамындағы тұрақты ойыншы болды. 2009–10 маусымында Армин Ве клубтың бас жаттықтырылушысы болып тағайындалғаннан кейін, ол негізгі құрамдағы орнын жоғалтты және Стив Макларен басшылығымен қайтадан негізгі командаға енуге мүмкіндік алған жоқ. Феликс Магаттың қайта оралуымен ол өзінің жақсы формасын қалпына келтірді және 2011–12 маусымында клуб үшін бірнеше гол соғып, нәтижелі пастар жасап, маңызды ойыншы екенін дәлелдеді. Дежага Премьер-лигада ойнау арманының орындалуы үшін «Фулхэм» клубына өтуге ниетті екенін білдірген соң, Магат Дежаганың «Вольфсбургта» қалуын қалады деді; бірақ, кейіннен ол ойыншының «Фулхэмде» ойнау тілегін қолдады. Дежага Бундеслигадағы карьерасын 19 гол және 25 нәтижелі паспен аяқтады.

2012-13 жылғы маусым

2012 жылдың 31 тамызында Дежага 2,5 миллион евроға және қосымша бір жылдық опциясы бар үш жылдық келісімшарт бойынша «Фулхэм» клубына қосылды, бұрынғы «Вольфсбург» командаласы Саша Ритермен қайта қауышты. Ол Андраник Теймуриан мен Карим Багериден кейін Премьер-лигада ойнаған үшінші ирандық атанды. Алғашқы ойынынан кейін бір айдан аспаған соң, 10 қарашада «Арсеналға» қарсы өткен матчта тұңғыш рет негізгі құрамда шықты, бұл ойын 3:3 есебімен аяқталды. Жаңа жыл күні «Вест-Бромвич Альбионға» қарсы өткен 2:1 есебімен жеңіске жеткен матчта Димитар Бербатовқа нәтижелі пас берді.

2013-14 жылғы маусым

Дежага Фулхэм үшін маусымның алғашқы ойынын Лига кубогында Бёртон Альбионға қарсы жеңіспен өткізді және 2 қарашада Манчестер Юнайтедке қарсы алғашқы лигалық матчын бастады. 4 желтоқсанда Дежага Фулхэм сапында Тоттенхэм Хотсперге қарсы алғашқы голын соқты. 14 қаңтарда Дежага гол соғып, сондай-ақ Норвич Ситиге қарсы ФА кубогы матчында Даррен Бентке нәтижелі пас берді. 22 ақпанда Дежага Вест-Бромвич Альбионда гол соқты, бұл оның жаңа бапкері Феликс Магаттың алғашқы ойыны болды, ол бұрынғыда Вольфсбургта оның жаттықтырушысы болған. 15 наурызда Дежага "Ньюкасл Юнайтедке" қарсы ойында жеңіс голын соқты, алаңға қосылғаннан кейін сегіз минут өткен соң, ол Фулхэм сапындағы төртінші голы болды. 30 наурызда ол "Эвертонға" қарсы ұқсас гол соқты, оң жақ аяғымен шабуылдап, 18 метрлік шеңберден соқты. 26 сәуірде "Халл Ситиге" қарсы гол соққаннан кейін ол матчтың үздік ойыншысы деп танылды. Маусым соңында Дежага жанкүйерлер дауысымен Фулхэмнің жылдың ойыншысы болып сайланды.

Әл-Араби

2014 жылдың 29 шілдесінде Дежага қатарлық «Аль-Араби» клубына қосылды. «Аль-Араби» сапындағы алғашқы маусымында Дежага 24 ойында 5 гол соқты және клубтың лигада сегізінші орынға қол жеткізуіне көмектесті. Дежага 2015–16 маусымындағы алғашқы голын 2015 жылдың 9 желтоқсанында «Аль-Арабидің» «Аль-Месамир» клубын 4:1 есебімен жеңген матчында соқты. Дежага 2015–16 маусымының «Аль-Араби» клубының үздік ойыншысы деп танылды. Бұл тұрғысынан, клубтың жаңа басшылығы оны құрамнан шығаруды көздеді. 2016 жылдың шілдесінде Дежага неміс клубы «Херта BSC» және ағылшын клубы «Уотфордқа» жалға берілуі мүмкін болды. «Аль-Араби» сапында екі жыл ойнағаннан кейін, 2016 жылдың 16 қыркүйегінде Дежага клуб құрамынан шығарылды. «Аль-Араби» Дежаганы жалға бере алмады, ал 2017 жылдың қаңтар айында клубпен келісімге келе алмағандықтан, ол босатылды.

Вольфсбургке оралу

2017 жылдың 30 қаңтарында Дежага бұрынғы командасы ВфЛ Вольфсбургпен алты айға келісімшарт жасасты. Оған 25-ші нөмірлі жейде берілді. Бірақ Вольфсбургқа қосылғаннан кейін Дежага тізесіне жарақат алып, ұзақ уақыт алаңнан шықты. Дежага 2017 жылдың 29 сәуірінде ВфЛ Вольфсбург II командасымен алаңға оралды. Ол 45 минут ойнады, командасы 3–0 есебімен жеңіске жетті. Дежага 2017 жылдың 25 мамырында "Айнтрахт Брауншвейг" командасына қарсы өткен құлдыраудан сақтау ойынының бірінші матчында негізгі құрамда дебют жасады. Ол екінші таймда ойынға қосылды, нәтижесінде Вольфсбург 1–0 есебімен жеңіске жетті. Ол қайтымды матчта да екінші таймда алаңға шықты, сол ойында да Вольфсбург 1–0 есебімен жеңіске жетті. 2017 жылдың маусым айында Вольфсбург Дежаганың клубтан кететінін және 2017–18 маусымында қайта оралмайтынын хабарлады.

Ноттингем орманы

2018 жылдың 31 қаңтарында Дежага 2017–18 маусымының соңына дейін қысқа мерзімді келісімшарт бойынша EFL Чемпионатының «Ноттингем Форест» клубына қосылды. Ол 3 ақпанда бұрынғы клубы «Фулхэмға» қарсы өткен матчта екінші жартысында алаңға түсіп, 2:0 есебімен жеңіліске ұшырады. 14 ақпанда Иран құрамасының бас жаттықтырушысы Карлос Квироз Facebook желісінде Дежага операция жасағанын хабарлады. 2017–18 маусымының соңында Дежага «Ноттингем Форест» клубынан босатылды.

Трактор

2018 жылдың 2 тамызында Дежаға Иран Про лигасындағы "Трактор" клубымен үш жылдық келісім-шарт жасасты.

Германия

2004 жылы Германияның U19 құрамасына шақырылғаннан кейін Дежага 15 халықаралық ойында жеті гол соқты, оның ішінде командасы 2:0 есебімен артта қалғаннан кейін Нидерландқа қарсы екі гол. 2005 жылы Германияның U21 құрамасына шақырылды. 2007 жылдың қазан айында Дежага Тель-Авивте Израильге қарсы Германияның 21 жасқа дейінгі құрамасының халықаралық матчын ойнаудан бас тартты. Ол «өте жеке себептер» келтіріп, былай деді: «Саяси себептер бар. Барлығы менің неміс-ирандық екенімді біледі, менің тамырымда неміс емес, ирандық қан көп. Бұған қоса, мен бұл шешімді құрметпен қабылдадым. Әрі, менің ата-анам ирандықтар», «Израильге қарсы менің ештеңеге қарсылығым жоқ. Бірақ Иранға сапар жасағанда туындауы мүмкін проблемалар мазалайды» және «Менің Израильге қарсы ештеңе жоқ. Бірақ мен Иранға барар кезде қиындықтар туып қалар деп қорқамын». Дежага Stern журналына берген сұхбатында, Иран революциясынан бері Иранға саяхат жасайтын ирандықтарды Иран үкіметі қатаң жазалайтынын және бірнеше жыл түрмеге қамауға алатынын айтты, сондықтан ол Иранға сапар жасайтын ата-анасы мен Иранда тұратын туыстарының қауіпсіздігін ойлады. Ол бұл шешімге саяси, антисемиттік немесе нәсілшілдік себептердің себеп болмағанын мәлімдеді. Революциядан бері Иран үкіметі ирандық спортшыларды Израильге бармауға немесе израильдік спортшылармен жарыспауға ескертіп отырады. Званзигер: «Ол Израильдегі ойынға қатыспау туралы өтінішінің нәсілшілдік немесе антисемиттік себептері жоқ екенін нақты айтты. Ол өзінің ирандық тегіне байланысты тек отбасы мен туыстарының қауіпсіздігін ойлағанын сенімді түрде хабарлады». Жеті жыл өткен соң, 2014 жылдың сәуірінде Дежага бұл мәселеге орай: «Бұл өте ұзақ уақыт бұрын болған оқиға, ол өткен шақта қалды. Иә, ол менің өсуіме көмектесті, бірақ қазір мен тек болашаққа қараймын» деді. 2009 жылы Дежага Германия құрамасымен 2009 жылғы УЕФА Еуро-21 чемпионатында жеңіске жетті және топтық кезеңде Финляндияға қарсы гол соқты. 21 жасқа толғаннан кейін Германия құрамасында ойнаған ол, бастапқыда Иран құрамасында ойнауға құқығы болмады. Алайда, 2009 жылдың шілдесінде ФИФА ережелеріндегі өзгерістер оның Иран үшін ойнауына мүмкіндік берді. Желтоқсан айының соңында Иранның бас жаттықтырушысы Афшин Готби Дежагаға 2011 жылғы Азия кубогында (Катар) Иран құрамасы үшін ойнау туралы ұсыныс жасады, бірақ ол «VfL Wolfsburg» клубындағы негізгі құрамда ойнауға назар аударғысы келгендіктен бас тартты. 2011 жылдың 21 қыркүйегінде Карлос Квироз оны Иран ұлттық құрамасына шақырды. 2012 жылдың 29 ақпанында Катарға қарсы өткен әлем чемпионатының іріктеу кезеңіндегі дебюттік матчында екі гол соқты. 2014 жылғы әлем чемпионатына іріктеуден кейін, ол 15 және 19 қарашада Таиланд және Ливанға қарсы Азия кубогының іріктеу кезеңдерінде гол соқты, соның арқасында Иран 2015 жылғы Азия кубогына қатысу құқығын алды. Дежага Карлос Квироз басқаруымен 2014 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Иран құрамасының құрамына енді. Ол Нигерияға қарсы өткен алғашқы матчта негізгі құрамда ойнады, бірақ 73-ші минутта Алиреза Джаханбахшпен ауыстырылды. Аргентина және Босния және Герцеговинаға қарсы келесі матчтарда 85 және 68 минут ойнады. 2014 жылдың 30 желтоқсанында Карлос Квироз оны 2015 жылғы Азия кубогына қатысатын Иран құрамасына шақырды. 2015 жылдың 12 қарашасында капитан Андраник Теймуриан дисквалификацияға ұшырағаннан кейін, Дежага ұлттық құраманың капитаны болды және Түрікменстанға қарсы өткен матчта 3:1 есебімен жеңіске жетті. Ол 2018 жылғы Ресейде өткен ФИФА әлем чемпионатында Иран құрамасының құрамына енді, бірақ Иран топтық кезеңнен шығарылғандықтан, ешқандай матчта алаңға шықпады. 2018 жылдың 26 желтоқсанында Дежага 2019 жылғы Азия кубогына қатысатын Иран құрамасына шақырылды. Ол Иранның турнирдегі алғашқы матчында негізгі құрамда ойнады және Йеменге қарсы өткен матчта 5:0 есебімен жеңіске жеткен кезде екінші голды соқты.

In 2004, upon being called up to the German U 19 team, Dejagah scored seven goals in 15 international games, including two against the Netherlands after his team was down 2–0. In 2005, he was invited to play for Germany's U 21. In October 2007, Dejagah refused to play an under 21 international match for Germany against Israel, in Tel Aviv. He cited "very personal reasons", and said, variously: "There are political reasons. Everyone knows I'm a German Iranian", "I have more Iranian than German blood in my veins. Besides, I'm doing this out of respect. After all, my parents are Iranian"; and "I have nothing against Israel. But I'm worried about having problems later when travelling to Iran". Dejagah said in a Stern interview that he chose not to play in Israel because, since the Iranian Revolution, Iranians travelling to Israel are subjected by the Iranian government to harsh punishments and several years in prison, and he had concern for his parents who travel to Iran and his other relatives who live in Iran. He also said he did not make his choice because of personal political, antisemitic, or racist reasons. Since the revolution, the Iranian government has warned Iranian athletes not to travel to Israel or compete against Israeli athletes. Zwanziger said, "He clearly stated that his request not to be nominated for the game in Israel had no racist or anti Semitic background. He credibly assured us that, because of his Iranian origins, he had only been concerned with the well being of his family and relatives." Seven years later, in April 2014, Dejagah spoke on the matter, saying, "This was a long time ago; it is in the past. Yes, it helped me grow up but now I only look to the future." In 2009, Dejagah won the 2009 UEFA Euro U 21s with Germany and scored a goal in the group stages against Finland. Having played for Germany at the age of 21, he was originally no longer eligible to play for Iran. However, FIFA rule changes in July 2009 meant that he could play for Iran. In late December, Iran's coach Afshin Ghotbi approached Dejagah about playing for Iran at the 2011 AFC Asian Cup in Qatar, but he declined because he wanted to focus on playing first team football with his club VfL Wolfsburg instead. On 21 September 2011, he was invited to the Iran national team by Carlos Queiroz. He scored twice on his debut for Iran against Qatar on 29 February 2012 in a World Cup qualifier. Upon qualification to the 2014 World Cup, his next international goals came on 15 and 19 November in Asian Cup qualifying wins over Thailand and Lebanon, sealing Iran's place in the 2015 Asian Cup as well. Dejagah was named in Iran's 2014 FIFA World Cup squad by Carlos Queiroz. He started for Iran in their opening match against Nigeria, but was substituted in the 73rd minute by Alireza Jahanbakhsh. He also played 85 and 68 minutes in the next matches against Argentina and Bosnia and Herzegovina, respectively. He was called into Iran's 2015 AFC Asian Cup squad on 30 December 2014 by Carlos Queiroz. On 12 November 2015 after captain Andranik Teymourian was suspended, Dejagah captained the national team for the first time in his career and also scored in a 3–1 victory against Turkmenistan. He was named in Iran's squad for the 2018 FIFA World Cup in Russia but did not feature in any matches as Iran was eliminated in the group stage. On 26 December 2018, Dejagah was selected for Iranian squad for 2019 AFC Asian Cup. He started Iran's first match of the tournament and scored the second goal in a 5–0 win Yemen.