Кіріспе
Ирандық кәсіби жаттықтырушы және бұрынғы ойыншы Мехди Махдавикия (; 24 шілде 1977 жылы туған) – ирандық кәсіби футбол жаттықтырушысы және бұрынғы ойыншы, көбінесе оң қанатта немесе оң қорғаушы ретінде ойнаған. Қазіргі уақытта ол «Гамбургер СВ» клубында жастар командасының жаттықтырушысы болып жұмыс істейді. 2013 жылдың 15 мамырында Махдавикия АФК-нің бастауыш деңгейдегі футбол елшісі болып тағайындалды. Ойыншылық карьерасы барысында Махдавикия Иран ұлттық құрамасынан халықаралық жарыстарда өнер көрсетті, 2006 жылдан 2009 жылға дейін құрама капитаны болды және қазіргі таңда барлық уақыттағы ең көп ойын өткізген төртінші футболшы болып саналады. Ол ирандық «Банк Мелли», «Персеполис», «Стил Азин» және «Дамаш Гилан» клубтарында, сондай-ақ немістік «ВфЛ Бохум», «Гамбургер СВ» және «Айнтрахт Франкфурт» клубтарында ойнады, Бундеслигада 12 маусым қатарынан өнер көрсетті. 1997 жылы Азияның жас футболшысы, ал 2003 жылы Азияның үздік футболшысы атағын жеңіп алды. Ол әсем пас беруімен, жылдамдығымен және допты жүргізу шеберлігімен танымал болды.
Mehdi Mahdavikia (; born 24 July 1977) is an Iranian professional football coach and former player usually played as a right winger or right back. He is currently under contract by Hamburger SV as a youth coach, On 15 May 2013, Mahdavikia was appointed as AFC Grassroots Ambassador. During his playing career, Mahdavikia internationally represented Iranian national team, which he captained from 2006 to 2009, and currently is the fourth most capped player of all time. He played for Iranian clubs Bank Melli, Persepolis, Steel Azin and Damash Gilan, as well as German clubs VfL Bochum, Hamburger SV and Eintracht Frankfurt, spending 12 consecutive seasons in Bundesliga. He won the Asian Young Footballer of the Year award in 1997 as well as the Asian Footballer of the Year award in 2003. He was known for his crossing, speed and dribbling.
Ерте мансап
Махдавикия алғаш рет өзінің туған Ирандағы «Персеполис» клубында ойнады, содан кейін Германияның «ВфЛ Бохум» клубына көшті. «Бохум» Бундеслигадан төмендегеннен кейін, ол «Гамбург» клубымен келісімшарт жасады және келесі сегіз маусымды сол клубта өткізді.
Гамбургер СВ
Hamburger Morgenpost 1999 жылы Махдавикияның нарықтық құнын 6,5 млн. DM деп бағалаған. HSV құрамында оның бастапқы позициясы оң жақ қорғаушы болды, ол шабуылға жасаған жылдам жүрістерімен танымал еді, себебі ол бұрын оң жақ қанатта ойнаған және кейде шабуылшы ретінде де алаңға түсетін. Сондай-ақ, ол Азия ойындарында «Пас» клубына көмек ретінде бірнеше матч өткізді. Баптырушы Франк Пагельсдорфтың басшылығымен Махдавикия кең ауқымды шабуылшы ретінде ойнайтын. 2006–07 маусымында ол оң жақ қанатқа қайтып оралды, орталық жартылай қорғаушы Рафаэль ван дер Вартқа қолдау көрсетті. 2003 және 2004 жылдары ол жанкүйерлер тарапынан «Жылдың үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды, сонымен қатар Бундеслигадағы голдарға ең көп ассистент болды. 2003 жылы Die Welt басылымы Махдавикияның құны 8–10 миллион еуроға бағаланатынын жазды. Дегенмен, ол бұрынғы маусыммен салыстырғанда 2004–05 маусымында нашар өнер көрсетіп, құрамға қосылмады. 2005–06 маусымында ол өзінің бұрынғы деңгейіне қайта оралып, бастапқы құрамдағы орнын қайта иеленді, Гамбургтің көптеген жеңістеріне үлкен үлес қосты, мысалы, Бундеслигадағы ауыр салмақты «Шальке» клубына қарсы жеңіс голын соқты. Махдавикияның ең күшті жақтары – оның ойынды көру қабілеті, пас беру шеберлігі, жоғары жылдамдықтағы жүгірісі (Иранда оны «Ракета» деп атайды) және стандарттық жағдайларда орындалатын доптар (бұрыштар, пенальтилер және бос соққылар) болды. Ол көбінесе Ван дер Варттың сол аяғына оң аяқты балама ретінде танымал болды. Алаңдағы кәсібилігімен қатар, алаңнан тыс жерде де әдепті мінез-құлқымен көзге түсетін, әрқашан жанкүйерлер мен журналистерге сұрақтарға жауап беруге және автограф беруге уақыт табатын мінсіз джентльмен ретінде танылды. Гамбургта оны «Кілем» (der Teppich) деп атайды, себебі ол қарсыластарын сиқырлы кілемдей «жаймен өткізіп кете алады».
Франкфурт консерваториясы
2007 жылғы 8 маусымда Махдавикия «Айнтрахт Франкфурт» клубымен үш жылдық келісімшартқа қол қойды. Бірінші маусымында ол екі ауыр жарақат алып, көптеген ойындарды өткізіп жіберді. Екінші маусымында ол көбінесе құрамына ілінбеді және көптеген матчтарда алаңға түспеді, бұл клубтың оны енді қаламағанын көрсетті. «Бундеслигада» «HSV», «Бохум» және «Айнтрахт Франкфурт» үшін 255 ойын (26 гол, 55 нәтижелі пас) өткізген соң, 2010 жылдың қаңтар айында Германиядан «Steel Azin» клубына өтті.
Иранға оралу
2011 жылдың 4 шілдесінде Махдавикия Дамаш Гиланның президенті Әмір Әбединимен бір жылдық келісімшартқа қол қойды, бірақ ол маусымның ортасында өзінің сүйікті клубы – «Персеполис» командасына қосылып, футболшы карьерасының соңғы жылында осы клуб үшін ойнады. 2012 жылдың 19 маусымында ол «Персеполис» клубымен келісімшартын тағы бір маусымға ұзартты.
Зейнеткерлік
2013 жылдың 2 наурызында Махдавикия 2012–13 маусымының соңында карьерасын аяқтайтынын хабарлады. «Персеполис» клубы да Махдавикияның қоштасу матчының 2013 жылдың маусым айында «Азадди» стадионында «Миланға» қарсы маусымдық дайындық жолдастық ойыны болатынын мәлімдеді, бірақ кейін Махдавикияның соңғы матчы сол стадионда 2013 жылдың маусым айында оның бұрынғы клубы «Гамбургер СВ»-ға қарсы өтетіні хабарланды. 2013 жылдың 14 наурызында Махдавикия футболшылық карьерасын аяқтағанын растады. Ол футболшы ретіндегі соңғы ойынын 2013 жылғы Хазфи кубогының финалында қосымша уақытта алаңға түсіп, ойынды ауыстырушы ретінде аяқтады. 2013 жылдың 28 қарашасында «Азадди» стадионында «Персеполис XI» және «Милан XI» командалары арасындағы қоштасу матчы өтті. Ойынға бұрынғы командалардың легендалары – Хамид Дерахшан, Мохаммад Панжали, Фаршад Пиус, Карим Багери, Хамид Эстили, Насер Мохаммадхани, Пежман Жамшиди, Эдмонд Безик («Персеполис» сапында) және Франко Бареси, Паоло Малдини, Даниэле Массаро, Дженнаро Гаттузо және Альберриго Эвани («Милан» сапында) қатысты. «Персеполис» клубын ең табысты жаттықтырушысы Али Парвин басқарды. Махдавикия 32-ші минутта алаңға ауыстырылғанда, Пиус оған футболкасын сыйлады, бұл Махдавикияның «Персеполис» сапындағы алғашқы матчында болған оқиғаның есімде қалған қайталауы болды. Матчты «Милан XI» 3:1 есебімен жеңіп алды, ал Махдавикия жалғыз голға авторы болды.
Халықаралық мансап
1997 жылы Азияның ең жас футболшысы атанған Махдавикия 1998 жылғы ФИФА әлем чемпионатында Иранның ең үздік ойыншысы деп танылды және турнирдің символдық құрамына ілігуге үміткерлер тізіміне енді. 2003 жылы Азия футбол конфедерациясы оны «Жылдың үздік ойыншысы» деп атады. Сондай-ақ ол 2004 жылғы Азия кубогында ең көп нәтижелі пас берген ойыншы болды, Иран шабуылын жоғары деңгейге көтеру үшін тамаша өнер көрсетті. Ол төрт Азия кубогында (1996, 2000, 2004, 2007) және екі әлем чемпионатында (1998, 2006) өнер көрсетті. Махдавикия 2006 жылғы Германияда өткен ФИФА әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде Бахрейнге 1:0 есебімен жеңіс әкелген Иранның маңызды ойыншыларының бірі болды. 2006 жылғы Германияда өткен ФИФА әлем чемпионатынан кейін Махдавикияның Иран құрамасының капитаны болып тағайындалуы күтілді, себебі Әли Дей мен Яхья Голмохаммади турнирден кейін зейнетке шығуға ниетті екендерін жариялаған еді. Махдавикияға 2006 жылдың 16 тамызында Сирияға қарсы Азия кубогының іріктеу матчында капитандық лентасы табысталды. 2010 жылғы әлем чемпионатының іріктеу матчында Корея Республикасына қарсы жасыл білезік тағып, халықаралық футболдан «күшінен таусылып» кеткені хабарланды. Бұл жасыл білезік Иран президенттік сайлауына наразылық білдіргендерге қолдау көрсетудің белгісі болды. Ол 13 жылдық мансабында екі әлем чемпионатында (1998, 2006), төрт Азия кубогында (1996, 2000, 2004, 2007), бір Азия ойындары турнирінде (1998), төрт әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде (1998, 2002, 2006, 2010), үш Азия кубогының іріктеу кезеңінде (2000, 2004, 2007) және бір АФК/ОФК кубогында өнер көрсетті.
Басқарушылық мансап
Махдавикия Иран жастар құрамаларын басқарды. 2015 жылы ол Әли Дүстімермен бірге KIA футбол академиясын құрды. Қазіргі уақытта ол «Hamburger SV» клубының жастар командасымен жаттықтырушы ретінде жұмыс істейді. 2019 жылдың мамыр айында Махдавикия УЕФА А лицензиясын алды және DFB-нің Футбол оқытушы курсына қатысуды жоспарлап отыр.
Танымал матчтар
Магдавикияның ең нәтижелі клубтық матчы Чемпиондар лигасындегі «Хамбургер СВ» командасының «Ювентусқа» қарсы ойыны болды. Ол Гамбургтің 3–1 есебімен ұтылып қалғаннан кейін, бір гол соғып, бір голға көмектесіп, Гамбург үшін пенальти жеңіп алды, нәтижесінде Гамбург 4–3 есебімен алға шықты; «Юве» Инзагидің пенальтисімен теңестірді. HSV жейдесіндегі тағы бір атақты ойын 2002–03 маусымының 30-шы турында өтті. Магдавикия бір гол соқты және Гамбургтің «1. ФК Нюрнбергті» 4–0 есебімен жеңіске жетуіне екі голға көмектесті. «Kicker» журналы оған сирек кездесетін 1.0 деген баға берді. Мехдидің ұлттық құрамадағы ең маңызды матчы, әрине, 2004 жылғы Азия кубогында Оңтүстік Кореяға қарсы өткен матч болды, онда ол Иранның 4–3 есебімен жеңіске жетуіне үш голдан көмектесті. Көптеген жанкүйерлер 1998 жылғы әлем чемпионатында АҚШ-қа қарсы өткен динамикалық ойынын, онда ол Иранның екінші және жеңіс голын соқты, оның ең жақсы ойыны деп санайды. Тағы бір керемет ойында ол екі әдемі гол соқты, ол 1998 жылғы әлем чемпионатының іріктеу турнирінде Қытайға қарсы өткен матчта, ол кезде 20 жаста болған.
Жеке өмір
Махдавикия жас кезінде бірнеше спорт түрлерін ойнады және қол добында ерекше талантты болды, тіпті Иранның 14 жасқа дейінгі құрамасының капитаны атанды. Махдавикия Сепидеге үйленген және Ассал есімді қызы бар. 2006 жылдың сәуір айында Махдавикияның 2005 жылдың желтоқсан айында туған елі Иранда Самира Самии атты екінші әйелге үйленгені, яғни көп әйелділікке барып, қызығушылық тудырды. Ол өзі бұл қателік болғанын мойындады және көп ұзамай олар ажырасты. Махдавикияның кіші інісі Хади «Хома» және «Персеполис» футбол клубтарында ойнады, қазір KIA футбол академиясының бас жаттықтырушысы. Махдавикияның сіңілі баласы Мостафа да Иранда футболшы.