Соңғы/Солтүстік Ян әулетінің императоры Гао Юнь

Кіріспе

Гао Юн (өлді 409), бір кезде Мурон Юн (慕容雲) аталған, әдепті есімі Зию (子雨), сондай-ақ қайтыс болғаннан кейін Кейінгі/Солтүстік Янның Хуаии императоры (後/北燕惠懿帝) ретінде танымал, Қытайдың Кейінгі Ян әулетінің соңғы билеушісі немесе Қытайдың Солтүстік Ян әулетінің негізін қалаушысы болды, тарихшының бағасына байланысты. Ол Гогурё (Гаогули) патшалық үйінің ұрпағы, оның ата-бабалары бұрынғы Ян әулетімен тұтқынға алынған. Мурон Баоның ұлы Мурон Хуэйдің бүлігін басуға көмектескеннен кейін, ол Кейінгі Ян императорлық үйіне асырап алынды. Гао Юн халық оның асырап алған туысы Мурон Сидің (Чжаовен императоры) зұлымдығына наразылық білдіргеннен кейін император атанды және билік құрған кезінде "Аспан патшасы" деген атақ қолданды. 409 жылы ол өлтірілді, содан кейін туған қырқыстан кейін этникалық хань генералы Фэн Ба (Вэньчэн императоры) оның орнына келді.

Ерте өмір

Гао Юнның ата-тегі Гогурё патшалық әулетінен тараған. Муронг Хуан Гогурё әскерлерін жеңіп, олардың астанасы Хвандоны уақытша басып алғанда, ол Гогурё патшалық әулетінің көптеген мүшелерін тұтқынға алып, оларды Циншаньға (青山, қазіргі Цзиньчжоу, Ляонин) көшірді. Олардың ұрпақтары Бұрынғы Ян және Кейінгі Ян мемлекеттерінің поддандылары болды. Қытай тілінде Гогурё патшалық әулетінің тегі «Гао» (高, биік, ұлы, күшті, аға) деп аталатындықтан, олар көбінесе «Гао» тегін қабылдады. 397 жылы Гао Юн Муронг Баоның (Хуймин императоры) әкімшілігінде орта деңгейдегі шенеунік болды. Сол кезде Муронг Бао Солтүстік Вэйдің әскери қысымына байланысты астанасы Цзюншаньды (中山, қазіргі Баодин, Хэбэй) тастап, Бұрынғы Янның ескі астанасы Лончжэнге (龍城, сондай-ақ Цзиньчжоуда) паналауға тырысты. Жолда оның ұлы Муронг Хуэй, кіші інісі Муронг Цэге (慕容策) мұрагерлік таққа отырғызылғанына наразы болып, көтеріліс жасады. Муронг Бао Лончжэнге жеткенімен, Муронг Хуэй Лончжэнды қоршауға алды. Бір түні Гао Юн 100 шақты әскерді бастап, Муронг Хуэйдің лагеріне күтпеген шабуыл жасады, оның әскерін күйретіп жіберді. Муронг Хуэй Цзюншаньға қашып, сол жерде қаза тапты. Гао Юнның көрсеткен ерлігі үшін Муронг Бао оны Сиянның герцогы етіп тағайындады және оны өз ұлы ретінде қабылдады, соның салдарынан оның есімі Муронг Юнға өзгертілді. Осы кезде ол тағы бір генерал, Фэн Бамен дос болып, Муронг Юнның аз сөйлейтін мінезіне байланысты басқалар оған жақсы қарамаса да, Фэн Ба оның даналығы мен төзімділігін байқады. Муронг Юнның келесі жылдары туралы көп мәлімет жоқ. 406 жылы ол Муронг Баоның қатыгез және еріксіз кіші інісі Муронг Сидің (Чжаовэнь императоры) билігі кезінде генерал-майор болды. Муронг Сидің әйелі, императрица Фу Сюньиннің ықпалымен, Муронг Си Гогурёға сәтсіз шабуыл жасады, нәтижесінде көптеген әскерлер шайқаста емес, суықтан қаза тапты. Муронг Юнның өзі шайқаста жебеден жарақат алды және Муронг Сидің қатыгездігінен қорқып, лауазымынан кетуіне сылтау ретінде пайдаланды және үйде қалды. 407 жылдың жазында императрица Фу қайтыс болды. Муронг Си оны қатты жоқтап, оған арнап сәнді мазар салуға бұйрық берді. Әкімшілік қызметкерлердің барлығы императрица Фу үшін жылауға мәжбүр болды, көз жасы шықпағандар қатаң жазаланды, сондықтан олар көз жасын шығару үшін дәмді тағамдарды жеді. Соңында Муронг Си императрица Фуның жаназа процессиясымен Лончжэннен шықты. Муронг Си Лончжэннен кеткеннен кейін, Фэн Ба және оның інісі Фэн Суфу (馮素弗), бұрын Муронг Си оларды өлтіруді қалағандықтан жасырынып жүрген, олардың туысы Фэн Ванимен (馮萬泥) бірге көтеріліс ұйымдастырды. Олар бұрын генерал Фу Цзиньмен (苻進) сәтсіз төңкеріс жасауға тырысқандардың көмегімен осыны істеді. Фэн Ба Муронг Юнмен дос болғандықтан, оны олардың басшысы болуға көндірді, олар тез сарайды басып алып, қала қақпаларын жапты. Муронг Юн Көк ханзада деп жарияланды. Муронг Си Лончжэнге оралып, қалаға шабуыл жасауға дайындалып, Лонгтенг сарайының (龍騰苑) сыртында орналасты. Осы кезде императорлық гвардия сарбазы Чу Тоу (褚頭) оған қашып барып, императорлық гвардия Муронг Си шабуыл жасағанда Муронг Юнга қарсы шығуға дайын екенін хабарлады. Алайда, себептері белгісіз, Муронг Си бұл жаңалықтан қорқып, қашып кетті. Оның генералы Муронг Ба (慕容拔) Лончжэнге қарсы шабуылды жалғастыруға тырысты және бастапқыда сәтті болды, бірақ әскерлер Муронг Сидің қашып кеткенін түсіне бастағанда, олар күйреп, Муронг Ба Фэн Баның сарбаздарынан қаза тапты. Сол күні Муронг Сиді орманнан тапқанда, ол қарапайым киім киіп, тұтқынға алынып, Муронг Юнға жеткізілді. Муронг Юн оған жасаған қылмыстарын жеке өзі оқып, содан кейін оны және оның ұлдарын өлімге кесті.

Gao Yun's ancestors were from the Goguryeo royal house. When Murong Huang defeated Goguyreo forces and temporarily occupied its capital Hwando, he took many members of the Goguryeo royal house captive and moved them to Qingshan (青山, in modern Jinzhou, Liaoning), and their descendants became Former Yan and Later Yan subjects. Because the surname of Goguryeo's royal family, in Chinese, was Gao (高, meaning high, great, strong, elder), they largely took Gao as their family name. As of 397, Gao Yun was a mid level official in the administration of Murong Bao (Emperor Huimin), when Murong Bao, under military pressure by Northern Wei, abandoned the capital Zhongshan (中山, in modern Baoding, Hebei) and sought to take refuge at the old Former Yan capital of Longcheng (龍城, also in Jinzhou). On the way, his son Murong Hui, resentful that his younger brother Murong Ce (慕容策) was made crown prince over him, rebelled, and while Murong Bao was able to reach Longcheng, Murong Hui put Longcheng under siege. During one night, Gao Yun led about 100 soldiers and made a surprise attack on Murong Hui's camp, causing Murong Hui's army to collapse. Murong Hui fled to Zhongshan and was killed there. For Gao Yun's contributions, Murong Bao made him the Duke of Xiyang and adopted him as his own son, and so his name was changed to Murong Yun. It was around this time that he befriended another general, Feng Ba, as Murong Yun was not looked upon favorably by others because he was a man of few words, but Feng Ba saw that he had wisdom and tolerance. Little is known about Murong Yun's life in the next few years. By 406, he was a major general under the reign of Murong Bao's cruel and arbitrary younger brother Murong Xi (Emperor Zhaowen), when, at the instigation of Murong Xi's wife Empress Fu Xunying, Murong Xi made a disastrous attack on Goguyreo in which many soldiers died not from battle but from exposure to the cold. Murong Yun himself suffered an arrow wound during the battle, and, because he feared Murong Xi's cruelty, used this as an excuse to resign his post and remain at home. In summer 407, Empress Fu died. Murong Xi mourned her so much that he ordered that a magnificent tomb be built for her. The officials were all forced to weep for Empress Fu, with those who could not shed tears punished severely, so they put spicy food in their mouths to stimulate tear production. Eventually, Murong Xi accompanied Empress Fu's funeral procession out of Longcheng. After Murong Xi left Longcheng, Feng Ba and his brother Feng Sufu (馮素弗), who had hidden themselves since Murong Xi had previously wanted to have them executed, conspired with their cousin Feng Wani (馮萬泥) to start a rebellion. They did so with the help of the general Zhang Xing (張興) and those who had previously conspired with the general Fu Jin (苻進) in a failed coup attempt earlier that year. Because Feng Ba was friendly with Murong Yun, he persuaded Murong Yun to become their leader, and they quickly captured the palace and closed the city gates. Murong Yun was declared the Heavenly Prince. Murong Xi returned to Longcheng and settled in outside his estate of Longteng Chateau (龍騰苑), preparing an assault on the city. At this time, the imperial guard soldier Chu Tou (褚頭) fled to him and informed him that the imperial guards were ready to turn against Murong Yun as soon as Murong Xi attacked. However, for reasons unknown, Murong Xi panicked at this news and fled. His general, Murong Ba (慕容拔), tried to maintain the assault against Longcheng and was initially successful, but as the troops began to realize that Murong Xi had fled, they collapsed, and Murong Ba was killed by Feng Ba's soldiers. Later that day, Murong Xi was found, wearing civilian clothes, in a forest, and he was captured and delivered to Murong Yun. Murong Yun personally read him his crimes, and then beheaded him and his sons.

Билік

Муронг Си қайтыс болғаннан кейін Муронг Юн өзінің алғашқы Гао тегін қайта алды. Өзінің халыққа немесе таққа аз үлес қосып, орнына сенімсіздікпен қарағандықтан, оны қорғау үшін көптеген шебер сақшыларды жалдады. Ол Ли Бан (離班) және Тао Рен (桃仁) есімді екі әзілкешті жақын қылып алып, Ли мен Таоға қауіпсіздікті тапсырды. Оларға мол байлық сыйлады, тіпті тағамдары мен киімдері Гао Юнның өзіне тең болды. Мемлекеттік істердегі маңызды мәселелер көбінесе Фэн Ба мен оның бауырлары Фэн Суфу, Фэн Ручен (馮乳陳), Фэн Хонг, туыстары Фэн Вани, сондай-ақ Сун Ху (孫護) және Ву Йинти (務銀提) қолдарында болды. 408 жылы Гао Юн әйелін, Ли ханшайымын императорлық дәрежеге көтерді, ал ұлын Гао Пэнчэнды (高彭城) мұрагерлік ханзада етіп тағайындады. Муронг Си мен императорлық ханшайым Фу да императорлық салтанатпен жерленді. Осы шамада Гогурё патшасы Гвангаэто Ұлы Гао Юнға елшілер жіберіп, Гогурёның қазіргі патшалық әулетімен қарым-қатынасты анықтауға және бекітуге тырысты. Гао Юн да Гогурёға елшілер жіберіп, қарым-қатынасты растады. Муронг Гуйды (慕容歸) Ляодунның герцогы етіп тағайындап, Муронг әулетінің құрметін сақтауды оған тапсырды. 409 жылдың қысында Гао Юн қаза тапты – оның себебі мен ауқымы әлі де құпия. «Цзинь Шу» және «Цзычжи Тунцзянь» сияқты дәстүрлі тарихтар Ли мен Таоның Гао Юнның оларға көрсеткен инабатқа қарамастан, қанағаттанбағанын және осы қанағатсыздықтан Гао Юнды өлтіргенін жазды. Бірақ бұл кісі өлтірудің нағыз себебі сияқты көрінбейді. Гао Юнның әйелі, императорлық ханшайым Ли де осы оқиғада қаза тапқан болуы мүмкін. Фэн Ба қаза туралы естіген соң әскерін дайындап, жағдайдың ашық болуын күтті. Бірақ оның екі сарбазы Чжан Тай (張泰) және Ли Санг (李桑) сарайға кіріп, Ли мен Таоның басын кесіп тастады. Әкімшілдер Фэн Баның таққа отыруын қолдады, ол да солай істеді. (Гао Юнның ұлы Гао Пэнчэн туралы ешқандай мәлімдеме жасалмады.) Кейін Фэн Ба Гао Юн мен императорлық ханшайым Лиді императорлық салтанатпен жерледі, бірақ есім қоюға қатысты тыйымды ескермей, жарлықта Гао Юнның атын қолданды.

After Murong Xi's death, Murong Yun reassumed his original family name Gao. Being insecure about how he felt he had little contributions to the people or to his own place on the throne, he employed many skillful guards to protect him. He further began to favor two jesters named Li Ban (離班) and Tao Ren (桃仁), to have Li and Tao be in charge of security. He awarded them with great wealth, and their foods and clothes could match those of Gao Yun himself. As far as the government was concerned, important matters were largely in the hands of Feng Ba and his brothers Feng Sufu, Feng Ruchen (馮乳陳), and Feng Hong and cousins Feng Wani, as well as Sun Hu (孫護) and Wu Yinti (務銀提). In 408, Gao Yun made his wife, Lady Li, empress, and he made his son, Gao Pengcheng (高彭城), crown prince. He also buried Murong Xi and Empress Fu with imperial honors. It was also around this time that Gwanggaeto the Great, king of Goguryeo, sent messengers to him to try to establish peaceful relations as well as to ascertain the relationship between Gao Yun and the current Goguryeo royal line. Gao Yun also sent messengers to Goguryeo to affirm the relationship. He made Murong Gui (慕容歸) the Duke of Liaodong and had Murong Gui be in charge of continuing the worship of the Murong ancestors. In winter 409, Gao Yun was assassinated—an event that is mysterious in its cause and scope. Traditional histories, including the Jin Shu and the Zizhi Tongjian, record that Li and Tao, despite Gao Yun's favors to them, were still not satisfied, and they assassinated Gao Yun out of that dissatisfaction. Yet, this does not appear to be a true reason for the assassination. Gao Yun's wife Empress Li appears to have also died in the incident. Feng Ba, upon hearing of the assassination, readied his troops and waited for the situation to become clear, but two of his soldiers, Zhang Tai (張泰) and Li Sang (李桑), advanced into the palace and beheaded Li and Tao. The officials all supported Feng Ba to take the throne, and so he did. (No reference was made to Gao Yun's son Gao Pengcheng.) Feng Ba later buried Gao Yun and Empress Li with imperial honors—but curiously used Gao Yun's name in the edict, without deference to naming taboo.

Танымал мәдениет

2011-2012 жылдары KBS1 телесериалы "Гвангаэто, Ұлы жаулаушы" да Ким Сын Су сомдаған рөл.