Кіріспе

Фрэнсис Андерсон (3 қыркүйек 1858 - 24 маусым 1941) - Шотландияда туған австралиялық философ және білім беру саласының маманы.

Ерте өмір

Фрэнсис Андерсон Глазго қаласында, өндіруші Фрэнсис Андерсонның және оның әйелі Элизабет Анна Локарттың (туған тегі Эллисон) ұлы болып дүниеге келді. Андерсон Олд-Винд және Оатлендс мемлекеттік мектептерінде білім алып, 14 жасында оқушы-мұғалім болды. Ол 1876 жылы Глазго университетіне қабылданды және 1883 жылы бакалавр (M.A.) дәрежесін алды. Ол грек әдебиеті саласында сэр Ричард Джебб сыйлығына ие болды, профессорлар Вейч пен Кейрдтің философиялық курстарында бірінші орынды жеңіп алды және екі стипендия ұтып алды. Екі жыл бойы ол моральдық философия профессорының ассистенты болып жұмыс істеді, діни факультетте миссионерлік қызметке түсу ниетімен оқыды, бірақ, көрінетіні, дінге қабылданбады.

Австралияға

Андерсон 1886 жылы австралиялық шіркеуіндегі пастор доктор Чарльз Стронгтың көмекшісі ретінде Мельбурнға келді. Бұл Андерсон үшін құнды тәжірибе болды, өйткені оның жұмысы оны адам табиғатының ең жақсы және ең нашар түрлерімен қарым-қатынасқа түсірді. 1888 жылы, бастапқы ниетіне сәйкес Шотландияға оралмай, Сидней университетінде логика және психикалық философия пәнінен лекторы болып тағайындалды және 1890 жылдың басынан бастап осы пәндердің алғашқы Чаллис профессоры атанды. Ол 1921 жылдың соңына дейін бұл қызметте болды, содан кейін зейнеткерлікке шығып, құрметті профессор болды. Андерсон 1895 жылғы қаңтарда Брисбенде өткен Австралия ғылымын дамыту қауымдастығының мәжілісінде психикалық ғылым және білім беру бөлімінің президенті болып сайланды және «Саясат және білім беру» тақырыбында баяндама жасады. 1901 жылғы 26 маусымда мұғалімдер конференциясында «Жаңа Оңтүстік Уэльс мемлекеттік мектеп жүйесі» тақырыбында сөз сөйлегенде, қолданыстағы білім беру жүйесінің кемшіліктері, шектеулері және қажеттіліктері туралы ашық пікір білдірді. Мемлекеттік білім министрі Дж. Перри дереу инспекторлар мен өзінің ведомствосының бас қызметкерлерінің конференциясын шақырды, ал 1902 жылы Дж. У. Тернер мен сэр Джордж Хэндли Книббс Еуропа мен Америкадағы білім беру жүйелерін зерттеу үшін комиссарлар болып тағайындалды. Олардың есебі Андерсон айтқан сынды растады, оқушы-мұғалім даярлау жүйесі жойылды және мұғалімдер колледжінде мұғалімдерді даярлау жаңадан құрылды. Он үш жыл өткен соң Андерсон Жаңа Оңтүстік Уэльстегі білім берудің жағдайының едәуір жақсарғанын хабарлады (1914 жылы Австралияда өткен Британ ғылымын дамыту қауымдастығының мәжілісіне дайындалған Федералдық нұсқаулықтағы «Білім беру саясаты және дамуы» тарауын қараңыз). Андерсон 1907 жылы Аделаидада өткен Австралия ғылымын дамыту қауымдастығының мәжілісінде әлеуметтік және статистикалық ғылымдар бөлімінің президенті болып сайланды және «Либерализм және социализм» тақырыбында баяндама жасады. Одан кейін 1911 жылы Сиднейде өткен мәжілісте «Австралиядағы әлеуметтану. Оны оқыту қажеттігі туралы үндеу» тақырыбында мақала жариялады. Талқылаудан кейін Австралияда әлеуметтану кафедрасын ашуды ұсынатын резолюция бірауыздан қабылданды. Андерсон 1923–1926 жылдары «Австралиялық психология және философия журналының» тұңғыш редакторы болды, сонымен қатар оқу-әдістемелік сабақтар мен Жұмысшылар білім беру қауымдастығының қозғалысына үлкен қызығушылық танытты. Оның тағы бір қызығушылығы – Ұлттар Лигасы.

Құрметтер мен мұра

Андерсон 1921 жылдың соңында зейнеткерлікке шыққанда, оның портретін салу ұсынылды, бірақ ол философия тарихын бейнелейтін фризді университеттің философия дәріс залына орналастыруды ұсынды. Нәтижесінде суретші Норман Картер осы мақсат үшін екі монументалды сурет салды: біреуі Сократ, Платон және Аристотельді, екіншісі Декарт, Бэкон және Спинозаны бейнелейді. Андерсон 1936 жылы Корольдің туған күніне орай орденмен марапатталды және 1941 жылдың 24 маусымында Сиднейде қайтыс болды, "білім беру және әлеуметтік қызметтерге" қосқан үлесі үшін. Оның кейбір жазбалары мен сөздері жеке парақшалар түрінде жарияланды. Оның "Азаттық, теңдік және бауырластық" атты монографиясын Психология және философия қауымдастығы басып шығарды.

Жеке өмір

Ол екі рет үйленді, біріншісі Мейбанк Сельфе Вольстенхолммен, ал екіншісі одан кейін аман қалған Жозефина Уайтпен; балалары болған жоқ.