Кіріспе

Польша генералы

Август Эмиль Фильдорф (жасырын есім: “Nil”; 20 наурыз 1895 – 24 ақпан 1953) – Варшава көтерілісі басылғаннан кейін (1944 жылдың тамызы – 1944 жылдың қазаны) Отан армиясының бас қолбасшысының орынбасары болған Польшаның бригадир генералы. 1953 жылы коммунистік режим тарапынан өлім жазасына кесілді.

Өмірбаян

Генерал Фильдорфтың ата-бабаларының бір бөлігі неміс тегінен шыққан. Ол 1895 жылғы 20 наурызда Краков қаласында дүниеге келді. Ол қалада Сент-Николас ер балалар колледжін, содан кейін семинарияны бітірді. 1910 жылы ол Польшаның тәуелсіздік үшін күрескен жауынгерлер қатарындағы Riflemen's Association ұйымына қосылып, 1912 жылы толық құқықты мүшесі болды. Ол сонымен қатар сержанттар мектебін де бітірді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

1914 жылы 6 тамызда Фильдорф Йозеф Пилсудскийдің басшылығымен жаңа құрылған 1-ші легион бригадасына ерікті болып қосылды. Олармен бірге Ресей майданына аттанды, онда жаяу әскер взводының орынбасары командирі лауазымында қызмет етті. 1916 жылы сержантқа дейін көтерілді, ал 1917 жылы офицерлік мектепке жіберілді. Антқа байланысты дағдарыстан кейін Австрия-Мажарстан армиясына алынып, Италия майданына жіберілді, бірақ Польшаға қайту үшін оны тастап кетті. 1918 жылдың тамызында туған қаласы Краковтағы Польша әскери ұйымына ерікті болып қайта қосылды.

Жаңа Польша мемлекетінің құрылуы

1918 жылдың қарашасынан бастап Фильдорф жаңа құрылған Екінші Республикадағы Польша армиясының қатарында қызмет етті, бастапқыда взвод командирі болып, ал 1919 жылдың наурыз айынан бастап ауыр пулемет ротасына қолбасшылық етті. 1919 және 1920 жылдары Вильно аймағын Польшаның құрамына қосу науқанына қатысты. Польша-большевик соғысы басталғаннан кейін, рота командирі ретінде Двинск, Житомирді азат етуге және 1920 жылғы Киевке жасалған поляк экспедициясына қатысты. 1919 жылы Фильдорф Жанина Кобылинскаға үйленді, олардың Кристина және Мария есімді екі қызы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін әскери қызметін жалғастырған ол майор шындығына көтеріліп, 1-ші поляк жаяу әскер полкіне батальон командирі болып тағайындалды. 1935 жылы оған Шекараны қорғау корпусының "Троки" дербес батальонының басшылығы тапсырылды. Бір жылдан кейін ол подполковник атанды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін, ол Польшаның шығыс шебінде (Креси Всходние) орналасқан 12-ші жаяу әскер дивизиясы құрамындағы 51-ші Джузеппе Гарибальди атқыштар полкінің командирі болды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Польшаның қыркүйек науқаны кезінде Фельдорф полк командирі болды. Дивизия жеңіліске ұшырағаннан кейін, 8-9 қыркүйек күндері түнде ол азаматтық киіммен туған Краков қаласына қашып кетті. Ол Францияға жетуге тырысты, бірақ Словакия шекарасында тоқтатылды. 1939 жылдың қазан айында тұтқындалды, бірақ бірнеше аптадан кейін лагерден қашып, Венгрия арқылы Францияға жетті, онда ол Батыстағы жаңа құрылған Польша қарулы күштеріне қосылды. Францияда ол штаб курстарын аяқтады және 1940 жылдың мамыр айында толық полковник атағын алды. Сол жылдың қыркүйек айында ол Польша үкіметінің эмиграциядағы елшісі ретінде, өзі таңдаған "Нил" атты әскери лақап атымен, оккупацияланған Польшаға қайтарылды. Польшаға оралу жолы Оңтүстік Африка арқылы, әуемен Родезия, Судан, Египет арқылы, содан Румынияға, ал содан пойызбен Польшаға дейін созылды. Оның ұшағы Судан мен Египет үстінен Нил өзенінің бағытымен ұшқан, сондықтан ол өзіне "Нил" (поляк тілінде Нил) лақап атын қойды. Алғашында ол Варшавадағы Қарулы күрес одағына, ал 1941 жылдан бастап Вильно және Белостоктағы одаққа қосылды. Бір жылдан кейін оған АК-ның Kedyw (арнайы операциялар бөлімі) басшылығы тапсырылды, онда ол 1944 жылдың ақпанына дейін қызмет етті. Оның бұйрығымен 1944 жылдың 1 ақпанында "Kutschera" операциясы кезінде Саре Сергеге (Szare Szeregi) арқылы СС және полиция басшысы Франц Кутшера өлтірілді. 1944 жылдың 28 қыркүйегінде Варшава көтерілісінің күйреуіне аз уақыт қалғанда, ол Жоғарғы Бас қолбасшы Казимеж Сосновскийдің бұйрығымен бригадир-генерал атағына көтерілді. 1944 жылдың қазан айында генерал Леопольд Окулицкийдің бас қолбасшысының орынбасары болды. Ол сондай-ақ АК кадрларынан құрылған NIE ұйымының болашақ басшылығына кандидат ретінде қарастырылды, бұл ұйым жаңа поляк сталиндік үкіметіне қарсы күресу мақсатымен құрылған болатын.

Еске алу және мойындау

1972 жылы оның символдық қабіріне ескерткіш орнатылды. 1989 жылы Коммунистік Польшаның құлауынан кейін Фильдорф ресми түрде ақталуға ие болды. 2006 жылы президент Лех Качиньский оған өлімнен кейін Ақ Бүркіт орденін табыс етті. 2012 жылы Фильдорфтың дене қалдықтарын табу үшін болжамды жаппай қабір орны іздеуге тиіс болды.

Ұзақ метражды фильмдер

2009 жылы Польшада генерал Нил деген атпен Фильдорфтың өміріне негізделген тарихи драмалық фильмнің премьерасы өтті. Фильмді Ришард Бугайский режиссерлік етті, ал басты рөлді Ольгиерд Лукашевич ойнады.