Кіріспе

Алабама штатының қазіргі туы (Алабама штаты тарихындағы екінші) 1895 жылдың 16 ақпанында Алабама заң шығарушы органының 383-ші заңымен бекітілді:
blockquote"Тудың түсі – ақ, ал оның үстінде қызыл түсті Әндірдің айқасы бейнеленген. Айқасты құрайтын жолақтардың ені кемінде алты дюйм болуы керек және тудың қарама-қарсы жақтарына диагональ бойынша созылуы тиіс." – (1896 жылғы кодекс, §3751; 1907 жылғы кодекс, §2058; 1923 жылғы кодекс, §2995; 1940 жылғы кодекс, T. 55, §5.) Заңда көрсетілген Әндірдің айқасы – диагональды айқас, вексиллогияда ол сальтир деп аталады. Жолақтардың ені кемінде болуы керек болғандықтан, Алабама туының кішкентай бейнелері заңдық талаптарға сай келмейді. 2001 жылы Солтүстік Америкалық вексиллогиялық қауымдастығы жүргізген сауалнама бойынша Алабама штатының туы 72 канадалық провинцияның, АҚШ штаттарының және АҚШ территорияларының туларының дизайны сапасы бойынша 29-орынды иеленді. Кейбір дереккөздер сальтирдің Конфедерацияны еске алу мақсатымен жасалғанын айтады, бірақ заңнамалық құжаттарда тудың шабыттанылған себебі көрсетілмеген.

Тарих

1861 жылғы ту

1861 жылдың 11 қаңтарында Алабаманың сецессиялық конвенциясы ресми туды белгілеу туралы қаулы қабылдады. Монтгомери қаласының бірнеше әйелдері жобалаған, ал соңғы түзеулерді сол қаланың тұрғыны Фрэнсис Корра жасады. Тудың бір жағында бостандық құдайы оң қолында қынаптан шығарылған қылыш ұстап тұрды, ал сол қолында бір алтын жұлдызы бар кішкентай көк ту бар еді. Алтын жұлдыздың үстінде үлкен әріптермен "Алабама" деген сөз жазылған. Бұл бейненің үстіндегі аркада "Қазір және мәңгіге тәуелсіз" деген сөздер жазылған. Тудың екінші жағында мақта өсіретін өсімдік пен оралған жылан бейнеленген. Мақта өсіретін өсімдіктің астына "Noli Me Tangere" ("Мені тиіспе" деген латын тіліндегі сөз) жазылған. Бұл ту 1861 жылдың 10 ақпанына дейін желбіреп тұрды, содан кейін ауа райының нашарлығынан зақымданғаннан кейін губернатор кеңсесіне әкелінді. Одан кейін ол қайтадан қолданылмады. Әндірдің айқасы – Әндірдің айқасқа шегеленіп өлтірілгендегі бейнесі. Штат туын құрған заңда тудың шаршы болуы талап етілмеген, бірақ айқастың жолақтарының ені анықталған. Осыған қарамастан, ту жиі шаршы пішінде бейнеленеді, тіпті АҚШ федералды үкіметінің ресми басылымдарында да. Алабама туының сальтирі Флорида туының сальтиріне өте ұқсас, ол Бургундия кресінен алынған. Оңтүстік Алабама бастапқыда испан Флоридасының, кейін Батыс Флориданың бөлігі болды. Алабама штаты өзінің туын 1895 жылы, Флоридадан бес жыл бұрын қабылдады.

Теориялар

Алабама туының шабыттанылған себебі белгісіз. Көптеген адамдар сальтирдің ондаған жылдар бұрын Америка Конфедерациясы мемлекеттері қолданған туларында да бар екенін атап өтті, бұл мемлекеттер, Алабаманы қоса, сецессия жариялап, Америка Азамат соғысында АҚШ-қа қарсы соғысқан. Заңнамалық құжаттарда Алабама туының Конфедерацияны еске алу мақсатымен жасалғаны көрсетілмейді. Дегенмен, ондаған жылдар бойы әртүрлі адамдар дизайн Конфедерацияның жауынгерлік туынан алынған деп мәлімдеді. 1906 жылы "Бирмингем Эйдж Геральд" газетінде Алабама штатының туының "тарихы жоқ" деп жазылған. 1917 жылы "National Geographic" журналында жарияланған мақаланың авторлары Алабама туының Конфедерацияның жауынгерлік туына негізделген деген пікірін білдірді. 1924 жылы Конфедерацияның қыздарының мүшесі Белл Аллен Росс, Джон У. А. Санфордтың Алабама туының дизайнын әкесі Джон У. А. Санфордтың Хиллиард легионы полкінің жауынгерлік туынан алғанын айтты. Ол Санфордтың дизайны Конфедерацияның жауынгерлік туының ерекшеліктерін, әсіресе Әндірдің кресін сақтап қалу үшін жасалғанын айтты. 1987 жылы Алабама штатының бас прокуроры Дон Сигельман жазған хатында ту Санфордтың 60-шы Алабама атқыштар полкінің жауынгерлік туына негізделгендігі айтылды. Бірақ басқа да қазіргі заманғы сарапшылар, мысалы, Стив Мюррей, Алабама тарихы және мұрағаттар департаментінің директоры, тудың шығу тегі анық емес деп санайды. Мюррейдің айтуынша, тудың жауынгерлік тумен байланысы әлсіз және болжамдарға негізделген. Мюррей: "Егер олар Конфедерацияның жауынгерлік туын еске түсіргісі келсе, онда олар дизайнда оған ұқсас болуын нақтырақ көрсетуі керек еді" деді. Мюррей сонымен қатар, Алабама сол жылдың соңында Атлантада (Джорджия) өтетін көрмеге дайындық үшін жаңа штаттық туды бекітуді қалаған болуы мүмкін екенін атап өтті.

Губернатордың туы

Алабама губернаторының туы штат туының бір түрі. Тудың жоғарғы қиылысында штаттың елтаңбасы бейнеленген. Төменгі қиылысында толық ашылған қаппен мақтадан тұратын штаттың әскери таңбасы бар.