Кіріспе
Американдық социолог Джеймс Дэвид Томпсон (11 қаңтар 1920 жылы Индианаполисте дүниеге келген, 1 қыркүйек 1973 жылы қайтыс болған) – американдық социолог. 1932 жылы Томпсонның отбасы Чикагоға көшіп, ол мемлекеттік орта мектепке барып оқыды. Индиана университетін бизнестің бакалавры (B.A.) дәрежесімен бітірді және 1941-1946 жылдар аралығында АҚШ Әуе күштерінде қызмет етті. Журналистика бойынша магистр дәрежесін алып, Висконсин университетінде журналистика пәнінің оқытушысы болардан бұрын, жарты жыл Чикаго коммерциялық журналының редакторы болып жұмыс істеді. 1950-1954 жылдары Солтүстік Каролина университетінің Чапел-Хилл қаласындағы социология факультетінде докторлық диссертациясын (Ph.D.) қорғады. Содан кейін Корнелл университетіне көшіп, Бизнес және қоғамдық басқару мектебінде сабақ берді. 1956 жылы құрылған «Әкімшілік ғылымдар тоқсандығы» журналының алғашқы редакторы болды. Питтсбург университетінің Әкімшілік ғылым орталығының директоры қызметін атқарды. 1967 жылы «Іс-қимылға түскен ұйымдар: әкімшілік теорияның әлеуметтік-ғылыми негіздері» атты, ұйымдар туралы ең ықпалды кітаптарының бірін жариялады. 1968 жылы Томпсон Вандербильт университетінің социология факультетінде сабақ беру үшін соңғы рет көшіп келді. 1972 жылы қатерлі ісік диагнозы қойылды және 11 қыркүйек 1973 жылы қайтыс болды. Джеймс Д. Томпсонның шешім қабылдау типологиясы: Егер мүдделер мен себеп-салдар байланыстары анық болса, шешім қабылдау «есептеулі» болады. Мұндай шешімдер көбінесе қысқа мерзімді болып келеді және шешім туралы ақпарат айқын болады. Нәтижелерге қатысты мүдделер анық болса, бірақ себеп-салдар байланыстары белгісіз болса, Томпсон «пайымдау» қажеттігін ұсынады, яғни сіз ең жақсы білгеніңізді болжайсыз. Бұл шешімдер бұрынғы тәжірибеге негізделеді және көбінесе сапалық сипатта болады. Егер жағдай кері болса, яғни мүдделер белгісіз болса, онда сіз әртүрлі топтар арасындағы келісімге сүйенесіз. Саяси коалициялар келіссөздер мен ұсыныстарға негізделуі мүмкін. Егер мүдделер де, себеп-салдар байланыстары да анық болмаса, онда сіз «шабыттандырушы» көшбасшылыққа сүйенесіз. Осы кезде харизматикалық көшбасшы көмекке келе алады және мұндай шешімдер көбінесе дағдарыс кезінде қабылданады.
James David Thompson (January 11, 1920 in Indianapolis – September 1, 1973) was an American sociologist. In 1932, Thompson's family moved to Chicago where he went to a public high school. He graduated from Indiana University with a B. A. in business and served in the United States Air Force from 1941 to 1946. He obtained a master's degree in journalism and worked half a year as an editor for the Chicago Journal of Commerce before taking a position as a journalism teacher at the University of Wisconsin. From 1950 to 1954, he worked on his final degree, a Ph. D. in sociology from the University of North Carolina at Chapel Hill. From there, he moved to Cornell University to teach at the School of Business and Public Administration. He helped found the Administrative Science Quarterly, of which he was the first editor, in 1956. He became the director of the Administrative Science Center at the University of Pittsburgh. In 1967, he published Organizations in Action: Social Science Bases of Administrative Theory, one of the most influential books on organizations. Thompson moved one last time in 1968 to teach at the Department of Sociology at Vanderbilt University. He was diagnosed with cancer in 1972 and died September 11, 1973. James D. Thompson's Typology of Decision Making:
Where both preferences and cause/effect relations are clear, decision making is "computational". These decisions are often short term and information about the decision is fairly unambiguous. Where outcome preferences are clear, but cause/effect relations are uncertain, Thompson suggest that "judgment" takes over and you make your best educated guess. These decisions are based on prior experience and are often qualitative in nature. When the situation is reversed, and preferences are uncertain, then you rely on compromise between different groups. Political coalitions may be built which rely on negotiating and bargaining. When neither preferences nor cause/effect relations are clear, then you rely on "inspirational" leadership. This is where the charismatic leader may step in and this type of decision often takes place in times of crisis.
Ұйымдар іс-әрекетінде
1967 жылы "Іс-қимыл аясындағы ұйымдар" жарық көрді. Бұл кітап күрделі ұйымдардың мінез-құлқына қатысты классикалық, көп салалы зерттеу болып табылады және бүгінгі күнге дейін де солай саналады. Кітапта жеке тұлғалардың мінез-құлқы ұйымдардың мәнін түсіндіруге көмектесетін дәрежеде ғана қарастырылады. Джеймс Д. Томпсон ұйымдардың мінез-құлқы туралы 95 ерекше ұсыныс жасайды, олардың барлығы қай мәдениетте кездессе де маңызды болып табылады. Кітаптағы орталық тақырып – ұйымдардың белгісіздікке тап болып, оны шешу қажеттігі. Ол ұйымдарды олардың технологиялары мен ортасы бойынша жіктейді. Томпсон технологияны күрделі ұйымдардың іс-қимылын түсінудегі маңызды өлшем ретінде қарастырды. Томпсон менеджерлерге күрделі ұйымдарда кездесетін технологиялардың кең ауқымымен жұмыс істеуге жеткілікті деңгейде жалпылама болатын технологиялардың типологиясын қолданудың пайдалы екенін мойындады. Томпсонның еңбегінен кейін бірқатар теориялық көзқарастар дамыды, олардың ішінде ұйымдық экология және институционалдық теория ерекше аталады.