Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Варшава арсеналы (полякша: Arsenał Królewski w Warszawie) – Польшаның Варшава қаласындағы Сродмисте ауданындағы Муранов шағын ауданында орналасқан әскери арсенал ғимараты. Ол Варшаваның Ескі қаласының жанында, Длуга көшесінде орналасқан. Тарих барысында ғимарат түрлі қызметтер атқарды. 1794 жылғы Варшава көтерілісі кезінде осы жерде ауыр шайқастар болған. Қазіргі таңда мұнда Ұлттық археология музейі орналасқан.
Warsaw Arsenal (Arsenał Królewski w Warszawie) is a building of a military arsenal in the Muranów neighbourhood of the borough of Śródmieście in Warsaw, Poland. It is located at Długa Street, in the proximity of Warsaw's Old Town. Throughout the ages, the building served a variety of roles. It was the scene of heavy fighting during the Warsaw Insurrection of 1794. Currently, it houses the National Museum of Archaeology.
Тарих
Ғимарат 16 ғасырдың ортасында король Стефан Баторидің бұйрығымен салынды, бастапқыда ол соғыс ардагерлерінің жатақханасы ретінде пайдаланылды. Польша королі Владыслав IV билік еткен кезде, 1638 және 1643 жылдар аралығында инженерлер генерал Пауэль Гродзицкий (оның бас сәулетшісі саналады) ғимаратты қаланың қару-жарақ қоймасы (сол кездегі атауы – cekhauz) қажеттіліктеріне сәйкес қайта жаңартудан өтті. Ол классицизм стилінде безендірілді және тікелей шабуылдардан қорғану үшін қабырғалары қалыңдатылды. Осыдан кейін ғимарат Варшава гарнизонының негізгі қару-жарақ қоймасы болып қызмет етті. 18 ғасырда ол екі рет қайта салынды: біріншісі 1752 және 1754 жылдар аралығында (Ян Дейбел мен Йоахим Раухтың қатысуымен), екіншісі 1779 және 1782 жылдар аралығында. Арсеналдың соңғы жаңғыртуын сол кездегі ең танымал поляк сәулетшілері Шимон Цуг пен Станислав Завадский жүзеге асырды. 1794 жылғы Варшава көтерілісі кезінде ғимарат поляк әскері мен азаматтар, сондай-ақ Варшаваны басып алған орыс әскерлері арасындағы қырғын ошағы болды. 1817 жылы Вильгельм Минтердің басшылығымен қайта жаңартылды. 1835 жылға дейін, қараша көтерілісінен кейін, ғимарат үлкен патша түрмесіне айналдырылу үшін қайта құрылды. Алайда, кейін Ресей билігі Варшава цитаделін салуға шешім қабылдады, ал арсенал саяси тұтқындарды емес, жалпы қылмыскерлерді уақытша ұстау орнына айналдырылды. Польша тәуелсіздік алғаннан кейін ғимарат полиция бөлімшесі ретінде пайдаланылды, бірақ оған күрделі жөндеу қажет болды. 1935-1938 жылдар аралығында, Стефан Старзинский президенттігі кезінде, арсенал тағы бір рет басқа мақсатқа – қалалық мұражайға айналдырылды. Бас сәулетшілер Бруно Зборовски мен Анджей Венгрецкий ауланың сыртқы дизайнының көп бөлігін 17 ғасырғы түріне жақын қалпына келтіруге шешім қабылдады. Ғимарат 1939 жылғы Польша қорғаныс соғысынан зардап көрмеді және Польшаның неміс оккупациясы кезінде соғысқа дейінгі рөлін атқара берді. 1943 жылдың көктемінде оның алдында «Шаре Серге» қарсылық ұйымы Гестапоның бір түрмеден екінші түрмеге жеткізіп жатқан бірнеше саяси тұтқындарды босату арқылы ең танымал операцияларының бірін жүргізді. Осы операция «Арсенал» деп аталды. Кейін ғимарат 1944 жылғы Варшава көтерілісі кезінде ауыр шайқастарды бастан өткерді және Варшаваның Ескі қаласын батыстан қорғаған поляк бекіністерінің бірі болды. Көтеріліс капитуляцияға тап болғаннан кейін, арсенал немістермен бірге, айналасындағы ғимараттар мен соғыс аралық кезеңдегі қаланың ең сәнді сауда орталықтарының бірі болған Симонс өткелімен бірге толығымен қиратылды. 1948 жылы арсеналды бұрынғы түрінде қайта құру туралы шешім қабылданды. 1950 жылы жұмысты аяқтаған жұмысшылар Бруно Зборовскийдің бақылауымен ғимаратты 17 ғасырдағы түріне сәйкес қайта жаңартудан өтті. 1959 жылдан бері ғимаятта Варшаваның археологиялық мұражайы орналасқан.
The building was constructed in the mid 16th century by order of King Stefan Batory, initially serving as the war veteran's hostel. During the reign of King Władysław IV of Poland, between 1638 and 1643 the building was thoroughly reconstructed by General of Engineers Paweł Grodzicki (who is also considered the main architect) to suit the needs of a city arsenal (cekhauz, as it was then called). It received a classicist finish and its walls were thickened to allow for its defense against direct attacks. Since then the building served as the main armory of the Warsaw's garrison. In the 18th century it was twice rebuilt, the first time between 1752 and 1754 (by Jan Deybel and Joachim Rauch) and then between 1779 and 1782. The latter modernization of the arsenal was carried over by Szymon Zug and Stanisław Zawadzki, both being among the most renowned Polish architects at the time. During the Warsaw Insurrection of 1794, the building was a scene of heavy fighting between the Polish Army and civilians, and the Russian units occupying Warsaw. Damaged during the fights, in 1817 it was rebuilt under the leadership of Wilhelm Minter. Following the November Uprising, until 1835 the building was being rebuilt to become a large tsarist prison. However, eventually, the Russian authorities decided to build the huge Warsaw Citadel instead and the arsenal was then converted to a place of temporary detention of common criminals, rather than the political prisoners held in the citadel. After Poland regained her independence, the building continued to serve as a police precinct but was in dire need of renovation. Between 1935 and 1938, during the presidency of Stefan Starzyński, the arsenal was once again converted to another purpose, this time to house the city archive. The main architects, Bruno Zborowski and Andrzej Węgrzecki, decided to restore much of the external design of the courtyard to its original, 17th century outlook. The building survived the Polish Defensive War of 1939 and continued to serve its pre war role during the German occupation of Poland. In the spring of 1943, in front of it, the Szare Szeregi resistance organization conducted one of its most spectacular actions by liberating a number of political prisoners being transferred by the Gestapo from one prison to another. The operation is hence called Operation Arsenal. The building then saw heavy fighting during the ill fated Warsaw Uprising of 1944 and was one of the Polish redoubts in the area, defending the area of Warsaw's Old Town from the west. Following the capitulation of the uprising, the arsenal was completely destroyed by the Germans, together with the surrounding buildings and Simmons' passage, one of the most luxurious shopping malls in the inter war city. In 1948 it was decided that the arsenal be rebuilt in its original form. Finishing their work in 1950, the workers replicated the building to resemble how it looked like in the 17th century, under the supervision of Bruno Zborowski. Since 1959 it has housed the Archaeological Museum of Warsaw.