Кіріспе
Бақша үлгісі темір жол жүйесі
LGB – Lehmann Gross Bahn, неміс тілінде «Lehmann Big Train» деген мағынаны білдіреді. 1968 жылдан бері Германияның Нюрнберг қаласында Ernst Paul Lehmann Patentwerk, ал 2007 жылдан бастап Märklin компаниясы жасап шығарады. Бұл Еуропадағы ең танымал бақша теміржолы моделі, бірақ АҚШ және Канада прототиптерінің көптеген үлгілері де бар. LGB пайда болған кезде АҚШ-та бақша теміржолдарының қайта жаңғыруына ықпал етті. Дегенмен, көптеген өлшемдер өте тар R1 қисықтарында жүруге мүмкіндік беру үшін жиі өзгертіледі. Бұл әсіресе американдық прототиптерге қатысты. Басқа G шкаласы (және Gauge 1) өндірушілері 1:20 мен 1:32 аралығында өнімдер шығарады, және көбінесе барлығы бірдей рельстерді пайдаланады, бір-бірімен үйлесімді. Олардың барлығы бірдей рельсте (45 мм енділік) жүруге мүмкіндік берсе де, пойыздар немесе локомотивтердің тар жолақты нұсқаларын бейнелейтін модельдерді әдетте үлкен, толық өлшемді көліктердің модельдерімен бірге қосуға болмайды. Бір стандартты рельске сәйкес келу үшін соңғыларын әртүрлі масштабтарда жасау керек; мысалы, 1:22,5 масштабтағы жолаушылар және/немесе пойыз экипажы 1:32 масштабтағы модельдермен салыстырғанда ірі көрінеді. Модельдер физикалық тұрғыдан үйлесімді болғанымен, көптеген адамдар өздерінің сүйікті стилін немесе дәуірін таңдап, барлық модельдері үшін 1:20,3 – 1:32 аралығындағы бір масштабты таңдайды. LGB брендімен жасалған алғашқы локомотив – LGB логотипінде бейнеленген «Stainz» деп аталатын шағын австриялық 0-4-0 локомотиві. Ол 2021 жылға дейін өндірісте болды, бірақ 1968 жылғы түпнұсқа модельге қарағанда дыбыс жүйесі және басқа механикалық өзгерістер енгізілді. Бақша теміржолдарына құмар көптеген адамдар өз коллекцияларында кем дегенде бір «Stainz» локомотивіне ие, себебі ол жақсы тарту күшіне ие берік локомотив болып саналады.
Ernst Paul Lehmann Patentwerk банкротқа ұшырауы және сатылуы
Модельдік пойыз саласының құлдырауына байланысты, Ernst Paul Lehmann Patentwerk 2002 жылы қайта құру және шығындарды үнемдеу шараларын бастады, ал 2005 жылы оларды күшейтті. Бұл шараларға қызметкерлердің қолдауымен жалақыдан бас тарту және 2006 жылдың ортасында Lehmann компаниясының Солтүстік Америкадағы дистрибуциялық және қызмет көрсету бөлімшесі LGB of America (LGBoA) жаңа, АҚШ-тағы G45 компаниясына берілді. Бірақ 2006 жылдың 1 қыркүйегінде Lehmann-нің қаржылай банктері, жақында ірі халықаралық банктерге сатылған, Lehmann-нің шоттарын тоқтатып, қолданыстағы тауарларды сатуға тыйым салды. Lehmann мұны "жауырына шабуыл" деп атап, 2006 жылдың 18 қыркүйегінде банкроттықтан қорғауға өтініш берді. Lehmann-ді сатып алуға Märklin, Piko және Hornby сияқты бірнеше компания ұсыныс жасады. 2006 жылдың 22 желтоқсанында Lehmann кредиторлары Германияның Руген тары теміржолының сол кездегі иесі Герман Шонтагты фирманы сатып алу үшін таңдағанын хабарлады. Ол E. P. Lehmann GmbH & Co. KG құрып, Нюрнбергтегі зауытты, кеңселерді және 150 жұмыс орнын сақтап қалды. Алайда, оның серіктес инвесторлары бас тартты; өндіріс 2007 жылдың 21 наурызында тоқтатылды, ал компания 2007 жылдың 23 сәуірінде банкроттыққа өтті.
LGB-ны Märklin сатып алуы
Екінші сатылымға G45 компаниясы, LGB of America компаниясының жаңа иесі және тағы бір неміс үлгілік пойыз өндірушісі Märklin компаниясы қатысты. Märklin жақында Lehmann-ге ұқсас жағдайға тап болды; ол 1859 жылы құрылғаннан бастап 2006 жылға дейін отбасылық меншікте болды, содан кейін оның жинақталған борыштары Kingsbridge Capital және Goldman Sachs-қа сатылуына әкелді. 2007 жылдың 26 шілдесінде Märklin Lehmann активтерін сатып алуға таңдалды; бұл қадам сынға алынды, өйткені Нюрнбергтегі орналасқан жері мен жұмыс орындары сақталмады және Lehmann кредиторы Goldman Sachs сатып алуды ұйымдастырды деген күдік болды. 2007 жылдың күзінде LGB бренді сақталған күйінде тасымалдау және өндіріс қайта басталды. Өндіріс Венгрияның Гьёр қаласына көшті, ал қызмет көрсету ақырында Гёппингенге көшті. Märklin компаниясы Америка Құрама Штаттарында LGB сауда белгісіне иелік ететін LGB of America компаниясымен сауда белгісіне қатысты дауға тап болды. Екі тарап арасында келісім болмаған жағдайда, өнімді АҚШ-қа тасымалдауға немесе таратуға болмайтын еді. 2007 жылғы 21 қыркүйекте LGBoA-ға Солтүстік Америкада өнімді эксклюзивті түрде тарату және қызмет көрсету құқығын беретін уақытша келісімге қол қойылды. 2008 жылдың 1 маусымында LGB of America президенті Энтони Кастеллано жаңа компания ретінде Silvergate Distributors, Inc. компаниясын құрды. Silvergate тәуелсіз, американдық меншіктегі хобби дистрибьюторы болды және ешқандай басқа компанияның еншілес немесе "қыз фирмасы" емес еді. LGBoA таратылмағанымен, Silvergate LGB-ның қалған қорларын, сондай-ақ қазіргі және жаңа өнімдерін таратуды өз міндетіне алды. Silvergate сонымен қатар Schuco, Brawa және Piko өнімдерін де таратып сатты. 2008 жылдың қарашасында Märklin америкалық сауда белгісіне қатысты дауды шешкенін және АҚШ-та LGB өнімдерін таратуды қайта бастауды жоспарлап отырғанын мәлімдеді, сондай-ақ 2009 жылдың 1 қаңтарынан бастап Walthers американдық дистрибьютор болады деді. LGB of America және Silvergate Distributors компаниялары жұмысын тоқтатты. 2009 жылдың 4 ақпанында Märklin Гёппинген қаласында банкроттықтан қорғануға өтініш берді. 2010 жылғы 5 ақпанда Märklin қайтадан табысқа оралғанын жариялады және 2011 жылғы 17 ақпанда банкроттықтан шықты. 2013 жылдың 21 наурызында Simba Dickie Group Märklin-ді сатып алатынын жариялады, бұл Märklin және LGB-нің болашағын қамтамасыз етті және Märklin қызметкерлеріне 2019 жылға дейін жұмыс орнын сақтап қалуға кепілдік берді.
Танымал мәдениетте
Comedy Inc. эскизі "Эрнест мотор және басқалар" LGB модельдерін, ғимараттар мен жолдарды пайдаланады. "Stuart Little" фильмінде Санта-Фе EMD F7A және B локомотивтері Стюарт рельстерде жүргенде бірнеше рет көрінеді, ол тұрып қалғанға дейін оны қағып өте жаздай болады, содан кейін ол модельдік теміржолда одан өтеді. "The Santa Clause" фильмінде эпизодтық түсірілімде бірнеше пойыз бар. Біріншісі – "Carol of the Bells" әні ойналатын кіріспе бөлімінде. Екіншісі – Чарли мен Скотт келгенге дейін Солтүстік полюс сахнасында. Үшіншісі – Чарли мен Скотт ұйықтайтын Солтүстік полюстегі бөлмедегі сахнада. "Coming to America" фильмінде LGB 2017D булы локомотиві және Денвер мен Рио-Гранде Батыс темір жолының төмен жақты қызыл гондоласы сыра тасымалдайтын пойыз болып келеді.