Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1928 жылы Чарли Чаплиннің түсірген фильмі
1928 film by Charlie Chaplin
"Цирк" – 1928 жылы Чарли Чаплин жазып, өндірген және режиссерлік еткен үнсіз романтикалық комедиялық фильм. Фильмде Чаплин, Ал Эрнест Гарсия, Мерна Кеннеди, Гарри Крокер, Джордж Дэвис және Генри Бергман түскен. Кедей цирктің директоры Чаплиннің Кішкентай саяхатшысын клоун ретінде жұмысқа алады, бірақ ол тек қасақана емес, кездейсоқ жағдайда ғана көңіл көтере алатынын біледі. Фильмді түсіру Чаплиннің өміріндегі ең қиын кезең болды. Түсірілім барысында студияда өрт шығуы, Чаплиннің анасының қазасы, сондай-ақ Чаплиннің екінші әйелі Лита Грейден ажырасуы және Салық қызметінің Чаплинге төленбеген салықтар бойынша талаптары сияқты көптеген мәселелер мен кешігулер болды. Бұл мәселелердің салдарынан түсірілім сегіз айға тоқтап қалды. "Цирк" кино тарихындағы ең табысты үнсіз фильмдердің жетіншісі болып саналады және 1928 жылы 3,8 миллион доллардан астам табыс әкелді.
The Circus is a 1928 silent romantic comedy film written, produced, and directed by Charlie Chaplin. The film stars Chaplin, Al Ernest Garcia, Merna Kennedy, Harry Crocker, George Davis and Henry Bergman. The ringmaster of an impoverished circus hires Chaplin's Little Tramp as a clown, but discovers that he can only be funny unintentionally. The production of the film was the most difficult experience in Chaplin's career. Numerous problems and delays occurred, including a studio fire, the death of Chaplin's mother, as well as Chaplin's bitter divorce from his second wife Lita Grey, and the Internal Revenue Service's claims of Chaplin's owing back taxes, all of which culminated in filming being stalled for eight months. The Circus was the seventh highest grossing silent film in cinema history taking in more than $3.8 million in 1928.
Сюжет
Цирк ортасында, ақшасы жоқ және аш Tramp қалтақшы деп жаңылысып, полиция да, нағыз қылмыскер де қуады (соңғысы ұрланған әмиан мен сағатты Tramp-тың қалтасына тығып қойған, өзін күдіктен қорғау үшін). Қашып бара жатқанда, ол бір қойылымның ортасына түсіп, еш сезбей-ақ шоудың жұлдызына айналады. Цирктің иесі оған ертеңгі күні сынақтан өтуге мүмкіндік береді, бірақ Tramp мүлдем сәтсіз аяқтайды. Бірақ, мүліктер жалақы алмағандықтан жұмыстан кеткенде, ол олардың орнына жұмысқа орналасады. Тағы да еш сезбей, қойылым кезінде күлкілі жағдай тудырады. Цирк иесі оны аз төленетін мүлікші ретінде жалдайды, ол үлкен шатырдың қойылым алаңында тұрақты түрде орналасады, соның арқасында ол бейхабар күлкілі материалдарды ойдан шығарып ойнай алады. Tramp Мернамен дос болады, ол атпен жүретін әйел, ал оның әкесі оған жаман қарайды. Кейін ол Tramp-қа өзі шоудың жұлдызы екенін айтады, бұл цирк иесін оған лайықты жалақы төлеуге мәжбүр етеді. Оның арқасында цирк гүлденеді, ал Tramp Мернаға жақсы қарауды қамтамасыз етеді. Бір баяншы Мернаға "қазір саған жақын қара шашты, әдемі жігітпен махаббат пен неке күтіп тұрғанын" айтқанын естіген соң, қуаныштан Tramp басқа клоуннан жүзік сатып алады. Бірақ тағдыр оған Рексті, жаңадан жұмысқа алынған арқанмен жүретін әртісті кездестіреді. Жүрегі ауырған Tramp көпшілікті көңілдіре алмайды. Бірнеше нашар қойылымнан кейін, цирк иесі оған енді бір ғана мүмкіндігі бар екенін ескертеді. Рексті қойылымға таба алмағанда, цирк иесі (Tramp бәсекелесін алмастыру үшін арқанмен жүруді жаттықтырып жатқанын білгенде) оның орнына Tramp-ты жібереді. Бірнеше қиындықтарға қарамастан, оның ішінде қашқан маймылдар да болды, ол осы сынақтан аман өтеді және көрермендердің ыстық ықыласын қоздайды. Бірақ ол цирк иесінің Мернаны ұрып-соғуын көргенде, оны сабап, жұмыстан шығарылады. Мерна оған қосылу үшін қашып кетеді. Tramp Рексті тауып алып, Мернаға үйлену үшін әкеліп жеткізеді. Үшеуі циркке қайта оралады. Цирк иесі өгей қызын сөкпек болады, бірақ Рекс оның әйелі екенін айтқанда тоқтайды. Цирк саяхаттап кеткенде, Tramp қалып қояды. Ол орнынан тұрып, көңілді күйде кете бастайды.
At a circus midway, the penniless and hungry Tramp is mistaken for a pickpocket and chased by both the police and the real crook (the latter having stashed a stolen wallet and watch in the Tramp's pocket to avoid detection). Running away, the Tramp stumbles into the middle of a performance and unknowingly becomes the hit of the show. The ringmaster/proprietor of the struggling circus gives him a tryout the next day, but the Tramp fails miserably. However, when the property men quit because they have not been paid, he gets hired on the spot to take their place. Once again, he inadvertently creates comic mayhem during a show. The ringmaster craftily hires him as a poorly paid property man who is always stationed in the performance area of the big top tent so he can unknowingly improvise comic material. The Tramp befriends Merna, a horse rider who is treated badly by her ringmaster stepfather. She later informs the Tramp that he is the star of the show, forcing the ringmaster to pay him accordingly. With the circus thriving because of him, the Tramp also is able to secure better treatment for Merna. After overhearing a fortune teller inform Merna that she sees "love and marriage with a dark, handsome man who is near you now", the overjoyed Tramp buys a ring from another clown. Alas for him, she meets Rex, the newly hired tightrope walker. The Tramp eavesdrops as she rushes to tell the fortune teller that she has fallen in love with the new man. With his heart broken, the Tramp is unable to entertain the crowds. After several poor performances, the ringmaster warns him he has only one more chance. When Rex cannot be found for a performance, the ringmaster (knowing that the Tramp has been practicing the tightrope act in hopes of supplanting his rival) sends the Tramp out in his place. Despite a few mishaps, including several mischievous escaped monkeys, he manages to survive the experience and receives much applause from the audience. However, when he sees the ringmaster slapping Merna around afterward, he beats the man and is fired. Merna runs away to join him. The Tramp finds and brings Rex back with him to marry Merna. The trio go back to the circus. The ringmaster starts berating his stepdaughter, but stops when Rex informs him that she is his wife. When the traveling circus leaves, the Tramp remains behind. He picks himself up and starts walking jauntily away.
Даму
Чаплин 1920 жылы цирк туралы фильм түсіру идеясын талқылай бастады. 1925 жылдың соңында ол Нью-Йорктан Калифорнияға оралып, «Чарли Чаплин» студиясында фильмді дамыту жұмысына кірісті. Суретші Дэнни Холл Чаплиннің фильмге қатысты алғашқы идеяларын эскизбен бейнеледі, ал Чаплин өзінің 1916 жылғы «The Vagabond» фильміне қайта оралып, «Цирк» үшін ұқсас сюжеттік идеялар мен тақырыптарды пайдаланды. Чаплин француз комедия актері Макс Линдердің жанкүйері болған, ол 1925 жылдың қазанында қайтыс болды, және оның фильмдерінен көбінесе қызық оқиғалар мен сюжеттік тәсілдерді алған. Кейбір сыншылар «Цирк» пен Линдердің соңғы аяқталған «Цирк патшасы» фильмдері арасындағы ұқсастықтарды атап көрсетті.
Chaplin first began discussing his ideas for a film about a circus as early as 1920. In late 1925, he returned from New York to California and began working on developing the film at Charlie Chaplin Studios. Set designer Danny Hall sketched out Chaplin's early ideas for the film, with Chaplin returning to one of his older films, The Vagabond (1916), and drawing upon similar story ideas and themes for The Circus. Chaplin was a long time admirer of French comedian Max Linder, who had died in October 1925, and often borrowed gags and plot devices from Linder's films. Some critics have pointed out the similarities between The Circus and Linder's last completed film The King of the Circus.
Түсірілім
Фильмнің түсірілімі 1926 жылдың 11 қаңтарында басталды және қараша айына дейін көбі аяқталды. Түсірілімнің алғашқы айынан кейін фильмнің негативі сызаттанғаны анықталды; қалпына келтіру жұмыстары арқылы негативті түзету мүмкін болды. Қыркүйек айында Чаплин студиясында ірі өрт шығып, түсірілім бір айға тоқтап қалды. Лита Грей желтоқсанда Чаплинге ажырасу туралы қағаздарды жіберді, ал сот процесі фильмнің көрсетілімін тағы бір жылға кейінге жылдырды.
Filming began on January 11, 1926 and the majority was completed by November. After the first month of filming, it was discovered that the film negative had been scratched; restoration work was able to eventually adjust the negative. A major fire broke out at Chaplin's studios in September, delaying production for a month. Chaplin was served with divorce papers by Lita Grey in December, and litigation delayed the release of the film for another year.
Шығару
"Цирк" 1928 жылдың 6 қаңтарында Нью-Йорк қаласындағы Странд театрында, ал 27 қаңтарда Лос-Анджелестегі Грауманның қытай театрында тұңғыш рет көрсетілді. Бұл дыбысты фильмдер дәуірінің бастапқы кезеңімен сәйкес келді, алғашқы толық дыбысты фильм – "Джаз әншісі" (1927) одан бірнеше ай бұрын шыққан болатын. Чаплин 1967 жылы фильмге жаңа музыкалық қосымша жазды, ал осы фильмнің жаңа нұсқасы (төменде қараңыз) 1968 жылы "The Roy Export Company Establishment" авторлық құқығымен тіркелді және 1969 жылы көрсетілді.
The Circus finally premiered in New York City on January 6, 1928, at the Strand Theatre, and in Los Angeles on January 27 at the Grauman's Chinese Theatre. It came right at the beginning of the sound film era, with the very first feature sound film, The Jazz Singer (1927), having been released just months earlier. Chaplin composed a new score for the film in 1967, and this new version of the film (see below) was copyrighted in 1968 to "The Roy Export Company Establishment" and released in 1969.
Қабылдау
"Цирк" көрермендер мен сыншылар тарапынан жақсы қабылдады, бірақ кассадағы көрсеткіштері жақсы болғанымен, ол 1925 жылғы "Алтын асығу" фильмінен аз табыс тапты. Кейбір сыншылар осы фильмді және "Алтын асығуды" Чаплиннің ең жақсы екі комедиясы деп санайды. "Нью-Йорк Таймс" газетінде Мордаунт Холл "Алтын асығуда" бірдеңе жетіспейтіндей сезінгендерге бұл фильм ұнады, бірақ сонымен бірге бұрынғы туындысының поэзиясы, қайғысы және әдемі юморына ләззат алғандарға сәл көңіл көншітпейді" деп жазды. Холл сондай-ақ, кейбір сахналардың "күдіссіз тым ұзақ, ал басқалары тіпті осы юморға да артық" екенін айтты. Бірақ Чаплиннің шексіз қиялы тіпті көрініс күрт нашарлаған кезде де көмектеседі. "Variety" журналы өте жағымды пікір білдіріп, "Бұл фильмді көрушілердің барлығы үшін, кең ауқымды, күлкілі ойын-сауық үшін Чаплиннің ең жақсы туындысы. Бұл Чарли Чаплиннің басқа себептерге байланысты да ең жақсы ойын-сауық жасаушысы: өйткені бұл оның кең экранды фильмдерге қолданған ең жақсы, тікелей әңгімесі, және оның ойын-сауық элементтерінің көп бөлігі жаңа және түпнұсқа" деді. Фильмнің ұзақ күткен шығуы туралы "Film Daily" газеті "күтуге тұрды, себебі егер сіз мақтау сөздерін жақсы көрсеңіз, жаңаларын ойлап табуға мүмкіндік аласыз" және Чаплин "бүгін де екі рулеткалық фильмдерде болғандай ешкімге ұқсамайды" деп жазды. "The New Yorker" журналында Оливер Клэкстон фильм "сәл көңіл көншітпейді. Бір-екі жерде өте күлкілі, бірақ көп бөлігінде ол жай немесе көңілсіз" деп жазды.
The Circus was well received by audiences and critics, and while its performance at the box office was good, it earned less than The Gold Rush (1925). Some critics consider it and The Gold Rush to be Chaplin's two best comedies. In The New York Times, Mordaunt Hall reported that it was "likely to please intensely those who found something slightly wanting in The Gold Rush, but at the same time it will prove a little disappointing to those who reveled in the poetry, the pathos and fine humor of his previous adventure." Hall went on to write that there were passages "that are undoubtedly too long and others that are too extravagant for even this blend of humor. But Chaplin's unfailing imagination helps even when the sequence is obviously slipping from grace." Variety ran a very positive review, stating that "For the picture patrons, all of them, and for broad, laughable fun Chaplin's best. It's Charlie Chaplin's best fun maker for other reasons: because it is the best straightaway story he has employed for broad film making, and because here his fun stuff is nearly all entirely creative or original in the major point." Commenting on the long wait for the film's release, Film Daily wrote that "it was worth it, for, if you are prone to favor superlatives here is an opportunity to coin several fresh ones" and that Chaplin was "as inimitable today as he was in the days of his two reelers." In The New Yorker, Oliver Claxton wrote that the film was "a little disappointing. There are one or two moments when it is very funny, but there are long stretches when it is either mild or dull."
Сақтау
Академия киноархиві 2002 жылы "Цирк" фильмін сақтады.
The Academy Film Archive preserved The Circus in 2002.
Үй медиасы
"Цирк" фильмі 2019 жылы Criterion Collection компаниясы Blu-ray және DVD форматтарында жарық көрді. Оған фильмнің трейлерлері, түсірілім процесінен қалған архивтік кадрлар және Чаплиннің биографы Джеффри Вэнстің аудиокомментарийі кірген.
The Circus was released on Blu ray and DVD by the Criterion Collection in 2019, which include trailers of the film, archival footage from the production, and an audio commentary track by Chaplin biographer Jeffrey Vance.
Мұра
Шаяндар бейнесі, Чаплиннің алдыңғы бірнеше қысқаметражды фильмдерін аяқтаған, жалғыз, бірақ көңілді түрде қашықтыққа кететін тұсы, оның толықметражды фильмдерінің ішінде тек осы жерде ғана бір рет пайда болады. ("Қазіргі заман" фильмінде Шаяндардың серігі болған.) "Цирк" фильмінің соңғы көрінісі 1992 жылғы "Чаплин" тамыр тарихында және 2021 жылғы "Нағыз Чарли Чаплин" деректі фильмінде де соңғы сахна ретінде көрсетілген.
The iconic image of the Tramp walking alone but jauntily into the distance that concluded several of Chaplin's earlier shorts, appears here for the first and only time in any of his feature length film. (Modern Times had the Tramp with a companion.) The closing scene from The Circus is shown as the ending in both the 1992 biopic Chaplin and a 2021 documentary, The Real Charlie Chaplin.