Кіріспе
Музыкалық аспаптар класы. Идиофон – әуе ағыны (аэрофондардағыдай), ішектер (кордофондардағыдай), жарғақтар (мембранофондардағыдай) немесе электр энергиясы (электрофондардағыдай) қолданылмай, дыбысты негізінен аспаптың өзінің дірілісі арқылы тудыратын кез келген музыкалық аспап. Бұл, музыкалық аспаптарды жіктеудің бастапқы Хорнбостель-Сакс жүйесіндегі төрт негізгі бөлімнің біріншісі (Хорнбостель-Сакс нөмірі бойынша идиофондар тізіміне қараңыз). Виктор Чарльз Махильонның алғашқы жіктеуі осы аспаптар тобын автофондар деп атады. Ең көп таралғандары – соққымен дыбыс шығаратын идиофондар, яғни соққыға ұшыратылатын идиофондар, олар тікелей таяқпен немесе қолмен соққымен (мысалы, ағаш блок, ән сауыты, болат тілді барабан, үшбұрыш немесе маримба) немесе жанама түрде, сырғытып немесе шайқап (мысалы, маракас немесе флексатон) дірілдеуге ие болады. Әртүрлі қоңырау түрлері екі санатқа да жатады. Көбінесе тартпалы идиофон ретінде еврей арфасы қолданылады. Сакс бойынша, идиофондар…
An idiophone is any musical instrument that creates sound primarily by the vibration of the instrument itself, without the use of air flow (as with aerophones), strings (chordophones), membranes (membranophones) or electricity (electrophones). It is the first of the four main divisions in the original Hornbostel–Sach system of musical instrument classification (see List of idiophones by Hornbostel–Sachs number). The early classification of Victor Charles Mahillon called this group of instruments autophones. The most common are struck idiophones, or concussion idiophones, which are made to vibrate by being struck, either directly with a stick or hand (like the wood block, singing bowl, steel tongue drum, triangle or marimba) or indirectly, with scraping or shaking motions (like maracas or flexatone). Various types of bells fall into both categories. A common plucked idiophone is the Jew's harp. According to Sachs, idiophones
Этимология
Бұл сөз ежелгі грек тілінен шыққан, «idio» («өзіндік, жеке» немесе «ерекше») және «phone» («дауыс, дыбыс») сөздерінің қосылуынан пайда болған.
Санаты
Дауыл аспаптарының көпшілігі идиофондар болып табылады. Хорнбостель–Сакс идиофондарды төрт негізгі кіші категорияға бөледі. Бірінші бөлім – соққы арқылы дыбыс шығаратын идиофондар (кейде серпілістік идиофондар деп те аталады). Бұл батыста танымал барабан емес, соққылы аспаптардың көп бөлігін қамтиды. Оларға тікелей таяқ немесе қолмен ұрып дыбыс тудыратын (мысалы, ағаш блок, ән сауыты, болат тілді барабан, үшбұрыш немесе маримба) немесе скрепинг немесе сілкілеу арқылы жанама түрде дыбыс тудыратын (мысалы, маракас немесе флексатон) барлық идиофондар кіреді. Әртүрлі түрдегі қоңыраулар екі категорияға да жатады. Қалған үш бөлім сирек кездеседі. Оларға еврей арфасы, күшейтілген кактус, куксиан, дан мои, музыкалық қорапша және мбира (ламеллофон немесе бас пианино); соққымен дыбыс шығаратын идиофондар, олардың ішінде Aeolsklavier өте сирек кездеседі; және үйкеліс арқылы дыбыс шығаратын идиофондар, мысалы, ән сауыты, шыны гармоника, шыны арфа, айналмалы дискі, веррофон, даксафон, стирофон, музыкалық ара және шегелі скрипка (боғазбен үйкелетін металл немесе ағаштан жасалған бірнеше бөліктер) жатады. Басқа жіктелімдер алты негізгі кіші категорияны қолданады. Серпілістік идиофондар – бір-біріне соққы беру арқылы дыбыс шығаратын аспаптар. Соққылы идиофондар дірілсіз сыртқы заттың соғуы арқылы дыбыс шығарады. Дірілсіз заттардың мысалдары – соққыштар, балғалар және таяқтар. Шайқалы идиофондар сілкілеу арқылы дыбыс шығарады. Скрепинг идиофондары – дыбыс шығару үшін таяқпен немесе басқа сыртқы заттармен скрепингтелген аспаптар. Соққылы идиофондар аспаптың ішіндегі иілгіш тілді тартып дыбыс шығарады. Үйкеліс идиофондары тербеліс пен дыбыс қарқындылығын арттыру үшін үйкеледі. Мысалы, поп-туб – бұл шу шығарушы немесе музыкалық аспаптың тауарлық атауы, ол созылатын, иілеуге болатын және қосылатын түтіктерден тұрады, шу түтіктің бүктемесін иіп-бүгіп немесе жарып дыбыс тудырылады, ал айналмалы түтік бүктемелі түтіктер мен жылдамдық айырмашылығын және осылайша ауа қысымын пайдаланып, айналғанда аэрофонды жасайды.
Дизайн
Идиофондардың көпшілігі шыныдан, металдан, керамикадан және ағаштан жасалады. Олар оркестрдегі соққылы аспаптар тобының құрамына кіреді. Көптеген идиофондарды, мысалы вибрафон таяқшаларын және қоңырларды, әдетте соққымен ойнаса да, садақпен де тартуға болады.