"Карамело: Мексика тарихы мен отбасы сағасы"

Кіріспе

2002 жылғы Сандра Циснерос жазған эпикалық роман. Бразилиялық футболшы.

«Карамело» – америкалық автор Сандра Циснерос жазған, мексика тарихының жүз жылдығын қамтитын 2002 жылғы эпикалық роман. Ол оның мексикалық тегі мен Чикаго, Иллинойс штатындағы бариодағы балалық шағынан шабыттанды. Басты кейіпкер Лала – жеті баланың жалғыз қызы, оның отбасы Чикаго мен Мехико қалалары арасында жиі саяхаттайды. Циснеростың өзінің алты ағасы бар, және оның отбасы оның бала кезінде жиі көшіп-қонып жүргендіктен, роман жартылай автобиографиялық туынды. Романды тәрбие романы деп те атауға болады, себебі ол Лаланың бала кезінен бастап қалыптасуына баса назар аударады. Ол 2004 жылғы Халықаралық Дублин әдеби сыйлығының финалдық тізіміне ілікті.

Камелодағы кейіпкерлер

Celaya (Lala) – Баяндаушы және өзін-өзі отбасы тарихшысы деп санаған Лала Рейес отбасының тарихын айтады, соның ішінде ата-анасының некесі туралы толық түсіндірмелерді және оның "Жаман әжесі" (Соледад) Мексикада "Кішкентай әкесімен" (Нарсисо) қалай танысып, үйленгені туралы таңғажайып оқиғаны айтады. Тарих бұрынғы нұсқалардан өзгеше, сондықтан Соледад Лаланың айтқандарын түзеу үшін жиі үзеді. Жеті баланың ең кішісі және жалғыз қызы болған Лала ағаларының көлеңкесінде қалып, анасының бағасын алмайды. Иносенсио – Лаланың әкесі/Зоиланың күйеуі. Анасы Соледадтың сүйікті ұлы, отбасы оны бала кезінде ағаштан құлап екі қолын сындырғандықтан "Эль Тарзан" деп атайды. Оның Лалаға деген әкелік сезімі мен түсінігі, әңгіме дами келе ашылатын ұятты, құпиялы мінезімен қарама-қарсы келеді. Ол ағаларымен бірге төсемелеу бизнесімен айналысады, бірақ олар жасаған жиһаздың сапасы мен құштарлығы туралы пікірлері келіспейді. Осы себепті Рейестердің төсемелеу бизнесі орташа табысқа жетеді. Зоила – Лаланың анасы/Иносенсионың әйелі. Логикалық және сақты, қайын анасынан мүлдем өзгеше. Зоила дінге сенбейді және дінге сенемін дегендерге күмәнмен қарайды. Қызына қатаң және экономды, Лала оның мінезін қатыгез деп қателеседі. Ұлдары аналарын үлгілі деп санайды, ал Лала анасының өмірге деген сүйіспеншілігіне күмән келтіреді. Олардың қарым-қатынасы Асыл тері әпке мен Соледад арасындағы қарым-қатынасқа ұқсайды. Соледад (Жаман әже) – Бастапқыда бір ұлын басқа балаларынан артық көретін, ескірген, ырымшыл әйел ретінде таныстырылған, әңгіменің екінші бөлігі Соледадтың отбасын осылай басқару себептерін ашады. Он бір жасында анасынан жетім қалған ол, әкесі оны тәрбиелеу жауапкершілігін көп баласы бар қызықсыз әпкесіне тапсырады. Соледадтың Нарсисомен танысуы оның отбасына қызметші болып келген кезде басталады. Иносенсио дүниеге келгенде ол бақытты болады және оны қатты қорғайды, тіпті оның әйелі Зоиладан да ұлына үлкен ықпал етуге тырысады. Лаланың баяндауы шыншыл, және Соледад жиі немересіне түзету жасағанда жылайды. Үшінші бөлімде ол Иносенсио мен Зоиланың отбасына көшіп келеді, онда баяндаушы Канделярия туралы айтады. Ол жалпы жағымсыз және айналасындағы адамдарды көңілсіздендіреді, бірақ Селаямен жақын қарым-қатынаста болады. Нарсисо (Кішкентай әке) – Соледадтың күйеуі, бұрынғы әскери сарбаз. Мексикада жас кезінде ол сұлу әншіге ғашық болады, бірақ ол оның сезімін қайтармайды. Сондықтан ол Соледадты жақсы әйел деп санайды, бірақ жүрегін ұстаған әйел емес. Ол немерелерімен байланысуға тырысып, оларды "өз әскері" деп атайды, бұл олармен достық сезімді қайта жаңартуға көмектеседі. Рафа (Рафаэль), Ито (Рефухио), Тикис (Густаво), Тото (Альберто), Лоло (Лоренцо), Мемо (Гильермо) – Лаланың ағалары, Иносенсио мен Зоиланың ұлдары. Барлығы да еркекшілдік әдеттері мен ақыл-ойы бар ескірген, стереотипті еркектер. Лала олардың көптігіне қорқып, бірақ көңіл көтереді. Майлы жүз ағасы (Федерико) және Сәби ағасы (Армандо) – Иносенсионың ағалары. Олардың лақап есімдерін Соледад береді, тіпті олар өскен болса да. Рейес ағайындары Чикагода төсемелеу бизнесімен айналысады. Жазда олар отбасымен бірге Мексикаға саяхатқа шығады. Асыл тері әпке (Норма) – Иносенсионың әпкесі, кейде баяндауға үзіліс жасайды. Ол Лаламен қарым-қатынас жасайды, өйткені екеуі де өзін бағаланбаған сезінеді. Антониета Арасели – Асыл тері әпкемнің аты аталмауы керек адамның қызы. Кармело пида пело. Амор мен Паз – Сәби аға мен Нинфа әпкесінің қыздары. Элеутерио – Нарсисоның әкесі, Регинаға үйленген. Испаниядағы отбасын тастап, Мексикаға кетті. Регинаны жүкті қылды, содан кейін Испанияға қашып кетті. Кейін қайтып келіп, оған үйленді. Соледадтың досы және Нарсисоны жүкті болғаннан кейін оған үйленуге итермелейді. Регина – Нарсисоның анасы. Ол оны қатты жақсы көреді. Ол ақшасының көп бөлігін базарда сатудан табады. Соғыс басталғанда ол сауда-саттық орталығына айналып, темекіге маманданған. Канделярия – кір жуушының қызы. Романда үлкен рөл жоқ, бірақ оның болуы бүкіл оқиғаға әсер етеді, өйткені ол Иносенсионың заңды емес баласы. Элвис, Аристотель, Байрон – Майлы жүз аға мен Лиша әпкесінің балалары. Олардың есімдерін ол өзінің гороскопынан тапқан. Эрни (Эрнесто) Кальдерон – жақсы католик, Селаяның ағаларымен дос. Олар бір-біріне ғашық болып, қашып кетеді, бірақ Эрни Селаядан гөрі анасын таңдайды. Экзальтасьон Энестроса – Нарсисо үйленген кезде ғашық болған экзотикалық әйел. Кейін ол саяхаттап жүрген цирк әншісі Памфила Пал үшін оны тастап кетеді.

Celaya (Lala) – The narrator, and self appointed family historian, Lala tells the story of the extended Reyes family, including a rich explanation of her parents' marriage and the surprising tale of how her "Awful Grandmother" (Soledad) met and married her "Little Grandfather" (Narciso) in Mexico. The history is so different from previous versions Soledad has told her family that Lala is often interrupted by her "Awful Grandmother" in order to correct Lala's version. As the youngest child and only daughter of seven children, Lala feels overshadowed by her brothers and unappreciated by her mother. Inocencio – Lala’s father/Zoila's husband. The favored son of his mother, Soledad, Inocencio is nicknamed "el Tarzán" by his family, after he unsuccessfully swings from a tree and breaks both of his arms as a child. His fatherly affection and understanding of Lala is contrasted with a shameful, secretive nature that unravels itself as the story progresses. He runs an upholstering business with his brothers, but often disagrees with them about quality and passion for the furniture they agree to produce. Because of this, the Reyes upholstery business is only moderately successful. Zoila – Lala’s mother/Inocencio's wife. Logical and careful, a sharp contrast to her mother in law. Zoila is not religious and doesn't trust anyone who says they are. Frugal and strict with her daughter, Lala often mistakes Zoila's nature as cruel. While her sons regard their mother as perfect, Lala questions her mother's love and passion for life. Their relationship seems to mirror the one between Aunty Light Skin and Soledad. Soledad (Awful Grandmother) – At first presented as a meddling, old fashioned, superstitious woman who favors one son over her other children, the second part of the story uncovers the painful reasons Soledad governs her family the way she does. Orphaned by her mother at eleven, her father handed the responsibility of raising her to a disinterested aunt who already had many children. Soledad's story with Narciso begins when she moves in with his family as a live in servant. Happiness will find her when Inocencio is born, and she remains fiercely protective of him, seeking to be a greater influence over her son than even his wife, Zoila. Lala's narration is blisteringly honest, and often Soledad weeps as she breaks in to correct her granddaughter. In part three, she moves in with Inocencio and Zoila's family, where the narrator by telling about Candelaria. She is just generally unpleasant and brings the people down around her, but she has a strong relationship with Celaya it seems. Narciso (Little Grandfather) – Husband of Soledad, former military soldier. As a young man in Mexico, he fell in love with a glamorous performer, who did not return his affections. In turn, he generally views Soledad as a wife that is good, but not one who holds his heart. In an effort to connect with his grandchildren, he calls them "his troops" to reconnect with a feeling of camaraderie. Rafa (Rafael), Ito (Refugio), Tikis (Gustavo), Toto (Alberto), Lolo (Lorenzo), Memo (Guillermo) – Lala's brothers, sons of Inocencio and Zoila. All older, stereotypical men with machismo habits and rationale. Lala feels alternately outnumbered and entertained by them. Uncle Fat Face (Federico) and Uncle Baby (Armando) – Brothers of Inocencio. Their nick names are given to them by Soledad, even though they have outgrown them. The Reyes brothers work together in the upholstery business in Chicago. Every summer, they take their families on a caravan trip down to Mexico. Aunty Light skin (Norma) – Inocencio's sister, who sometimes interrupts part of the narration. She relates to Lala because they both feel undervalued. Antonieta Araceli – Aunty Light Skin’s daughter by the man whose name shouldn’t be mentioned. Caramelo pida pelo. Amor and Paz – Daughters of Uncle Baby and Aunty Ninfa. Eleuterio – Father of Narciso, married to Regina. Left his family in Spain and went to Mexico. Impregnated Regina, then fled back to Spain. Returned later and married her. A friend to Soledad and supposedly influences Narciso to marry her after she gets pregnant. Regina – Narciso’s mother. She loves him very passionately. She makes most of the income selling things at flea markets. When the war breaks out, she gets very rich by basically becoming a trading post, specializing in cigarettes. Candelaria – Daughter of washerwoman. Not a large role in the novel, but her presence seems to infiltrate the whole thing because she is Inocencio's child out of wedlock. Elvis, Aristotle, and Byron – Uncle Fat Face and Aunty Licha’s children. Named after people she finds in her horoscope. Ernie (Ernesto) Calderon – A good catholic boy that is friends with Celaya’s brothers. They get romantically interested and run away together, but Ernie ends up choosing his mother over Celaya. Exaltacion Henestrosa – Exotic woman who Narciso falls in love with while married to Soledad. She then leaves him for a female singer in a traveling circus, Panfila Pal

Сюжет

Роман Селая "Лала" Рейестің бірінші тұлғалық баяндауы арқылы айтылады және үш бөлімге бөлінеді. Біріншісі - бірінші бөлім: "Акапульконың есімі". Үш ағайынды Рейес, Иноченсио (Лаланың әкесі), Майлы бет (Федерико) және Сәби (Армандо) ағайындылары және олардың отбасылары Мексика қаласына Жаралы әжеге (Соледад) және Кішкентай бабаға (Нарсисо), сондай-ақ олардың кіші әпкесі Аңғарған теріге (Норма) және оның қызы Антонита Араселиге барады. Олар сол жерде болған кезде Селая жуушы Ампароның қызы Канделярияға жақын болады, бірақ онымен қарым-қатынасқа түсуге тыйым салынады. Иноченсионың туған күнін тойлау кезінде асхананың төбесі құлап, отбасы оны кім жасағаны туралы айтысады. Майлы жүз мен Сәби ағалар ашуланып, өз отбасыларымен бірге кетіп қалады. Қалған отбасы Акапулькоға баруды шешеді, соның ішінде Канделярия Лала үшін пальма жапырағынан гүлдесте жасайды, ол қайықпен саяхат кезінде мұхитқа құлайды. Лала сол кезде Соледадтың палубада Зоилаға бірдеңе айтқанын көреді, бірақ оның не екенін білмейді. Үйге оралғанда Лала Канделярияның гүлін атағаннан кейін Зоила истерикалық күледі, Иносенсионы оған өтірік айтты деп айыптайды, содан кейін оған физикалық және ауызша шабуыл жасайды. Ол машинадан шығып, алаңға жүгіреді. Отбасының қалған мүшелері оның соңынан еріп, Иноченсиомен көпшілік алдында қызу ұрыс бастайды. Соледад сөзге араласып, Иноченсионы Зоиланы тастап кетуді шақырады, "Әйелдер келеді, кетеді, бірақ аналар, сіз тек біреуіңіз" деп айтады. Содан кейін Зоила мен Соледад бір-бірін қорлап, Иноченсиоға ультиматум ұсынады: ол біреуін немесе екіншісін таңдауы керек. Ол Зоиланы таңдап алады, оны балаларымен бірге үйге қайтарып, сеньор Видаурриге Акапулькодан анасын алуға жағдай жасайды. Екіншісі - Екінші бөлім: Мен кір болған кезде, Соледад пен Нарсисоның Қауіпті әже мен Кішкентай бабаға қалай айналғандығы туралы, Соледадтың өзі Лаланың әңгімесін жиі үзіп, оны түзетуге немесе сөгіс беруге тырысады. Соледад 1905-1906 жылдары Сан-Луис-Потосидің Санта-Мария-дель-Рио қаласында атақты шаль жасаушылар Амброзио мен Гильермина Рейестің отбасында дүниеге келген. Гюйлермина Соледад әлі бала кезінде қайтыс болады, сонда Соледадтың ең қымбат қазынасы - аяқталмаған карамело ребозо ғана қалады. Амброзио қайтадан үйленеді және оның жаңа әйелі оны Соледадты Фина әпкесі мен оның көптеген балаларымен бірге бас қалада тұруға жіберуге сендіреді. Сол жерде Соледад үй қызметшісі болып жұмыс істейді, оны әпкесі елемеді және оның Пьо ағасы жыныстық қатынасқа түседі. Соледад Нарсисомен үйге келіп, Фина әпкеге апталық киім жуу үшін ақша төлегенде кездеседі. Ол күйзеліске ұшырап, күйеуіне өмірін және қазіргі жағдайын айтып береді. Ол оған өз үйінде жұмыс істеуге ұсыныс жасайды, сондықтан ол оған және оның ата-анасына, Элеутерио мен Регина Рейеске көшіп келеді. Мексика революциясы 1913 жылы он қайғылы күннің ішінде басталады. Нарсисо үстіне өпкесі құлап, үстіне екі солдат қаза тапқаннан кейін өпкесі операция арқылы алынып тасталады. Кейін 1914 жылы анасы оны соғыстан қашу үшін Чикагоға ағасы Олд пен оның туысқандарымен бірге тұруға жібереді. Ол жерде ол жас Джозефин Бейкерге, афроамерикандыққа ғашық болады, бірақ ол әкесіне онымен некеге тұру туралы жоспарларын хабарлағанда, жаңалықтың шокі оны өлтіретін ми эмболиясын тудырады. Нарсисо жерлеуге үйіне оралады, бірақ әкесі керемет түрде өлімнен қайта тіріледі, ол тек каталептикалық шабуылдан зардап шекті, ол оны ішінара сал болып, мылқау қалдырады. Соледадпен қайта кездескеннен кейін екеуі жыныстық қатынасқа түседі. Соледад жүкті болады, ал Нарсисо қашуды жоспарлайды. Регина Нарцисо үшін салтанатты қоштасу кешкі ас ұйымдастырады, онда қонақтар Элеутерио мен Соледадты елемеді. Олардың ашкөздігі мен бей-жайлығына ашуланған Элеутерио Регинаның тауарларын жояды, Соледадты ұстап алады және өмірінде бір рет "Біз ит емеспіз!" деп айқайлайды. Бұл Нарсисоны Соледадқа үйленуге итермелейді және олар Оахакаға көшіп кетеді. Техуантепекте Нарсиско жергілікті саудагер Экзальтасьон Хеннестрозаны жақсы көреді және онымен некеден тыс қарым-қатынас жасайды, бірақ ол сапарлас цирк Гарабалдидің әншісі Панфила Палафокспен қашады. Күйеуінің опасыздығынан күйзелген Соледад тамал сатушысынан кеңес сұрайды, ол оған қайта ғашық болуға кеңес береді, ол өзінің тұңғыш ұлы Иноченсиомен. Содан кейін тағы үш баласы болады, бірақ олардың ешқайсысын ұлындай жақсы көрмейді. Ұлдары өсіп-жетіліп, Америкаға к�...

The novel is told through the first person narration of Celaya "Lala" Reyes and is divided into three parts. First is Part One: Recuerdo de Acapulco. The three Reyes brothers, Inocencio (Lala’s father), Uncle Fat Face (Federico), and Uncle Baby (Armando), and their families, drive to Mexico City to visit the Awful Grandmother (Soledad) and the Little Grandfather (Narciso), as well as their younger sister Aunty Light Skin (Norma) and her daughter, Antonieta Araceli. During their stay there, Celaya grows attached to Candelaria, the daughter of the washerwoman Amparo, but is forbidden from interacting with her. During Inocencio’s birthday party, the ceiling of the dining room collapses and the family fights over who did it. Uncle Fat Face and Uncle Baby angrily leave with their families. The remaining family decide to go to Acapulco, including Candelaria, who creates a palm leaf rose for Lala, which falls into the ocean during a boat ride. Lala then sees Soledad tell Zoila something on the deck, though it isn’t clear what. On the drive home, after Lala mentions Candelaria’s flower, Zoila hysterically laughs, accuses Inocencio of lying to her, then proceeds to physically and verbally attack him. She runs out of the car and into the plaza. The rest of the family follow her, as her and Inocencio get into a heated public fight. Soledad interjects, urging Inocencio to leave Zoila, saying, “Wives come and go, but mothers, you only have one”. Zoila and Soledad then insult one another and present Inocencio with an ultimatum: he must choose one or the other. He chooses Zoila, driving her and their children back home and arranging for Señor Vidaurri to pick up his mother in Acapulco. Second is Part Two: When I Was Dirt, which chronicles how Soledad and Narciso became the Awful Grandmother and the Little Grandfather, with Soledad herself frequently interrupting Lala's story to correct or berate her. Soledad was born between 1905 and 1906 to famous shawl makers, Ambrosio and Guillermina Reyes in Santa Maria Del Rio, San Luis Potosi. Guillermina passes away when Soledad is just a child, leaving only an unfinished caramelo rebozo, Soledad’s most prized possession. Ambrosio remarries and his new wife convinces him to send Soledad away to live in the capital with her Aunty Fina and her many children. There, Soledad works as a house servant, neglected by her aunt and sexually abused by her Uncle Pio. Soledad meets Narciso when he comes to the house to pay Aunty Fina for the week’s laundry. She has an emotional breakdown, confiding in him about her life and current circumstances. He offers her to work at his house so she moves in with him and his parents, Eleuterio and Regina Reyes. The Mexican Revolution begins shortly after and during the Ten Tragic Days in 1913, Narciso has three of his ribs surgically removed after suffering a collapsed lung caused by fear when he was nearly killed by two soldiers on his way home. Later, in 1914, his mother sends him to live with his Uncle Old and his cousins in Chicago to escape the war. There, he falls in love with a young Josephine Baker, an African American, but when he informs his father of his plans to marry her, the shock of the news triggers a cerebral embolism which kills him. Narciso returns home for the funeral, but his father miraculously comes back from the dead, having only suffered a cataleptic attack, which leaves him partially paralyzed and mute. Upon reuniting with Soledad, the two begin a sexual relationship. Soledad becomes pregnant and Narciso plans to run away. Regina organizes an elaborate farewell supper for Narciso, in which Eleuterio and Soledad are both ignored by the guests. Enraged by their avarice and apathy, Eleuterio destroys Regina’s merchandise, grabs Soledad, and speaks for the only time in his life, shouting, “We are not dogs!” This prompts Narciso to marry Soledad and they move to Oaxaca. In Tehuantepec, Narcisco falls in love with Exaltación Henestrosa, a local merchant, and begins an extramarital affair with her, but she runs away with Panfila Palafox, a female singer from the traveling Circus Garabaldi. Soledad, devastated by her husband’s infidelity, asks a tamal vendor for advice, who counsels her to fall in love again, which she does with her firstborn son, Inocencio. She then has three more children, but doesn’t love any of them quite like her son. Her sons grow up and move to the United States. In 1945, Inocencio is arrested at a riot at a soccer match and meets ventriloquist Wenceslao Moreno in the Chicago police station. To avoid jail time and get his papers, Wenceslao convinces him to enlist and Inocencio is sent off to fight in World War 2. Zoila, who was recently rejected by her lover, Enrique Aragon, meets Inocencio at a dance. The two fall in love and eventually marry. When Celaya is born, Inocencio introduces her to Soledad, who is dismayed that she is now longer “his queen”. Lastly is Part Three: The Eagle and the Serpent, or My Mother and My Father, which takes place seven years after Part One. Narciso crashed into a truck while driving and died of a heart attack. After his funeral, Soledad sells the house on Destiny Street and gives the money to Inocencio and his family, angering Uncle Fat Face and Uncle Baby. Aunty Light Skin tells Celaya how she met Antonieta Araceli’s father: a riot ensued at El Blanquita Theater when the audience followed Tongolele backstage. Norma, who was trying to get her autograph, was pushed into a Cadillac with Tongolele and some of her friends. When Tongolele noticed her and asked her who she was, Antonieta Aracelia’s father covered for her and said she was with him. The two began a relationship and were soon married by the court, which Soledad discredited on account of him already having been married twice and in a church. The two began to argue frequently, and one night, Norma discovered her husband had been unfaithful. He left to go live with his family in Jalisco, and after some time, she tried calling him to forgive him but was turned down by his family. She finally contacted him while he was at a hotel and it is heavily implied that he was still cheating on her. She divorced him shortly afterward and returned to live with her parents. She then gave birth to their daughter and raised her on her own. Soledad comes to live with Innocencio and his family in Chicago, but struggles adjusting to city life. They purchase a new house and move to San Antonio, Texas. Celaya’s relationship with her mother sours and she attends the local Catholic high school, Immaculate Conception, where she befriends Viviana “Viva” Ozuna, a provocative female classmate and is bullied by the other schoolgirls. Now 14, Celaya begins to sexually, mentally, and emotionally mature. Soledad falls ill, and as she carries her upstairs, Zoila contemplates killing her, but refrains from doing so when she notices Soledad’s eye water. Soledad later succumbs to her illness and dies. After her death, Celaya is regularly haunted by her grandmother. She meets Ernie “Ernesto” Calderon, one of her brother’s friends, and falls in love with him. The two rent a hotel room and sleep together. Celaya’s plan is to become pregnant so her parents will give Ernie and her their blessing to marry. But when Ernie returns the next morning from mass, he changes his mind, out of guilt and loyalty to his mother. Celaya shamefully returns home to her heartbroken father. The family move back to Chicago and Inocencio is hospitalized in the ICU after a heart attack. Before visiting him, Zoila informs Celaya of what it was Soledad told her on the boat deck all those years ago: Candelaria is Celaya’s illegitimate half sister. She was born before Zoila and Inocencio got married and everybody knew but nobody told her. Soledad then deliberately hired Amparo and Candelaria to live with her while Zoila and her family were visiting to pressure Zoila into divorcing Inocencio, but she refused. Celaya then sees an apparition of Soledad at Inocencio’s bedside, preparing to reunite with her son in the afterlife. Celaya grabs her father and insults Soledad, to which she replies, “Well, that’s fine, because I’m you”. Soledad tearfully confesses to Celaya that she can’t move on yet because she hasn’t made amends with all the people she’s hurt. She asks Celaya to tell her story and she agrees, in exchange for Inocencio’s life. Soledad begins, leading to the events of Part Two. True to her word, Inocencio wakes up and recovers. After he returns home, Inocencio and Zoila celebrate their 30th wedding anniversary. At the party, Celaya realizes she has "become" Soledad for her love of Inocencio and resolves to “make room in her heart” for Soledad as well. Inocencio dances with Celaya and tells that Soledad conceived him out of wedlock and Narciso planned on abandoning her until Eleuterio convinced him otherwise. Inocencio swears Celaya to secrecy and she agrees, after revealing all of her family’s secrets to the readers.