Кіріспе

Promethea – Алан Мур, Дж. Х. Уильямс III және Мик Грей жазған комикс кітаптар сериясы, Американың ең жақсы комикс / WildStorm баспасында жарық көрді. Ол 1999 жылы болашақ Нью-Йорк қаласындағы колледж студенті Софи Бангстың, Апокалипсис әкелу міндеті жүктелген, Прометей деп аталатын күшті бірлікке айналу туралы оқиғасын баяндайды. 1999-2005 жылдары 32 нөмір болып басылған серия, кейін бес графикалық романға және бір қатты мұқабалы жинаққа қайта басылды. Мур сиқыр мен мистика элементтерін, супергерой мифологиясы мен әрекетін, руханилықты, өлімнен кейінгі өмірді (әсіресе Өмір ағашын) және ғылыми фантастиканы бірге үйлестіреді. Promethea көркемдік стильдер мен өнердің кең ауқымын қамтиды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Біздің заманымыздың V ғасырында христиандар тобы Еллиндік Мысырдағы сиқыршының үйіне қастандық жасайды. Ол қызы Прометейге ежелгі әлемнің құдайлары оны сақтап қалады деп үміттеніп, шөл далаға қашуды айтады. Бұл оқиға ХХ ғасырдың аяғында Нью-Йоркке ауысады. Софи Бангс Барбара Шелли есімді әйелмен "Прометей" туралы колледж мақаласы үшін сұхбат алмақшы, ол ғасырлар бойы әдебиет пен поп-мәдениетте қайталанып жүрген кейіпкер. Шели оған қарсылық білдіріп: "Сіз фольклорды іздеп кеткіңіз келмейді. Әсіресе, фольклордың өзіңді іздеп келуін қаламайсың". Кетіп бара жатқанда Софиді Сми деп аталатын жәндік іздейді және оған шабуыл жасайды. Софи үшін жағдай ең қараңғы көрінетін кезде, оны мистикалық күштерге ие және қазір Прометей ретінде киінген Барбара құтқарады. Ол Софиге өзіне шабуыл жасалатынының жалғыз себебі - егер ол Прометейдің келесі кемесі болатынына күдік келтірсе (Барбара - қазіргі). Прометейді дүниеге біреулер қиялын қолданып, оны шынайы етіп шығарғанда шақырады. Олар ізденіп жүрген Смиден жасырынған кезде әлсіз және өлімге ұшыраған Барбара Софиге Прометей туралы өлең жазуды тапсырады. Софи шынымен де мұрагер болады деп үміттеніп, шығармашылық көрініс Софиді дұрыс күйге келтірудің жолы болып табылады. Барбараның идеясы іске асты және сол түні Софи, Смиді жеңіп, келесі Прометейге айналды. Әңгіме Софи/Прометей туралы және оның кемесі болған адамдар туралы білім алумен жалғасады. Кейінгі күндері Барбара жатқан ауруханаға жын-шайтан шабуыл жасайды, бұл әрекет Барбараның өліміне әкеледі. Бұл Софиді Барбараны табу және оның қайтыс болған күйеуі Стив Шеллиді іздеуге көмектесу үшін сиқыр, мистика және Өмір ағашы мен оның сфералары туралы көбірек білуге талпындырады. Өмір ағашының сфераларына өрлеу барысында Софи/Прометей мен Барбара Асмодей жынның тұтқындауы сияқты қиындықтарға кезігеді, сондай-ақ Софидің әкесі Хуан (ол кішкентай кезінде қайтыс болды), Барбараның қорғаушы періштесі Бу Бу және Прометейдің әкесі сияқты тұлғалармен кездеседі. Ақырында Барбара мен Стив бір-бірін тауып, егіз ретінде қайта туылады (софи кітаптың соңында оны күтеді). София бүкіл жаз бойы жоқ болғандықтан, ФБР-дің Прометейді іздеп жүргенін және оны жылдар бойы Прометейдің тудырған оқиғалары үшін қамауға алғысы келетінін білмейді. ФБР келгенге дейін бірнеше минут қалғанда Софидің анасы оған қашуды тапсырады (осыдан бірнеше ғасыр бұрын Прометияның әкесі істегендей). Үш жыл өтіп, Софи Прометей ретінде өз міндеттерінен бас тартқаннан кейін, Миңжылдық қаласына Джоуи Эстрада деген жалған атпен жаңа жігіті Карлмен жасырынып жүр. Алайда, ФБР мен Том Стронг оны тапқаннан кейін, Софи еріксіз Прометейге айналады және өз кезегінде соңғы бір тапсырманы орындайды; әлемнің соңы туралы.

Анықтамалар, сын-пікірлер және даму

Сериал, Мурдің өзі мойындағандай, дидактикалық: "1000 комикс кітабы бар, олардың ішінде философиялық лекция жоқ, ал біреуінде бар. Осы біреуіне орын таба алмаймыз ба?" "Прометей" атауы, мифологиялық Прометейдің әйелдік нұсқасын білдіретін болғандықтан, супергерой комикстеріндегі феминизм тармағына да қатысады. Мур басты кейіпкерін өлең жазуға құштар ақын етіп бейнелеген, оның сөздері әдеби құдайдың өзгермелі бейнесін жасайды, сондай-ақ сызықты емес повество және әдебиет теориясы мен балама философияларға сілтемелерді қамтиды. Мурдың тақырыптары қарсы мәдени теориямен және écriture féminine саясатымен тығыз байланысты. Бұл серияда оккультизм, таро және герметикалық Кабала сияқты тақырыптар қарастырылады. Комикс мифологиялық мистикалық символизмге толы, көптеген діни және мәдени сілтемелерді қамтиды. "Прометей" комиксінде Алестер Кроули, Джон Ди, Остин Осман Спар және Джон Кендрик Бангс (комиксте Софи Бангспен туысқан) сияқты нақты адамдар бейнеленген. 2018 жылдың қаңтар айында DC Comics, America's Best Comics / WildStorm баспасының иесі, "Прометейді" "Американың Әділет Лигасы" #24 комиксі арқылы өзінің негізгі сабақтастығына енгізді. Бұл даулы сюжет желісінде "Прометей" түрлі супергеройларға "Қиялдар патшайымы" деп аталатын жауға қарсы күресуге көмектеседі. Суретші Ж.Х. Уильямс III кейіпкердің DC Comics-тің кеңейтілген сабақтастығына енгізілуі туралы бұрын хабардар болмағанын мәлімдеді және былай деді: "Мен мұны ешқандай жағдайда жақсы көңілмен қабылдай алмаймын".

Прометей

Прометей – 411 жылы Александрияда христиан топтың қолынан әкесі өлтірілген жас қыз. Көшіктен қашып, шөл далада жалғыз қалғаннан кейін, ол құдай Тот Гермеспен бірге жүреді. Егер ол онымен бірге Имматерияға, қиялға мекендейтін өмір жазықтарына барса, ол енді кішкентай қыз болмайды, мәңгілік өмір сүретін оқиғаға айналады. "Прометей" кейіннен өз энергиясын қиял күші арқылы бағыттайтын бірнеше адамдар немесе ыдыстар арқылы көрінеді. Александриядағы оқиғадан бері Прометейдің сегіз ыдысы белгілі болды. Олардың алтауы – оқиғаның кейіпкерлері, ал қалған екеуі – крест жорықтары кезінде өмір сүрген бір христиан және бір мұсылман есімдері айтылады, олар бір-бірімен соғысады. Тарихтағы кез келген сәтте тек бір ғана белсенді Прометей болуы керек болғандықтан, бұл шайқас Прометейге қатты ауырсыну сыйлайды, бұл Стейша/Грейс пен Софи/Прометей шайқасқанда қайталанады. Тоғызыншы Прометей ыдысы бар деуге болады – Стейша Вандервир. Алайда, Стейша – Грейс Браннаг үшін ғана ыдыс, ол өзі бір кезде Прометей болған қайтыс болған әйел, ал бастапқы кішкентай қыз емес.

Софи Бангс/Джои Эстрада

Сериалдың басты кейіпкері Софи, колледж үшін жазған баяндамасында осы кейіпкердің әдебиеттегі тарихын зерттегеннен кейін Прометейге айналады. Софи бастапқыда ұяң, бірақ кітап соңында ол шебер сиқыршы және өзіне сенімді жас әйелге айналады. Ол қазірге дейінгі ең күшті Прометей және Прометей болған кезінде қаза болмаған жалғыз адам. ФБР-ден және Прометей міндеттерінен қашу үшін Мыңжылдық қаласына қашып кеткен соң, ол өзін Джой деп атай бастайды.

Барбара Шелли / Бу-Бу Рамирес

Комикстер жазушысы Стивен Шеллидің әйелі Барбара, күйеуі Барбараның мінез-қалпын өзінің комикстеріндегі Прометей кейіпкеріне көшіре бастағанда Прометейге айналды. Өмірден өткен соң, Барбара өзінің қорғаушы періштесі Бу Бумен (Барбараның бұрынғы лақап аты) кездеседі, ол шындығында бұрынғы жас, әдемі және тәуелсіз қыз болатын. Күйеуін таба білген кезде, Барбара мен Бу Бу біртұтас адамға айналады.

Стейсия Вандервир

Софидің ең жақын досы Стасия – өте цинизмге бой алған және сарказмды студент қыз. Софиді көріп тұрған ауруханаға шабуыл жасалған кезде, Софи Грейс Браннаға күреске көмектесу үшін Стасияны арна ретінде пайдаланады. Софи Барбараны табу үшін өмірден кейінгі әлемге сапар шеккенде, Стасия/Грейс уақытша Прометей рөлін атқаруға қайта тағайындалады, осының нәтижесінде Стасия мен Грейс бір-біріне ғашық болады. Софи оралғаннан кейін Стасия мен Грейс Прометей атағынан бас тартуға келіспеді, бірақ Имматериядағы сот отырысы оларды мәжбүрледі. Апокалипсистен кейін Стасия мен бұрынғы ФБР агенты Балл махаббатқа беріледі, ал Стасия Имматерияда Грейспен әлі де сезімдік қарым-қатынаста болады.

Грейс Браннах

"Марто Нептура" псевдонімімен жазылған, Прометей туралы фантастикалық әңгімелер жинағының целлюлозалық журналдарының мұқабаларын жасаған суретші. Браннах – барлық Прометейлердің ең шебер күресшісі. Ол 1920 жылдан 1939 жылға дейін Прометейдің мантиясын (символын) ұстады. Promethea #1 журналындағы мәтінде Браннахтың стилі Weird Tales суретшісі Маргарет Брундейдждің стилімен салыстырылады.

Джек Фауст

Джек Фауст - Прометей ретінде алғашқы күндері оны шатастыру үшін Софиге бірінші рет келген сиқыршы. Джек алдымен әдемі жас жігіт ретінде көрінеді, бірақ шын мәнінде жасы үлкен, шашты және артық салмақ болып көрінеді. Джек Софиге сиқыр үйретуге уәде береді, егер ол (оның Прометей түрінде) онымен жыныстық қатынасқа түсуге келіссе. Алғашында Софи бас тартады, бірақ кейін келіседі, бұл білім оған өмірден кейінгі өмірде саяхаттауға және Барбараға көмектесуге көмектеседі.

Уильям "Билл" Вулкотт

Прометей рөлін сомдаған жалғыз адам – Билл Вулкотт, ол оны суреттеу арқылы Прометейге айналған гей комик суретшісі. Ол 1939 жылдан 1969 жылға дейін ең ұзақ сақталған Прометей болды және сол кезеңде Том Стронгпен бірге ABC әлемінде "ғылым батыры" ретінде әрекет етті. Билл/Прометей 1960-жылдардағы "Ғажайып әйелге" ең ұқсас. Биллдің басын Прометейдің жақыны, ФБР агенті Деннис Драккер атып өлтіреді, ол сүйіктісінің (бір қырынан алғанда) трансгендер екенін білгенде зор ашуға берілді. Драккер Прометейді өлтіргені үшін өкінішпен толқып, бірнеше онжылдықтар бойы психиатриялық ауруханада азап шекті, ал Билл/Прометей осыған ұқсас уақытты Имматерияда өзіне шындықты айтпағаны үшін өзін кінәлап өткізді. Екеуі Апокалипсис кезінде қайта табысады.

Анна

1770 жылдары ақын Чарльтон Сеннет үй қызметшісі Аннаға Прометеяның келбетін сыйлап, оны өз арманындағы сүйіктісіне айналдырды. Осы Прометея оған бала тауып берді, бірақ нәресте туған сәтте жоғалып кетті, себебі ол белгілі бір жағынан "жартылай ғана нақты" еді, Чарльтон Сеннеттің денелік жаратылысы мен Прометеяның метафизикалық жаратылысының қосындысы болғандықтан. Анна босанғанда қайтыс болды, Чарльтонды жалғыз қалдырып (оның әйелі оны Анна/Прометеямен бірге жатқан жерде тауып, оны тастап кетті).

Маргарет Тейлор ісі

Уильям Рэндольф Херсттің "Тұманды сиқырлы елдегі Кішкентай Марджи" атты синдикаттық комиксінің авторы Кейс, өзінің комиксінде Прометейді бас кейіпкер жас саяхатшыға көмектесетін рух ретінде енгізді және 1900 жылдан 1920 жылға дейін, 1914 жылғы Монстың періштелері сияқты, оны жауынгерлерге көмектесу үшін тұлғаландырды. Кішкентай Марджи сонымен қатар Кес пен басқа өткен Прометейлермен бірге Имматерияда тұрады, онда ол балалық пікірлерімен "маңызды" әңгімелерді бөліп, жағымсыз тұлға ретінде қарастырылады, бұл стилі 20 ғасырдың басындағы газеттік комиксі "Литл Немо в Сламберленде" кейіпкері Немоның ойларына ұқсас. Маргарет Прометей рөлінде болған кезінде өзіне қол жұмсады.

Бес керемет жігіт

"Бес керемет жігіт" – "ғылым батырлары" тобы, және Нью-Йорк қаласындағы осындай команданың жалғызы. Олардың жүзбелі платформасы мен арнайы дағдылары бар мүшелері тұрғысынан "Fantastic Four" тобымен ұқсастықтары бар. Команда бірінші нөмірде Софи Бангспен, ал үшінші нөмірде Прометеймен кездеседі, олардың біреуі ауыр жарақат алады.

Жылап тұрған горилла комикс

"Жасқан Горилла Комиксі" – жылап тұрған горилла бейнеленген бір кадрлық комистер сериясы. Онда горилланың ой-шашыраңқы, көбінесе циникалық және өзін-өзі аяушылыққа толы сөздері ой-көпіршесінде келеді: "Неге жақсы нәрселер жаман адамдарға орын болады?", "Махаббат кітабын кім қалдырды?", "Ол балалар мен үйді алады, мен машинаны аламын" және т.б. Бұл идея – комекстер индустриясындағы әзіл, горилла суретінің, жылап тұрған кейіпкердің немесе мұқабадағы күлгін түстің комикстер сатылымын арттыруға бейімділігі туралы. Кейде Мур горилланың қарсыласы – Чаклин Ырысқұлдың (Chucklin' Duck) шағын бөліктерін көрсетеді, ол өте қуанышты және қарапайым оптимист, "Хе-хе! Мен интернет-саудадан уақтылы шықтым!" сияқты мақтанды. Жасқан Горилла мен Чаклин Ырысқұл мотивтері Рик Вейчтің "Greyshirt: Indigo Sunset" сериясында қолданылды, ал "Жасқан Горилла Комиксі" панелі Том Стронгтың "Terrific Tales" #5 жинағындағы (сценарийін Лия Мур жазды, суретін Серджио Арагонес салған) "King Solomon Pines" әңгімесінде эпизодтық рөлде пайда болды. "Tesla Strong" мини-сериалында Соломонның әртүрлі нұсқаларының арасында Жасқан Гориллаға ұқсайтын біреуі де болды.