Кіріспе

Балық түрлері

Таулық сойғыш (Catostomus platyrhynchus) – Солтүстік Американың батысында, Роки тауларының екі жағында, оның ішінде Миссури өзенінің жоғарғы ағысында, Колумбия, Сакраменто және Колорадо өзендерінде кездесетін сойғыш балық. Ол жоғары биіктіктермен ғана шектелмейді, бірақ осындай биік жерлерде де табылған. Бұл жұқа, ағысқа қалыпты келген, әдетте ұзындығы кем балық. Жоғары жағы зәйтүн жасыл немесе қоңыр түсті, ал төменгі жағы ақшыл, ал көбейтін еркектерінде бүйірінен қызыл-сары жолақ өтеді және қанаттары да сол түспен боялған. Ол негізінен шөпқоректі, балдырлар мен диатомдармен қоректенеді. Көбею маурымы көктемнің соңы мен жаздың басында шағын өзендердегі құмды-қиярлы ағыстарда өтеді.

Сипаттама

Бұл жұқа және ағымды сорғыш, әдетте жоны мен қабырғалары зәйтүн жасылдан қоңырға дейін, ал ішкі жағы ақтан сарыға дейін болады. Қабырғаларында қараңғы дақтар кездесуі мүмкін. Ересек еркектердің әр жағында қара-жасыл жолақтың үстінде қызыл-сары түсті жолақтары болады, ал көбейту маусымында олардың қанаттары да қызыл-сары түске енеді. "Platyrhynchus" деген сөз "жазық мұрын" дегенді білдірсе де, мұрыны басқа сорғыштарға қарағанда дөңгелек емес. Аузы төмен жағында орналасқан, көптеген папиллярлармен жабылған үлкен және иілгіш еріндермен қоршалған. Төменгі еріннің ішкі жиегінде екі жартылай дөңгелек терісі ашық аймақтар және сырып алуға арналған шеміршек пластинасы бар. 9 сәулелі қуыс қанаттарының үстінде екі жағында да кішкентай өскіндер орналасқан. Ұзындығы 25 см-ге дейін жетеді, әдетте 20 см-ден кіші болады.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Таулық сорғыштың таралу аймағы АҚШ-та өте кең, бірақ Канадада өте шектеулі. Олар Мэн штатына дейін солтүстікке қарай таралған, бірақ Мэн аймағында таулық сорғыштың таралуы шектеулі. АҚШ-та олар Роки тауларының екі жағында, Миссури өзенінің жоғарғы ағысында, Колумбия, Сакраменто және Колорадо өзендерінде кездеседі. Сорғыш балықтар әдетте әртүрлі ортада тіршілік етеді, бірақ таулық сорғыш 3-15 метр ені және 2 метрден кем тереңдігі бар, орташа көлбеулігі бар, тасты немесе құмды түбі бар мөлдір су ағыстарын ұнатады. Олар әрдайым биік тауларда кездеспесе де, көбінесе суық тау ағыстарында (сондықтан осылай аталады) тіршілік етеді, 2800 метрге дейін биіктікте және судың температурасы нөл градустан жоғары болғанда да кездеседі. Ағыс ішінде оларды тастар мен ағаштардың артында немесе астындағы ойыстарда және айналымдарда табуға болады.

Экология

Таулық сорғыштар негізінен шөпқоректі, көбінесе балдырлар мен диатомовый жәндіктермен қоректенеді, бірақ олар түрлі су омыртқасыздарды да жейді. Олар аузымен су төменгі жағын қырғып тамақтанады. Шағылысу кешігіре көктем мен жаз басында, су температурасы 10,5 – 18,8°C аралығында болатын кезде жүзеге асады. Олар кішірек арналарға қоныс аударып, тыныш су айдындарының жоғары жағындағы құмды төбелерде шағылысады.