Кіріспе
Вирустың түрі Алхурма вирусы (ALKV) (فيروس الخرمة) – Flaviviridae вирусы тұқымдасына жататын зооноздық вирус (IV класы). ALKV Альхурма геморрагиялық қызбасын (AHF) немесе Альхурма геморрагиялық қызба вирусын қоздырады және негізінен Сауд Арабиясында кездеседі.
Alkhurma virus (ALKV) (فيروس الخرمة) is a zoonotic virus of the Flaviviridae virus family (class IV). ALKV causes Alkhurma hemorrhagic fever (AHF), or alternatively termed as Alkhurma hemorrhagic fever virus, and is mainly based in Saudi Arabia.
Диагностика
ALKV-нің зертханалық диагнозын аурудың ерте кезеңдерінде ПТР молекулалық анықтау немесе вирусты қаннан оқшаулау арқылы жүргізуге болады. Кейіннен ферментке байланысты иммуносорбенттік талдау (ELISA) арқылы серологиялық тестілеу жасауға болады. Емдеуге адамның сұйықтықтары мен электролиттерінің балансын қалпына келтіру, оттегінің қанағаттану деңгейі мен қан қысымын бақылау және қалыпқа келтіру, сондай-ақ туындаған қосымша асқынуларға арналған ем кіреді. Ауруханаға жатқызылған науқастардың арасындағы өлім-жітім көрсеткіші 1-ден 20%-ға дейін жетеді.
Емдеу
ALKV туралы ақпараттың шектеулі болуына байланысты, вакцина сияқты нақты емделмеген және қолжетімді емес. ALKV-мен күресудің ең тиімді шаралары – қарапайым қарапайым құтырудың алдын алу, мысалы, құтыруға қарсы спрейлерді қолдану, құтыру көптеп таралған аймақтардан қашықтау және хабардар болу. Мал мен үй жануарларымен қажетсіз жақын байланысты шектеу де профилактиканың бір жолы. Адамдар денелеріне жабысқан құтыруларды мұқият тексеріп, егер табылса, оларды мүмкіндігінше жылдам алып тастауы керек. Үй жануарларына арналған құтыру мойлықтары және акарицидтер малдағы құтыруларды өлтіруде тиімді. Фермаларда немесе қасапханаларда жануарлармен немесе жануар өнімдерімен жұмыс істейтін адамдар, жұқтырылуы мүмкін жануарлардың қанымен, тіндерімен немесе сұйықтықтарымен (мысалы, қайнатылмаған сүт ішу) қорғалмаған түрде байланысқа түспеуі керек.
Эпидемиология
ALKV жұқтыру жолы толыққанды түсініксіз және зор білімдердің жетіспеушілігімен толы, алайда түйелер мен қойлар осы вирустың табиғи иелері болып саналады. Вирусты жұқтырған адамдарда жұқтырудың бірнеше мүмкін жолы бар сияқты: жұқтырған кене шағуы (бір немесе бірнеше), қорғанышсыз саусақтармен жұқтырған кенені жаншу, пастеризацияланбаған түйе сүтін ішу немесе терідегі жара арқылы кіру. Sand tampan, Ornithodoros savignyi, вирусты тарататын жәндік екеніне дәлелдер бар. Адамнан адамға АХФ жұқтыру деректері тіркелмеген. Вирустың географиялық таралуы Сауд Арабиясының шегінен асып кетті; ALKV туралы хабарлар аурудың эндемикалық векторы жоқ елдерде де, мысалы Мысыр, Джибути және Үндістанда да тіркелген. 2018 жылы осы вирустың тағы бір мүмкін векторы – H. rufipes кенесінің Еуропада көшпенді құстарды жұқтырғаны анықталды.
Тарих
Бұл вирус алғаш рет 1990 жылдары Сауд Арабиясының доктор Солиман Факех ауруханасында 32 жастағы ер адамның қанынан оқшауланды. Ол Мекке провинциясының Альхурма қаласынан импортталған қойды сойып, кейін қаназдық безгекпен (геморрагиялық қызбамен) ауырып, көз жұмды. Осы уақытқа дейін ALKV-ның 40-тан астам жағдайы тіркелді, олардың арасындағы өлім-жітім көрсеткіші 1%-дан төмен. ALKV елдің заңнамасына сәйкес BSL 3 немесе BSL 4 деңгейлі агент ретінде жіктеледі.