Кіріспе

Омск геморрагиялық қызуы – Flavivirus вирусынан туындайтын вирустық геморрагиялық қызу. Ол Сібірде анықталған және Омск қаласындағы індетке байланысты осылай аталған. Бұл жаңа вирус туралы алғашқы мәліметтер 1940–1943 жылдар шамасында пайда болды.

Себеп

Омск геморрагиялық қызуы Омск геморрагиялық қызуы вирусы (OHFV) – Flavivirus тұқымдасына жататын вирустан туындайды. Халықаралық вирустар таксономиясы комитетінің стандарттарына сәйкес, қазіргі түр атауы – Orthoflavivirus omskense. Вирусты 1945-1947 жылдары Михаил Чумаков және оның әріптестері Омск қаласында (Ресей) ашты. Инфекция Батыс Сібірде, Омск, Новосибирск, Құрған, Тюмень облыстарында таралған. Вирус суда сақталады және адамға ластанған су арқылы немесе жұқтырған қыртқы арқылы жуғады.

Таралу

OHFV-нің негізгі тасымалдаушылары – мысық сияқты жерсіз кеміргіштер. OHFV құйрықтарда пайда болады, олар шағып кеміргіштерге жұқтырады. Адамдар құйрық шағу арқылы немесе мысықпен тікелей жанасу арқылы инфекцияланады. Адамдар өлген немесе ауру мысықтың (немесе кез келген түрдегі егеуқұйрықтың) қанымен, нәжісімен немесе зәрімен жанасқанда да жұғуы мүмкін. Вирус жұқтырған ешкілер мен қойлардың сүті арқылы да таралуы мүмкін. Вирустың адамдар арасында жұқпалы екеніне дәлел жоқ.

Эволюция

Вирус соңғы 1000 жыл ішінде эволюцияға ұшыраған сияқты. Вирустық геномдарды 2 кладка – А және В – бөлуге болады. А кладында бес, ал В кладында бір генотип бар. Бұл кладтар шамамен 700 жыл бұрын бөлініп кеткен. Осы бөліну Құрған облысында болған көрінеді. А клады кейіннен 230 жыл бұрын С, D және Е кладына жіктелді. С және Е кладтары тиісінше Новосибирск және Омск облыстарында пайда болған сияқты. Бұл вирустың әсеріне өте сезімтал Ondatra zibethicus (су құндызы) 1930 жылдары осы аймаққа әкелінді.

Диагностика

Омск геморрагиялық қызуын қаннан вирус бөліп шығару арқылы немесе иммуносорбенттік серологиялық талдауды қолдана отырып, серологиялық тексеру арқылы анықтауға болады. Өлім-жітім көрсеткіші 0,5–3% құрайды. Емдеу симптоматикалық, Омск геморрагиялық қызуына ерекше ем жоқ. Бұл организмдегі су мөлшерін қалыпты деңгейде ұстауға көмектеседі және қан тоқтау бұзылыстары бар науқастарға қатысты сақтық шараларын қамтамасыз етеді.

Алдын алу

Омск геморрагиялық қызуының алдын алу ең алдымен кенеге шалынбаудан тұрады. Кемпингпен, шаруашылықпен, орман шаруашылығымен, аң аулаумен (әсіресе, Сібірлік мысық аулаумен) айналысатын адамдар тәуекелге көбірек ұшырайды және қорғаныш киім киюі немесе жәндіктерден қорғайтын спрейлерді қолдануы керек. Бұл ұсыным әдетте жасырынып отыратын жерлердегі адамдарға да қатысты.