Қираду ғибадатханалары: Раджастханның ежелгі храмдары
Kiradu temples
Кираду ғибадатханалары – Раджастхан, Үндістандағы қираған ежелгі индуист ғибадатханалары. Сомешвара ғибадатханасы сақталған. 11-12 ғасырларда салынған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кираду ғибадатханалары – Үндістанның Раджастан штатындағы Бармер ауданында орналасқан қираған индуист ғибадатханаларының тобы. Кираду қаласы Тар шөлінде, Бармерден шамамен 35 км, ал Джайсалмерден 157 км қашықтықта жатыр. Кирадуда кем дегенде бес ғибадатхананың қираған қалдықтары сақталған. Олардың ішінде Шиваға арналған Сомешвара ғибадатханасы ең жақсы сақталған нысан. Эпиграфикалық мәліметтерге сәйкес, бұл ғибадатханалар 11-12 ғасырларда Чалукья (Соланки) монархтарының қарауындағылармен салынған.
The Kiradu temples are a group of ruined Hindu temples located in the Barmer district of Rajasthan, India. Kiradu town is located in the Thar desert, about 35 km from Barmer and 157 km from Jaisalmer. The ruins of at least five temples exist at Kiradu. Of these, the Someshvara temple, dedicated to Shiva, is the best preserved structure. Epigraphic evidence suggests that the temples were constructed during the 11 12th century by the vassals of the Chalukya (Solanki) monarchs.
Ғибадатханалар
Кирадуда кем дегенде бес ғибадатхананың қалдықтары табылды. Олардың ішінде жолға ең жақын орналасқан Сомешвара ғибадатханасы ең жақсы сақталған. Оның қалған бөліктері бастапқы ғибадатхананың жоспарын қайта құруға жеткілікті, бірақ шихара құлап, мандапаның шатырының көп бөлігі жойылған. Қабырғалар мен бағаналар жануарлар мен адамдардың мүсіндерімен, соның ішінде әшекейленген, олардың көпшілігі өз орнында тұр. Мандапа бағаналары сегізбұрышты пішінде. Өнер тарихшысы Перси Браун бұл сәулет стилін "Соланки үлгісі" деп атады. Бүгінде бұл стиль көбінесе Мару-Гурджара архитектурасы деп аталады. Вишну ғибадатханасы топтың екінші шетінде орналасқан, қазір тек мандапаның өте әсем безендірілген бағаналары ғана тұр; Мишель бұл ғибадатхананы бір ғасыр бұрын салынған деп санайды. Осы екеуінің арасында үш Шива ғибадатханасы әртүрлі күйде сақталған, олардың көбісі тек қасиетті орындары мен бір қадамдық құдықтан тұрады.
The remains of at least five temples have been discovered at Kiradu. Of these, the Someshvara temple, nearest to the road, is in the most complete condition. Its surviving parts are sufficient to reconstruct the original temple design, although the shikhara has collapsed and the mandapa is missing most of its roof. The walls and columns are highly decorated with sculptures, including figures of animals and humans, which mostly remain in place. The mandapa columns form an octagonal shape. The art historian Percy Brown termed the architecture style as "Solanki mode". Today the style is more often called Māru Gurjara architecture. The Vishnu temple is at the other end of the group, with only the highly carved columns of the mandapa still standing; Michell dates this a century earlier. In between these two are three Shiva temples in varied condition, with mostly only the sanctuaries remaining, and a stepwell.
Тарих
Кирадудан 1153-1178 жылдарға жатқан жазулар табылған. Осыған сүйене отырып, үнді тарихшысы Гауришанкар Оджа ғибадатханаларды 12-ші ғасырға жатқызған. Өнер тарихшылары Ратна Чандра Агравала мен Стелла Крамриш Сомешвара ғибадатханасын да 12-ші ғасырға жатқызады. Дегенмен, өнер тарихшылары Мадхусудан Дхаки мен Перси Браун ғибадатхананы 11-ші ғасырға жатқызған. Соңғы кезде Мичелл Сомешвара ғибадатханасын дәл 1020 жылға, ал Вишну ғибадатханасын 10-шы ғасырдың басына жатқызады. Кираду бастапқыда Киратакупа деп аталған. 12-ші ғасырда ол бірнеше шағын династиялардың билігінде болды, олар Чаулукялардың вассалдары ретінде билік еткен. Парамара тармағынан шыққан Сомешвара 1140 жылдары Чаулукья билеушілері Джаясимха Сиддхараджа мен Кумарапаланың құрметіне ие болғаннан кейін белгілі болды. 1150 жылдары Надула Чахамана билеушісі Альхана (сонымен қатар Чаулукья вассалы) Кирадудың губернаторы болып тағайындалған болуы мүмкін, бұл туралы 1152 жылғы жазуда айтылған. 1160 жылдары аймақ Сомешвараға қайтарылды. Кейін Шаулукьялар Кирадуды басқаруды Чахамана әулетінен шыққан Маданабрахмаға тапсырды. Маданабрахманың мұрагері, болжам бойынша, Асала болған, ол Альхананың ұлы Киртипаладан жеңіліс тапты. 1178 жылғы Кираду жазуы, Чаулукья монархы Бхима II билік еткен кезеңде шығарылған, түркілер зардап шеккен ғибадатхананың жөндеу жұмыстарын көрсетеді. Бұл түркілер Гор Мұхаммеді бастаған Гуридтермен теңестіріледі, олар Касарада шайқасында Чаулукья әскерлерінен жеңіліс тапқан.
Inscriptions dated 1153 1178 CE have been found at Kiradu. Based on this, Indian historian Gaurishankar Ojha assigned the temples to the 12th century CE. Art historians Ratna Chandra Agrawala and Stella Kramrisch have also dated the Someshvara temple to the 12th century. However, art historians Madhusudan Dhaky and Percy Brown dated the temple to the 11th century CE. More recently, Michell dates the Someshvara temple precisely to 1020, and the Vishnu temple to the early 10th century. Kiradu was originally known as Kiratakupa. During the 12th century, it was controlled by several small dynasties, which ruled as vassals of the Chaulukyas. Someshvara, who belonged to a Paramara branch, rose to prominence in the 1140s CE after gaining favour of the Chaulukya rulers Jayasimha Siddharaja and Kumarapala. In the 1150s, the Naddula Chahamana ruler Alhana (also a Chaulukya vassal) seems to have been appointed as a governor of Kiradu, as attested by an 1152 CE inscription. The area was restored to Someshvara by the 1160s. Sometime later, the Chaulukyas transferred the control of Kiradu to Madanabrahma, who came from a Chahamana family. Madanabrahma's successor was probably Asala, who was defeated by Alhana's son Kirtipala. An 1178 CE Kiradu inscription, issued during the reign of the Chaulukya monarch Bhima II, records repairs to a temple damaged by the Turushkas (Turkic people). These Turushkas are identified with the Ghurids led by Muhammad of Ghor, who were defeated by the Chaulukya forces at the Battle of Kasahrada.