Кіріспе
Кам'янка Бузька (Кам'янка Бузька) – Украинаның батысындағы Львов облысы, Львов ауданындағы қала. Бұл қала Каменка Бузка қалалық бірлестігінің (hromada) әкімшілік орталығы болып табылады. Бұрын қала Камианка Струмилова деп аталып, Галициядағы аудандық қала болған. 1918 жылдан 1939 жылға дейін Польшаның құрамында болып, Камионка Струмилова деп аталды және Тарнополь воеводшасының орталығы саналды. Халық саны:
Kamianka Buzka (Кам'янка Бузька, ) is a city in Lviv Raion, Lviv Oblast, of western Ukraine. It hosts the administration of Kamianka Buzka urban hromada, one of the hromadas of Ukraine. The city was previously known as Kamianka Strumilova, and was a district city in Galicia. From 1918 to 1939 it was part of Poland, and called Kamionka Strumiłowa, was the capital of a county of the Tarnopol Voivodeship. Population:
Орналасқан жері
Камианка Бузка Львовтан солтүстік-шығысқа қарай және Задворжедегі Karol Ludwik теміржол станциясынан солтүстікке қарай орналасқан; 50.5° және 50.8° солтүстік ендік және 41.58° және 42.4° шығыс бойлық аралығында. Қаланың солтүстігінде Яхидния және Прибужаны деген екі ауыл бар; шығысында – Забужжа және Тадани; оңтүстігінде – Тадани, Сапижанка және Дернев; батысында – Батиатичи. Бүкіл аймақ Висла өзені бассейнінде, Буг өзенінде жатыр. Соңғысы оңтүстік-шығыс шекарасымен ағып өтеді; шығыстан батысқа қарай ағып, кейін солтүстік-батысқа бұрылады, содан кейін солтүстік бағытта ауданның орталық бөлігінен өтеді, Лапажовка ауылына құятын салалар құрайды. Камианка өзені (немесе Сосновец) – оның салаларының бірі; ол сол жағалауда Буг өзеніне құяды. Камианка өзені шекара бойымен шағын аумақта ағып, содан кейін қала орталығынан оңтүстіктен солтүстікке қарай өтеді, онда Буг өзеніне құяды. Буг өзені аңғарында қалалық және қала маңындағы құрылыстар орналасқан. Олар Камианка өзені аңғарында да бар. Қала аңғардың кеңістігін алып жатыр, базар алаңында кірпіш үйлер бар, бірақ ағаш үйлер басым. Камианка өзенінің сол жағалауындағы қала маңы: Белцкие, Подзамче және Львовские; оң жағалауында – Забужанск қала маңы. Аймақтың батыс бөлігі шығыс бөлігіне қарағанда аңғардан биікке көтеріледі және теңіз деңгейінен 258 метр биіктіктегі Камиенна Гора шыңына жетеді. Бұл аймақтағы ең биік шың. Шығыс бөлігіндегі ең биік шың теңіз деңгейінен 232 метр биіктікте. Фараство (немесе Фарастов) төбесі шығысқа қарай төмендеп, теңіз деңгейінен 222 метр биіктікке жетеді. Қаланың ауданы 6/10 шаршы мильді құрайды.
Қала аумағы
Мырзалық жерде 520 морг егістік жер, 77 морг шалғын мен бау-бақша, 11 морг жайылым бар. Кіші мүлікте 2274 морг егістік жер, 276 морг шалғын мен бау-бақша, 282 морг жайылым бар. Топырақ құнарлы. Ол негізінен гумустан тұрады.
Атаудың шығу тегі
Камианка алғаш рет 1441 жылы тарихқа енген. Бұрын ол Димошин деп аталған (Kronika Dzieduszyckich 38-бетті қараңыз) және ол Ежи Струмильоның меншігі болған. Қала үлкен тас блоктардың құрметіне Камианка деп аталды, бұл тастар жергілікті және батыстағы көрші егістіктерде кездеседі, және олар, әдетте, көшпелі тастар болып саналады. Қала иесі Ежи Струмильоға құрмет көрсету мақсатында Струмилова тегі қосылды. Львов қаласының камерарийі болған Ежи Струмильо Камианка ауылына қалалық құқықтар берді. 1471 жылы ол Камианкада латын обрядындағы шіркеу мен приходты құрып, жабдықтады.
Есептер
1662 жылы шведтермен соғыс аяқталғанда, сот инспекторлары былай хабарлады: "Бұл жерде бұрын 500 ғимарат тұрған, қазір олардың 90-ы ғана қалды. Олардың 16-сы еврейлерге тиесілі. Қалаға жақын қамал бекініс пен қоршаумен қоршалған. Қалаға қарап тұрған мұнарада сарай хатшысы тұрады. Жақын орналасқан мұнара – қала қақпасы". Соғыс салдарынан келген зияннан кейін қала қалпына келтірілмеді, себебі сот инспекторлары 1766 жылы мынадай мәлімдеме жасады: "онда тұруға жарамды қонақ үйлер жоқ; олардың ешқайсысын католиктер басқармайды. Тұрғындар саудамен емес, егіншілік пен балық аулаумен айналысады – ‘magis araturae et piscaturae quam mercaturae dediti’; базар алаңында тек май ғана сатылады. Ол арбаларды майлау үшін қолданылады және ол старостаға тиесілі орманнан шығарылады. Қала орталығында 6 кішкентай католик үйі, қала шетінде 67 коттедж, бақшасы бар 39 құрылыс учаскесі бар. Қала шетінде 108 жер иесі және 52 шаруа тұрады. Қала орталығында 29 қонақ үй, 57 еврей үйі мен коттеджі бар. Қамал бұрын Камианка өзенінің жанындағы қала маңындағы шаруашылыққа жақын тұрған. Қамал көп бұрын қирап кеткен. Ол қираған күйде жатыр".
Қала мәртебесі
Қамянка бұрын "патшалық қала" атанған. Ол сонымен қатар "негродтық емес староство" да болған. Польшаның бөлінісіне дейін (1772 жылға дейін) ол Львов жерінің, Русь воеводтығының құрамында болды.
Старосты ауданы
Старость аймағы келесі қалалардан тұрды: Камианка Струмилова 9832 поляк злотысы комиссиясымен, оның ішінде 2333 поляк злотысы поляк тұрақты әскерін күтіп ұстауға арналған салық болды; Подзамче Камионецкие шаруашылығы 291 поляк злотысы комиссиясымен; ауылдар: Язиеница Лабузанска 456 поляк злотысы комиссиясымен; Обыдов 376 поляк злотысы комиссиясымен; Ланны 664 поляк злотысы комиссиясымен; Дернов 996 злотысы комиссиясымен; Руда және Язиеница Руденска 2932 поляк злотысы комиссиясымен; қалалар: Буск старостығына қарасты Добротвор 1764 жылы Сейм актісіне сәйкес Камианка старостығына қосылды; оның комиссиясы 6400 поляк злотысын құрады; Виснёва Стрижанка 510 поляк злотысы комиссиясымен. Старостың құрамында Лапаювка деп аталатын ауылдан тұратын Войтоство болды (1776 жылғы 7 ақпан күнгі Август III-нің актісіне сәйкес) – оның комиссиясы 469 поляк злотысын құрады. Старостың, көршілес жерлердің және Войтоствоның иелігі 1787 жылғы 1 сәуірдегі актінің күшімен граф Игнацы Цетнерге өтті. Бұл, тұз кендерінен алынған Надворна иелігіне толық емес өтемақы болды. 1766 жылы Камианка старостығында және оның аймағында сот инспекциясы жүргізілді. Есеп 1869 жылы жарық көрген "Dodatek tygodniowy do Gazety Lwowskiej" апталық журналында жарияланды (14, 15, 16, 17, 18, 20, 22 және 23-шы сандары).
Табылған артефактілер
Камианкада адамдар бұрын қару-жарақ, қыш ыдыстар және басқа да археологиялық құнды заттарға кездесетін. Мысалы, иілінген жүзі және темір сабы бар ежелгі қылыш, сондай-ақ кремациялық урна осы жерде табылған. Қазір олар Львовтағы Оссолинский мұражайының экспонаттары болып табылады.
Тәуелсіз Украина
2020 жылдың 18 шілдесіне дейін Каменка-Бузка Каменка-Бузка ауданының әкімшілік орталығы болды. 2020 жылдың шілдесінде Украинаның әкімшілік реформасы аясында аудан таратылды, нәтижесінде Львов облысының аудандарының саны жетіге дейін азайтылды. Каменка-Бузка ауданының аумағы Червоноград және Львов аудандары арасында бөлістірілді, ал Каменка-Бузка Львов ауданына қосылды.
Демография
1880 жылғы санақ бойынша бұл қала мен Подзамче шағын қаласында 3751 адам тұрды. Белзки шағын қаласында 1096 адам, Львовски шағын қаласында 756 адам, Забужански шағын қаласында 684 адам өмір сүрді. Барлығы: 5701 тұрғын; оның ішінде 590 (11,6%) - римдік католик, 1641 грек-католик (32,1%), 56 католик емес (1,1%), 2820 еврей (55,2%). Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қаланың еврей халқы Эйнзацгруппен жасаған жаппай өлімге ұшырады.
Мәдениет
Камианка Бузка украин театрының туған жері саналады, Якуб Гаваттың алғашқы театрлық қойылымдары 1619 жылы қалалық базарда көрсетілген. 1914 жылы осы қалада Иван Франконың "Ұрланған бақыт" драмасы алғаш рет көпшілікке ұсынылды. Польша жазушысы Стефан Грабинский 1887 жылы осы қалада дүниеге келген. Михаил Шолоховтың "Донды тыныш ағызады" романының екінші кітабында бұл қала маңызды орын алады.
Өнеркәсіп
XIX ғасырдың аяғында шаруалар қала халқының көп бөлігін құрады. Шеберлер тобының негізін аяқ киім жасаушылар, тігіншілер, теміршілер, тоқымашылар, ағаш өңдеушілер және қыш құмыра жасаушылар құрады. Су арналы диірмен мен су арналы пилорама жергілікті өнеркәсіптің дамуына үлкен үлес қосты. Сонымен қатар, спирт зауыты, сыра зауыты және стандартты кірпіш зауыты болды. Жергілікті пилорама (30 аттық қуатпен) қарағай, емен және шаған тақталарын және еденге арналған блоктарды өндірді. Ол 1500 текше метр дайын өнім алу үшін 2300 текше метр ағаш пайдаланды. XIX ғасырдың басында белгілі тері өңдеу шеберханасы болған. Кейіннен тері өңдеу өнеркәсібі кеңінен таралмады. XVI ғасырда осы қалада қылыштар жасаған. Сол ғасырда мұнда белгілі тоқу фабрикасы болды. 1589 жылы Польша королі Зигмунд III Ваза қалаға берген құқықтар кітабынан Камианка Струмиловада келесі гильдиялар жұмыс істегенін білеміз: терішілер, аяқ киім жасаушылар, тоқымашылар, теміршілер, тілдік жасаушылар, құлыпшылар, шекершілер, балықшылар, қару жасаушылар, қағаз фабрикасының жұмысшылары, киім-кешек сатушылар, ағаш өңдеушілер және токарлар. XIX ғасырдың аяғында осы гильдиялардың кейбіреулері жойылды, ал кейбіреулері құлдырады. Шындығында, жергілікті өнеркәсіптің барлығы деградацияға ұшырады. Тұрғындар балық аулаудан көп пайда тапқан. Олар Буг өзенінде шабақ аулаған. Балықшыларға қала әкімдігі ерекше жеңілдіктер берген. Сол кезде жергілікті балық шаруашылықтары болмағандықтан, қала осы саладан табыс табуын тоқтатты. Бұрын адамдар Буг өзеніне сала салған. Сол кезде адамдар бұл іспен айналыспады. Олар саудамен де көп айналыспады. Жергілікті жәрмеңкелер мен базарлар шағын және маңызсыз болды. Сол кезде сауда көбінесе еврейлердің қолында болды. Олар мал, тұз, астық, негізінен ағаш сатты. Олар сонымен қатар аз мөлшерде балық та сатты. Базарлар әр сейсенбі және жұма күндері өткізілді. Жәрмеңкелер 19 қаңтарда, 8 мамырда және 10 қыркүйекте өткізілді. Қаланың активтері 162 148 поляк злотынан, ал міндеттемелері 233 поляк злотынан тұрды. 1881 жылы қаланың кірісі 7740 поляк злотын құрады.
Көлік
Каменка Бузка H17 Львов-Радехив-Луцк тас жолында орналасқан. Қала ішінде 2 теміржол станциясы да бар.
Мекемелер мен ескерткіштер
Каменкада муниципалдық және аудандық әкімдік ғимараттары, салық жинау кеңсесі (екінші дәрежелі), аудандық сот, нотариус кеңсесі, бағалау комитеті кеңсесі, аудандық кеңес ғимараты, пошта және телеграф кеңселерi орналасқан. Мұнда толық штатты мұғалімдері бар бес сыныпты ұлдар мектебі және дәріхана бар. 19 ғасырдың соңында бұл жерде екі дәрігер және екі хирург тұрған. Львов архиепископтығына қарасты Рим-католик шіркеу кеңселерi де бар. Рим-католик шіркеуі Глинианский деканатына қарасты. Осы қауымға 38 ауыл кіреді. Олар: Батиатче, Бербеки, Будки, Чертине, Дальнич, Дернов, Гайк, Генриковка, Хораец, Ягонин, Язиеница Польска, Язиеница Руска, Игнаковка, Константиновка, Красиче, Кжывуланка, Купичвола, Ланни Немецкие, Ланни Польские, Лапаёвка, Мазиарня Гогулова, Мазиарня Камионецка, Неудорф, Новистав, Обыдов, Подрудне, Подзамче, Розанка, Руда, Сапиежанка, Соколе, Тлумач, Турки, Збанов, Збронце, Здешов, Зубов Мост, Зельдец. Грек-католик шіркеуінің Сапиежанкада филиалы бар және ол Буск деканатына қарасты. Мұнда 1471 жылғы ескі кірпіш шіркеу бар. Шіркеуді Львов қаласының камерарийі болған Ежи Струмилло салдырған. Екі православие шіркеуі бар. Қала ішінде Құдай ананың тууына арналған православие шіркеуі орналасқан. Ал филиал шіркеу қала шетінде орналасқан және Аяз Николайға арналған. Жаңа православие шіркеуін епископ Сильвестр Сембратович киеледі. Киелеу рәсімі 1882 жылдың 20 қыркүйегінде өткізілді. 1766 жылғы Каменка старостығының тексеру кітабында, шіркеу пастырының мәлімдемесіне сәйкес, бұрын Глинский даласының қақпасы жанындағы Бельзке маңында Қасиетті Рухқа арналған шағын шіркеу болғандығы айтылған. Глинско – бүгінгі күнге дейін сақталған егіс жері. Осы шіркеуге жергілікті жерлердің бір бөлігі тиесілі болған. Шіркеу татар шапқыншылығы кезінде өртеніп кеткен. Тексеру кезінде шіркеу орнында аурухана мен төрт коттедж тұрған. Сол кітапта Каменкадағы православие шіркеуі және базилиандық монахтардың шағын православие монастыры туралы да айтылған. Олар Құдай ананың Баянына арналған. Шіркеу мен монастырды қала құрылтайы салдырған. Жақын жердегі бақ монастырға тиесілі болған. Каменкада 1977 поляк злоты капиталмен гминалық несие қоғамы болған. Бүгінде Каменка-Бузкада 5 балабақша, үш мектеп және кәсіптік-техникалық училище бар.