Кіріспе

Полтава (,) – Украинаның Полтава облысының әкімшілік орталығы және облыс ішіндегі Полтава ауданының орталығы болып табылатын, Орталық Украинадағы Ворскла өзенінің жағасында орналасқан қала. Бұл қала Украинаның қалалық бірлестіктерінің бірі – Полтава қалалық әкімшілігіне де қызмет етеді. Полтаваның халқы:

Тарих

Полтава қашан құрылғаны әлі белгісіз, бірақ 1174 жылға дейін жазбада кездеспеген. Дегенмен, 1999 жылы қалалық билік қаланың 1100 жылдығын тойлауға шешім қабылдады. Шындығында, бұл елді мекен өте көне, себебі археологтар қала шегінде ежелгі палеолиттік тұрақ пен скифтердің іздерін тапты.

Орта ғасырлар

Қазіргі қаланың атауы дәстүрлі түрде Лтава елді мекенімен байланысты, ол 1174 жылы Гипатий жылнамасында еске алынған. Жылнамаға сәйкес, 1182 жылы 12 шілдеде Игорь Святославич Куман хандары Кончак пен Кобяктың жасақтарын қуа жете, Лтава маңындағы Ворскла өзенінен өтіп, Переяславқа қарай бет түзеді), онда Игорь әскері Кумандарды жеңіске жетеді. Шенников сондай-ақ Мансур княдігінің Литва Ұлы Княдігіне вассалдық емес, серіктес мемлекет ретінде қосылғанын және Полтава қаласы осы кезде-ақ болғанын айтады. Бұл аймақтың көп бөлігін Ресей Осман империясынан жақында ғана тартып алғандықтан, көптеген грек православиелік қоныс аударушыларды аймаққа қоныстануға шақырды, сондықтан императорлық үкімет жаңа діни округті басқаруға белгілі грек ғалымы Евгений Вульгарис тағайындалды. Ол 1779 жылы зейнетке шыққаннан кейін, оның орнына басқа грек дінтанушысы Никефор Теотокис келді. 1944 жылдың жазында АҚШ Әскери-әуе күштері "Франтик" операциясы атымен нацистік Германияға бірнеше шабуылдық рейстер жасады. Полтава әуе базасы, сондай-ақ Мыргород әуе базасы осы операцияларға қатысқан B-17 Flying Fortress ауыр бомбалаушыларын қондыру үшін шығыс орналасқан жерлер ретінде пайдаланылды. Полтаваның соғыстан кейінгі қайта құруы 1950-1960 жылдары жалғасты. Қала Совет Одағындағы әскери білім берудің маңызды орталығына айналды, онда зымырандық және байланыс офицерлері дайындалды, сонымен қатар ауыр бомбалаушылардан құралған Совет Әуе күштерінің бөлімшесі орналасқан еді. 2020 жылдың 18 шілдесіне дейін Полтава облыстық маңызы бар қала ретінде белгіленді және ол аудан орталығы болғанымен, Полтава ауданына қарастырылмады. Украинаның әкімшілік реформасы аясында Полтава облысындағы аудандардың саны төртке дейін азайтылды, қала Полтава ауданының құрамына қосылды.

Климат

Полтавада жылы жазғы ылғалды континенттік климат (Köppen: Dfb) басым, төрт айқын маусымы бар. Бұл Украинадағы ең суық қалалардың бірі. Жылдық жауын-шашын мөлшері тең бөлінген, көбінесе жазда жауады, ал қыста қарға айналады.

Мәдениет

Ескі қаланың орталығы – жартылай шеңбер пішіндес неоклассикалық алаң. Онда 1805–11 жылдары құйма темірден жасалған Тоскана бағанасы орналасқан, ол Полтава шайқасының жүз жылдығына арналған және сол шайқаста түскен 18 шведтік зеңбірегін көрсетеді. Ұлы Петр жеңісін Құтқарушы шіркеуінде тойлағандықтан, осы 17 ғасырлық ағаш қасиетті орны бүгінге дейін сақталған. 1699–1709 жылдар аралығында салынған, Кресттің көтерілуіне арналған бес күмбезді қалалық собор – казак бароккосының тамаша ескерткіші. Собордың тұтастығын тіпті неоклассикалық қоңырау мұнарасы да бұзбаған. Богородицаның ұйықтауына арналған тағы бір барокколық шіркеу 1934 жылы қиратылып, 1990 жылдары қайта салынды. Совет астрономы Николай Степанович Черных 1981 жылы ашқан 2983 Полтава аталған кішкентай планета қаланың атымен аталады.

Спорт

Ең танымал спорт түрі – футбол. Қалада екі кәсіби футбол командасы бар: Украина Премьер-лигасындағы «Ворскла» Полтава және Екінші лигадағы «ФК Полтава». Полтавада 3 стадион бар: Бутовский «Ворскла» стадионы (қаланың басты стадионы), «Динамо» стадионы қала орталығында, ал «Локомотив» стадионы Подил ауданында орналасқан.

Көлік

Полтаваның көлік инфрақұрылымы Киев, Харьков және Кременчук қалаларына теміржол байланыстары бар екі ірі теміржол стансасынан тұрады. Полтаваның Киев желісі электрлендірілген және Полтава экспресімен пайдаланылады. Полтава-Харьков желісін электрлендіру 2008 жылдың тамызында аяқталды. Автовокзал қалааралық автобус станциясы ретінде қызмет етеді. Жергілікті қалалық маршруттарға арналған автобустар "AC 2" (№2 – Шевченко көшесі бойымен) және "AC 3" (Зинкивская көшесі) аялдамаларынан жүреді. Жергілікті қалалық маршруттар Тарас Шевченко көшесі бойында тоқтайды. Тұрақты автобус қатынасы жоқ аймақтарда marshrutka шағын автобустары қызмет көрсетеді; алайда олар жеке меншікте және бір жол жүру құны жоғары. Сонымен қатар, қала бойынша 10 маршрутты троллейбус желісі жүреді. Қала маршруттарында 50-ден астам троллейбус қызмет етеді. Полтаваға сондай-ақ қала шекарасынан тыс, Ивашки ауылының жанында орналасқан халықаралық әуежай да қызмет көрсетеді. М03 халықаралық тас жолы Полтаваны Киев және Харьковпен байланыстырып, қаланың оңтүстік жағынан өтеді. Сонымен қатар, Полтава арқылы өтіп, оны Кременчук және Сумымен байланыстыратын P 17 аймақтық тас жолы бар.