Кіріспе

Америкалық ұшқыш аса және академик Фрэнсис Пибоди Магун, МК (6 қаңтар 1895 - 5 маусым 1979) – 20 ғасырда ортағасырлық және ағылшын әдебиетін зерттеудегі негізін қалаушылардың бірі, футбол және ежелгі герман тілдеріндегі есімдер сияқты түрлі салалардың ғалымы және көптеген маңызды мәтіндерді аударған адам. Американдық болғанымен, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбритания Корольдік әуе күштерінде (бұрынғы Корольдік ұшу корпусы) лейтенант болып қызмет еткен. Магун бес әуе шайқасында жеңіске жетті және батылдығы үшін Ұлыбританияның Әскери крестімен марапатталды.

Ғылыми мансабы

АҚШ-қа оралғаннан кейін, ол Гарвардта салыстырмалы әдебиет пәнінен оқытушы болып тағайындалды (1919); осы кезеңде ол Гарвард университетінде филология ғылымдарының докторы дәрежесін алды және 1923 жылы «Historia de preliis» еңбегінің екі ағылшын тіліндегі нұсқасы бойынша диссертациясын қорғады. Оның еңбектері 1936 жылғы жазғы Олимпиада ойындары аясында өткен өнер сайысының әдебиеттік бөлігінде де ұсынылды. Гарвардта ол ағылшын тілі пәнінің оқытушысы болды, содан кейін академиялық сатыдан өтті (Салыстырмалы әдебиет профессоры, 1937; Ағылшын тілі профессоры, 1951). Оның твид костюмімен киген келбеті кампуста көпке таныс болды; оның кеңсесі жоқ екені айтылды, және оны тек жол жүріп сөйлесе алатынын жеткізді. Ол ежелгі халықтың қолданбалы заттарына деген ұзақ жылдар бойғы қызығушылығымен ерекшеленді. Александр Хаггерти Краппемен бірге ол Гримм ағайындылары жинаған халық ертегілерін ағылшын тіліне алғаш рет аударды. Сонымен қатар, ол өзінің көп қырынды қызығушылықтары үшін теориялық және әдістемелік негіздерді жасады. Дэвид Байном Гарвардтағы ағылшын тілі тарихында Магунның Джордж Лайман Китредждің фольклор және этномузыка саласындағы новаторлық еңбектерімен (әдебиет тарихымен байланысты) және Милман Парридің жұмыстары арасындағы байланыс ретінде маңызды екенін атап көрсетті; Магун Парри мен Лордтың Югославияның гусларларының ауызша поэзиясын зерттеуінен (олар Гомердің поэмаларымен салыстырған) шабыт алып, олардың әдістерін англосаксон поэзиясын зерттеуге қолданды. 1953 жылы «Speculum» журналында жарияланған «Beowulf» туралы «Англосаксондық повесть поэзиясының ауызша формулалық сипаты» атты мақала Альберт Лордтың (Магунның диссертациялық жетекшісі болған; ол сондай-ақ Уолтер Онгтың ұстаздарының бірі болды) пікірінше, ерекше маңызға ие болды. Магун англосаксон поэзиясының жазба нұсқасының негізінен дәстүрлі ауызша өнердің көшірмесі екенін, сонымен қатар, христиандық дінге дейінгі идеялар мен құндылықтармен тығыз байланысты екенін дәлелдеді. Бұл тұжырым әдеби сын тұрғысынан англосаксон поэзиясын зерттеуге қалай қарау керектігіне әсер етеді. Оның идеялары ортағасырлықтар арасында пікір таласына себеп болды, кейбіреулері оның көзқарасын қабылдады, ал басқалары дәстүрлі стиль және әдістерден (және христиандық және христиандыққа дейінгі ықпалдардың күрделі үйлесімінен) шабыттанған жазба поэзияны жақтады, ал үшіншілері бүкіл англосаксон корпусы жеке авторлық, жазба мәтіндерден тұрады деп талас жасады, олардың негізінде тек христиандық сенім болды. Бұл мақала көптеген антологияларға енгізілген. Өмірінің орта шенінде ол ауызша дәстүрдің тағы бір саласын зерттеу үшін фин тілін үйренуге кірісті және фин зерттеулеріне елеулі әсер етті; замандастары оның Резервуар көшесіндегі үйіндегі фин тіліндегі кітаптардың өсіп келе жатқан кітапханасын еске алады. Оның 1963 жылғы «Калевала» шығармасының қара сөзбен аудармасы бүгінгі күнге дейін стандарт болып саналады және ол 1964 жылы фин мәдениетін зерттеуге қосқан үлесі үшін Финляндияның Арстан орденімен марапатталды. 1961 жылы Гарвардтан зейнеткерлікке шықты, ал мансабының соңында Джесс Б. Бессингер мен Роберт Пейсон Крид редакциялаған «Franciplegius; medieval and linguistic studies in honor of Francis Peabody Magoun, Jr.» атты құрметті жинақ жарық көрді. Ортағасырлықтар арасында таралған аңыз бойынша, Магун Мистер Магу кейіпкерінің прототипі болған деседі. Алайда, суретші Джон Хаблидің ғалымды білгеніне ешқандай дәлел жоқ.

Отбасылық өмір

Магун 1926 жылғы 30 маусымда Иллинойс штатының Виннетка қаласында Маргарет Бойденге үйленді. Олардың балалары: Фрэнсис Пибоди Магун III (1927–1999; Фейт Гоуэнмен некеде); Уильям Коупер Бойден Магун (1928–2014; Патрисия Лавецзориомен некеде); Маргарет Бойден Магун (1932–2017; Гвидо Ротрауфпен некеде); және Жан Бартолоу Магун (1937 жылы туған; Уорд Фарнсвортпен некеде).

Мақалалар

РПТ. ішінде және ішінде