Кіріспе

Артур Кёстлердің «Өліммен диалог» кітабы алғаш рет 1937 жылы «Испаниялық заңнама» (II бөлім) құрамында жарық көрді. Онда ол Испания азамат соғысы кезіндегі өзінің басынан өткен оқиғаларды сипаттайды. Кітаптың II бөлімі кейін «Испаниялық заңнамадан» бөлініп, аздаған түзетулермен жеке «Өліммен диалог» деген атпен жарияланды (төмендегі цитатаны қараңыз). Кітап Кёстлердің өлім жазасына кесілген түрмедегі тәжірибесін баяндайды. Кітап 1937 жылдың күзінде, түрмеден босатылғаннан кейін, оқиғалар әлі жадында жақсы сақталғанда жазылды. Он бес жыл өткен соң жазған «Көрінбейтін жазу» автобиографиясының екінші томында Кёстлер келесідей ескерту жасайды:

cquote Ағылшын тіліндегі түпнұсқа басылымдардың барлығында, американдық басылымды қоса алғанда, «Өліммен диалог» жеке кітап ретінде жарық көрді. Алайда, түпнұсқа ағылшын тіліндегі басылымда (Gollancz және Left Book Club, 1937) ол «Испаниялық заңнаманың» екінші бөлігін құрады, ал бірінші бөлігі Мюнценберг үшін жазған Испания туралы бұрынғы үгіт кітабынан тұрды. «Испаниялық заңнама» қазірде басылымнан тыс және солай болып қала береді; «Өліммен диалог» Англияда сол атаумен, бастапқыда жазылған түрінде қайта басылды. Бұл жолы ол азырақ сәттілікке ие болды, тұтқындалып, өлім жазасына кесілді және Севилья қамауына жіберілді. Кітап Кёстлердің түрмеде көптеген саяси тұтқындармен бірге өткізген уақытын, олардың көпшілігі испан республикашылары болған кезеңді суреттейді. Тұтқындар сотсыз, ескертусіз және тіпті құрбандықты таңдаудағы логикасыздықтан үнемі қорқынышпен өмір сүрді. Әр таңда тұтқындар оянып, түнде олардың бірінің немесе бірнешесінің атылғанын білді. Кітап неміс тілінде жазылған, бірақ Кёстлер Гестапоның назарын аудармау үшін түрмелік күнделігін ағылшын тілінде жазды.

Кейінгі еңбектеріне әсері

Костлердің түрмедегі тәжірибесі 1941 жылы жарық көрген, көптеп сатылған «Түскі қараңғылық» атты антикоммунистік романына психологиялық түсініктер сыйлады.