Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапондық жекпе-жек өнері Jōdō (杖道), "жо таяқтың жолы" дегенді білдіреді, немесе Jōjutsu (杖術) – қысқа таяқ – жо таяғын пайдаланатын жапондық жекпе-жек өнері. Бұл өнер бодзюцуға ұқсас және жапон қылышына қарсы қорғануға баса назар аударады. Жо таяғы әдетте 0,9-ден 1,5 метрге дейін ұзын болады.
Japanese martial art
Jōdō (杖道), meaning "the way of the jō", or Jōjutsu (杖術) is a Japanese martial art using a short staff called jō. The art is similar to bōjutsu, and is strongly focused upon defense against the Japanese sword. The jō is a short staff, usually about 3 to 5 feet (0.9 to 1.5 m) long.
Жодзюцуның аңыздық шығу тегі
Шинто Мусо рю дзё дзютсу (кейде Шинто Мусо рю дзёдо деп аталады, "Шиндо" - басты таңбалардың дұрыс айтылуы), шамамен 400 жыл бұрын, әйгілі Миямото Мусасидің (宮本 武蔵, 1584–1645) жеңісінен кейін, ұлы семсерші Мусо Гонносуке Кацуёши (夢想 權之助 勝吉, шамамен 1605 ж., қайтыс болған күні белгісіз) тапқандығы айтылады. Бұл дәстүрге сәйкес, Гонносуке Мусашиге бо, яғни ұзын таяқпен қарсы шықты, оны өте шебер қолдануға қабілетті еді. Бұл алғашқы жекпе-жектің басқа есептері келіспесе де, Шинто Мусо рюдың ауызша дәстүрінде Мусаши Гонносуке босын екі қылыштың "Х" тұрқындағы қорғанысымен (дзюдзи-доме; 十字止め) ұстағандығы айтылады. Осы жағдайда Гонносуке Мусашидің қарсы шабуыл жасауына кедергі келтіре алмады, сондықтан Мусаши оның өмірін сақтап қалды. Гонносуке саяхаты оны Чикузендегі Хоман тауына (қазіргі Фукуока) жеткізді. Онда тазарту, медитация және жаттығудан кейін, Гонносуке кішкентай баладан: "дөңгелек ағашты ұстап, су айын біл" ("maruki wo motte, suigetsu wo shire"「丸木を以って、水月を知れ」) деген құдайлық аян алғанын мәлімдеді. Боның ұзындығын шамамен (немесе жапондық өлшем бірліктерімен, төрт сяку, екі сон және бір бу) қысқартқанда, ол қарудың әмбебаптығын арттыра алды, оның нәтижесінде ұзын таяқ, найзамен күресу және қылышпен күресу үшін жасалған әдістерді қолдануға мүмкіндік алды. Жаңа қарудың ұзындығы сол кездегі татиден (ұзын қылыштан) ұзын болды, бірақ ұзақ бодан әлдеқайда тар кеңістікте джоның соққы беру ұшын кері бұруға мүмкіндік беретіндей жеткілікті қысқа болды. Гонносуке джо таяғымен қолданатын әдістерін қарсыласына қарай өзгерте алатын, осылайша өзіне шабуылдаудың көптеген әртүрлі мүмкіндіктерін ұсынатын. Ол өзінің стилін Шинто Мусо рю деп атады және Мусашиге тағы да қарсы шықты. Бұл жолы, Мусаши джо таяғында дзюдзи-доме қорғанысын қолдануға тырысқанда, Гонносуке таяқтың екінші ұшынан айналып өтіп (қысқарған ұзындығының арқасында), Мусашиді жеңіліске мәжбүр етті. Гонносуке бұрынғы жекпе-жегінде алған сыйлықты қайтарды және Мусашидің өмірін сақтап қалды. Бұл дзодзютсудың пайда болуы туралы әшекейленген оқиға болуы мүмкін, өйткені Шинто Мусо рюдың ауызша дәстүрі осы екінші жекпе-жекті немесе Мусашиді жекпе-жекте жеңген адамды ғана еске алады. Мусашидің өмірін баяндаған куәгерлер, сондай-ақ оның өзінің жазбалары, ол жекпе-жектен жеңіліссіз шыққандығын мәлімдейді. Бұған қоса, бұл аңыз джоны қолдану туралы ең танымал әңгіме болғанымен, Гонносуке джоның жалғыз жасаушысы ретінде танылмайды, өйткені сол кезеңдегі басқа да көптеген мектептерде (Сюйо рю, Тендо рю, Хотен рю, Такенучи рю) оқу бағдарламаларында дзодзютсу бар. Екінші жекпе-жектен кейін Гонносуке туралы белгілі болған нәрсе, ол Солтүстік Кюсюдегі Курода кланының жекпе-жек өнерінің оқытушысы болды, онда дзодзютсу 1900 жылдардың басына дейін кланның ерекше өнері болып сақталды, содан кейін бұл өнер түрі жалпы жұртшылыққа оқытылды.
Shintō Musō ryū jōjutsu (sometimes known as Shintō Musō ryū jōdō "Shindō" is also a valid pronunciation for the leading characters), is reputed to have been invented by the great swordsman Musō Gonnosuke Katsuyoshi (夢想 權之助 勝吉, fl. c.1605, date of death unknown) about 400 years ago, after a bout won by the famous Miyamoto Musashi (宮本 武蔵, 1584–1645). According to this tradition, Gonnosuke challenged Musashi using a bō, or long staff, a weapon he was said to wield with great skill. Although other accounts of this first duel disagree, according to the oral tradition of Shintō Musō ryū, Musashi caught Gonnosuke's bō in a two sword "X" block (jūji dome; 十字止め). Once in this position, Gonnosuke could not move in such a way as to prevent Musashi from delivering a counterattack, and Musashi elected to spare his life. Gonnosuke's wanderings then brought him to Mount Hōman in Chikuzen (modern day Fukuoka) where, after a period of purification, meditation, and training, Gonnosuke claimed to have received a divine vision from a small child who told him: "holding a round stick, know the solar plexus" ("maruki wo motte, suigetsu wo shire"「丸木を以って、水月を知れ」). By shortening the length of the bō from roughly (or, in Japanese measurement units, four shaku, two sun and one bu), he could increase the versatility of the weapon, giving him the ability to use techniques created for the long staff, spear fighting and swordsmanship. The length of the new weapon was longer than the tachi (long sword) of the period, but short enough to allow the reversal of the striking end of the jō in much tighter quarters than the longer bō. Gonnosuke could alter the techniques he used with the jō stick, depending on the opponent he faced, to provide himself with many different options of attack. He named his style Shintō Musō ryū and challenged Musashi again. This time, when Musashi attempted to use the jūji dome block on the jō staff, Gonnosuke was able to wheel around the other end of the staff (because of the reduced length), forcing Musashi into a position where he had to concede defeat. Returning the courtesy he received during their previous duel, Gonnosuke spared Musashi's life. This may be an embellished story of the creation of jōjutsu, as the oral tradition of Shintō Musō ryū is the only mention of this second duel, or for that matter, a person defeating Musashi in combat. Witness accounts of Musashi's life, as well as his own writings, insist he retired from dueling undefeated. Furthermore, while this legend is the most well known tale to include the use of the jō, Gonnosuke cannot be credited as the sole creator of the jō as a number of other schools from the same period and with no links to Shintō Musō ryū also include jōjutsu in their curriculum (Suiō ryū, Tendō ryū, Hōten ryū, Takenouchi ryū). What is known about Gonnosuke after his alleged second duel is that he eventually became the martial arts instructor for the Kuroda clan of northern Kyūshū, where jōjutsu remained an exclusive art of the clan until the early 1900s, when the art form was taught to the general public.
Қазіргі тәжірибе
Жодоны зерттеудің қазіргі заманғы екі саласы бар. Олардың бірі – корю, яки «ескі мектеп» жодосы. Бұл сала өз оқу бағдарламасына жодо немесе жодзюцуды қосатын бірнеше түрлі мектептерге бөлінеді (Шинто Мусо рю, Суйо рю, Тендо рю, Хотен рю, Кукишин рю, Такенучи рю және т.б.). Бұл мектептерде семсер, нагината, қысқа таяқ (тандзё), тізбекті орақ (кусаригама), таяқ (дзютте) және дзюдзюцу (жақын қарым-қатынаста қарсыласты жеңу үшін қолданылатын жақын арадағы күрес) сияқты басқа да қаруларды қолдануға үйретеді. Көптеген жаттығушылар тек бір мектепке ғана маманданады. Екінші сала – Сейтей Жодо, және оны Бүкілжапондық Кендо Федерациясы (全日本剣道連盟 Zen Nippon Kendō Renmei) жүзеге асырады. Сейтей – корю стильдерімен салыстырғанда жодоның қарапайым түрі, ол тек 12 алдын ала дайындалған формадан (ката) тұрады, мысалы, Шинто Мусо рюде 64 форма бар. Осы 12 катадан өзге, студенттер өздерінің корюын да зерттейді. Жодзюцу жапон полициясының да пайдалануына бейімделген, олар бұл өнерді кейдзё дзютсу (警杖術) немесе полиция таяғымен күрес өнері деп атайды. Аики-джо – аикидо принциптеріне сәйкес жодомен жаттықтырылатын жекпе-жек өнерінің әдістері жиынтығына берілген атау, алғаш рет Морихеи Уэсиба үйреткен, кейін Уэсибаның ең көрнекті шәкірттерінің бірі Морихиро Сайто оны одан әрі дамытқан.
The modern study of jōdō has two branches. One is koryū, or "old school" jōdō. This branch is further subdivided into a number of different schools which include jōdō or jōjutsu in their curriculum (Shintō Musō ryū, Suiō ryū, Tendō ryū, Hōten ryū, Kukishin ryū, Takenouchi ryū, etc.). These schools also teach the use of other weapons such as the sword, the naginata, the short staff (tanjō), the chained sickle (kusarigama), the truncheon (jutte), and jūjutsu (close combat for defeating an opponent in which one uses either a short weapon or none). Most practitioners specialise in only one school. The other branch is called Seitei Jōdō and is practiced by the All Japan Kendō Federation (全日本剣道連盟 Zen Nippon Kendō Renmei). Seitei is a simpler form of jōdō, compared to the Koryū styles, with only 12 pre arranged forms (kata), compared to Shintō Musō ryū for instance, which has 64 In addition to these 12 kata the student will also study their koryū. Jōjutsu has also been adapted for use in the Japanese police force, who refer to the art as keijō jutsu (警杖術), or police stick art. Aiki jō is the name given to the set of martial art techniques practiced with a jō according to the principles of aikido, taught first by Morihei Ueshiba then further developed by Morihiro Saito, one of Ueshiba's most prominent students.