Кіріспе

Жаңа Гвинеядан шыққан құмыра гүлінің түрі.

Nepenthes klossii /n//ᵻ/'/p//ɛ//n//θ//iː//z// /'/k//l//ɒ//s//i//aɪ/ – Жаңа Гвинеяға ендемик тропикалық құмыра гүлі.

Ботаника тарихы

Непентес клосси 1912–1913 жылдардағы Волластон экспедициясы кезінде Жаңа Гвинеяның оңтүстік-батысында табылды. Түрдің типтік үлгісі, Клосс s. n., Сесил Боден Клосс 1913 жылғы 26 қаңтарда экспедиция лагерінің (VIb лагері) жанында, теңіз деңгейінен 930 және 1170 метр биіктікте жинаған. Гүлдік материалдың болмауына байланысты жынысы белгісіз. N. klossii типтік үлгісін зерттеу нәтижесінде Дэнсер Ридлидің жапырақтың төменгі жағын жоғарғы жақ деп, ал жоғарғы жағын төменгі жақ деп жаңылыс сипаттағанын көрсетті. Бұл Мэтью Джеббтің 1991 жылғы «Жаңа Гвинеядағы Непентестер» атты монографиясында ғана нақтыланды. N. klossii-нің түр ішіндегі қарым-қатынастары туралы Дэнсер: «Бұл жеткілікті сипатталмаған түр N. stenophylla-ға өте жақын сияқты көрінеді, бірақ оларды біріктіруге батылым жетпейді» деп жазды. Дегенмен, Дэнсердің N. stenophylla сипаттамасы N. fallax түрлік үлгісіне негізделген, ал кейбір ғалымдар бұл түрді бұрынғыдан ерекше деп санайды. Дэнсер N. klossii-ді Regiae кладына тағы 14 түрмен бірге қосты. Ол: «N. veitchii, N. stenophylla, N. klossii және N. fusca – өте жақын, бірақ сөзсіз ерекше түрлер» деп жазды. Жоғарғы құмыралар өрмелердің ұштарынан күрт өсіп, 45 мм енді қисық құрайды. Олардың пішіні тар конус тәрізді, кейде ауызға қарай түтікшелі болады. Ауа құмыраларының биіктігі 26 см, ені 7 см. Теңіз деңгейінен 2000 метрге дейін. N. klossii-нің әдеттегі өсетін жері – биік батпақты ормандар, бірақ олар шабындықта да кездесе алады. Бұл популяцияның қалпына келтіруі қиын, өйткені оның өсетін жері «дамдыту үшін тазалануға жоспарланған».

Етқоректілер

Непентес класты тұқымдасының тек екі түрінің бірі – ақ дақтары бар күмбез пішіндес құмыраларды қолданады, бұл күн сәулесінің құмыраның ішкі жағын жарықтандыруына мүмкіндік береді. Ұқсас құмыра морфологиясы бар жалғыз басқа түр – Суматраға тән N. aristolochioides. Алдыңғы жағынан қарағанда, осы түрлердің перистомы мен қақпағы қараңғы көрінеді, ал құмыраның ішкі беті құмыраның жоғарғы бөлігінен өтетін жарық арқасында жарықтандырылған. N. klossii-дің тұтқындау механизміне толыққанды зерттеу жүргізілмегенімен, N. aristolochioides-тің жоғарғы құмыраларында бұл бейімделу Солтүстік Американың құмыра өсімдіктері – Darlingtonia californica, Sarracenia minor және Sarracenia psittacina сияқты, ұшатын жәндіктерді қызықтыруға арналған деп болжанады.

Туысқан түрлері

Nepenthes klossii шамалы анықталған "N. maxima кешеніне" жатады, оған басқа түрлердің ішінде N. boschiana, N. chaniana, N. epiphytica, N. eymae, N. faizaliana, N. fusca, N. maxima, N. platychila, N. stenophylla және N. vogelii кіреді. Қазаншасының пішіні жағынан N. klossii кейбір қатыстарда N. aristolochioides-ке ұқсас, бірақ біріншісінің қазаншалары әлдеқайда ірі. Бұл таксондардың ерекше бейімделулері конвергентті эволюцияның мысалы деп есептеледі, яғни жақын туыс емес екі организм бөлек, бірақ салыстырмалы экожүйелерде дамығанда тәуелсіз түрде ұқсас қасиеттерге ие болады. Nepenthes klossii N. aristolochioides-тен оның әлдеқайда үлкен, сағақты жапырақтары арқасында ажыратылады. Суматрадан таралған Nepenthes eustachya айқын өзгергіштік көрсетеді және кейде N. klossii-ге сырттай ұқсас қақпақты жоғарғы қазаншаларды шығарады. Дегенмен, бұл түрлерді ажырату оңай.