Кіріспе

Көп рет іске қосылатын реактивтік жүйе түрі – көп рет іске қосылатын артиллериялық зымыран. Фаджр-3 реактивтік жүйесі 5,2 метрлік, 240 миллиметрлік калибрлі Фаджр-3 артиллериялық зымырандарының он екі данасын атып шығарады, олардың ұшу қашықтығы 43 шақырым, салмағы 407 килограмм және 45 кг жарылғыш зат (HE) бар 90 килограммдық сынықталатын оқ-дәрілермен жабдықталған. "Фаджр" араб тілінде "таң" деген мағынаны білдіреді.

Тарих

Иран-Ирак соғысы кезінде шамамен 100 Солтүстік Кореяның М 1985 ЖСҰЖ (жер-жерге зымырандық жүйе) Иранға экспортталды. Солтүстік Кореяның М 1985 жүйесі советтік "Катюша" зымырандарының негізінде жасалған, сондықтан "Фаджр-3" кейде "Катюша" деп те аталады. Солтүстік Кореяның көмегімен Иранның мемлекеттік "Шахид Багери" өнеркәсібі кейіннен бұл жүйені өндіруге кірісті.

Кейбір деректерде "Фаджр-3" зымырандарын "Парчин Зымыран Өнеркәсібі" жасағаны айтылады. "Фаджр-3" өндірісінің нақты мерзімі белгісіз. Абу-Дабидегі сарапшылар осы жаңалықты бір ай ішінде біліп, оны Иранда өндіріске түскен "ең маңызды жаңа қарулардың бірі" деп бағалады. Дегенмен, Иран бұл жүйені жасағанын 1996 жылғы 6 қарашада ғана ресми түрде хабарлады. Сол айдың ішінде жүйе сынақтан өтті, ал 2006 жылға дейін "Фаджр-3" зымырандарының өндірісі жалғасты.

Сипаттама

Толық Fajr 3 жүйесі бес адамнан тұратын экипажмен жабдықталады және кранмен жабдықталған арнайы жабдықтау көлігі де бар. Қазіргі таңда ол біркелкі түрде Mercedes Benz 2631 шассиінде қолданылады. Шассидегі айырмашылықтарды есептемегенде, Fajr 3-тің басқа түрлері жоқ. АҚШ армиясы Fajr 3-те атыс басқару жүйесі жоқ екенін хабарлайды. Оның жарылғыш бөлігі 45 кг HE құрайды. 2018 жылы Иран түрлі ракеталар мен басқарылатын зымырандар, соның ішінде Fajr 3 үшін жақындықтағы фитилдерді құрастыру желісін іске қосып, жариялады. Бір дереккөз Fajr 3 зымырандары жай ғана жарылғыш заттарды, суббоеприпастарды, оттық заттарды, түтінді немесе химиялық заттарды тасымалдай алатынын мәлімдейді. Fajr 3 Иранның қару-жарақ тізімінде ондаған жылдар бойы сақталуы мүмкін. Жүйенің мүмкіндіктерін бағалаудың бірі – оның аз ғана ракеталары мен MLRS жүйелерінің нашар дәлдігі Fajr 3-тің тактикалық тұрғыдан тиімді болмауы мүмкін деген қорытындыға әкеледі. Кейбір мәліметтерде 2002 жыл, ал басқаларында 1990 жылдардың соңы туралы айтылады.

2006 жылғы Ливан соғысы

2006 жылғы Ливан соғысында Fajr 3 көп ұзындықты РСЗО-лары шектеулі түрде қолданылды. Израиль әуе күштері "Фаджр-3" және басқа да орта және ұзақ қашықтыққа ұшатын артиллериялық ракеталарды соғыстағы басты нысаналары деп белгілеп, соғыстың басында оларды жою үшін ірі шабуыл жасады. Хезболла қолданғанда "Фаджр-3" ракетасы "Раад 1" деп те аталатын. Хезболланың Fajr 3 РСЗО-лары белгілі бір орындарда емес, жылдам түрде жылжып отырып қолданылды және олардың Тирдегі Хезболла штаб-пәтерінен басқарылғаны хабарланды.

Ирак

2007 жылдың 11 қыркүйегінде белгісіз ирактық көтерісшілер "Фаджр-3" зымырасын ұшырып, Бағдадта американдық әскерді жарақаттады.