Кіріспе

Британдық сөздікші және филолог Натан Бейли (27 маусым 1742 жылы қайтыс болды) – ағылшын филологы және сөздікші. Ол бірнеше сөздіктердің авторы, соның ішінде 1721 және 1802 жылдар аралығында 30 басылымға жеткен «Жалпы этимологиялық сөздігі». Бейлидің «Британдық сөздігі» (1730 және 1736) Сэмюэл Джонсонның «Ағылшын тілінің сөздігін» (1755) жасау үшін пайдаланған маңызды көзі болды.

Өмір

Бейли 1691 жылы Лондонның Уайтчепель ауданындағы жетінші күндік баптист қауымына қабылданды. Шамасы, 1718 жылға дейін ол қауымнан шеттетілген. Кейін ол Степниде мектеп ашқан. Уильям Томас Уитли оған құқық ғылымдары докторы (LL.D.) дәрежесін бергендігін айтады.

Шығармалары

Бейли, Джон Керси кішімен бірге, ағылшын тілінің сөздік тану ғылымын дамытушылардың бірі болды және тілдің сөздіктерінің ауқымын кеңейтті. Сөздіктердің толымдылығы басты мақсатқа айналды. Он сегізінші ғасырдың басына дейін ағылшын тілінің сөздіктері көбінесе "қиын сөздерге" және олардың түсіндірмелеріне назар аударған, мысалы, Томас Блоунт пен Эдвард Филлипстің бұрынғы буын сөздіктері сияқты. Назар аударудың өзгеруіне байланысты, күнделікті қолданыстағы және ғалымдарға тікелей қызығушылық танытпайтын сөздер де қосылды, нәтижесінде ағылшын тілінің сөздіктеріндегі сөздердің саны едәуір артты. Жаңалықтар жалпы қолданыстағы сөздер, диалект, техникалық терминдер және қарапайым тіл саласында болды. Бейлидің "Ағылшын тілінің әмбебап этимологиялық сөздігі" 1721 жылы жарық көргеннен бастап 18-ғасырдың ең танымал ағылшын сөздігіне айналды және шамамен отыз басылымнан өтті, оның ішінде көптеген техникалық терминдер бар. Сэмюэл Джонсон өз сөздігінің негізі ретінде аралық парақтары бар көшірмесін пайдаланды. Барлығы отыз басылым жарық көрді, соңғысы 1802 жылы Глазго қаласында әртүрлі кітап сатушылардың қайта басылымдары мен редакциялары түрінде жарық көрді. "Лондон және Вестминстер ескерткіштері", 1726; "Dictionarium Domesticum", 1736 (сонымен қатар қуырылған тауық рецептілері бар тағамдар кітабы); Овидий мен Федрдің таңдамалы шығармалары; және "Ағылшын және латын жаттығулары". 1883 жылы "XVIII ғасырдағы ағылшын диалекті сөздері, Н. Бейлидің сөздігінде көрсетілгендей" атты кітап жарық көрді, ал кіріспесін В. Э. А. Аксон (Ағылшын диалект қоғамы) жазды, онда автор туралы өмірбаяндық және библиографиялық мәліметтер келтірілген.