Кіріспе

The Perfumed Garden – Джон Пилдің 1967 жылы британдық пираттық радиостанциясы Radio London-дағы түнгі бағдарламасына берген аты.

Лондон түн ортасынан кейін

АҚШ-тың коммерциялық поп-радиосында бірнеше жыл жұмыс істегеннен кейін, Пил 1967 жылғы наурыз айында Калифорниядан Ұлыбританияға оралған соң станцияға қосылды. Радио Лондонның әдеттегі үш сағаттық күндізгі хабарларында түрлі уақыттарда сөйлегенімен қатар, оған түнгі сағат 00:00-ден таңғы сағат 02:00-ге дейінгі хабарлама тағайындалды, ол кезде ол «Лондон түнгісі» деп аталды. Лос-Анджелес музыкалық өміріндегі тәжірибесі оны 1966 жылғы поп-музыкадағы күрт өзгерістер туралы әріптестерінен гөрі көбірек хабардар етті. Бұл өзгерістер 1960 жылдардағы жастар мәдениетіндегі маңызды өзгерістермен бірге жүрді, 1960 жылдардың ортасындағы «тербелмелі Лондон» дәуіріндегі сәнге құмар жасөспірімдердің тұтынушылығы Сан-Франциско хиппилерінің ойлы, материалистік емес көзқарасымен қанағаттандырылмады. Пил, өсіп келе жатқан хиппи қозғалысын өз көзімен көргендіктен – ол Калифорнияда көптеген жаңа топтар мен орындаушыларды көрді – өзін дұрыс уақытта дұрыс жерде сезінді, ал Лондонда Битлздің ықпалымен параллель қозғалыс дамыды. Осы кезеңде «International Times» және «Oz» сияқты андеграунд газеттері, сондай-ақ «UFO» клубы сияқты музыкалық орындар пайда болды. Ол бағдарламаларында пайда болатын жаңа бағыттарды көрсетуге ниеттенді және қазіргі Радио Лондон шеңберінде өзінің әндер тізімін сәйкесінше бейімдеді.

Иіс шығатын бақ

The Perfumed Garden 1967 жылы мамыр айында тыныш басталды; атауының өзгеруі (ол атақты эротикалық кітаппен ешқандай қатысы жоқ екенін айтты) Пил станцияда ешкімнің түнгі бағдарламаларды тыңдамайтынын түсінгенде болды, түн ортасынан кейінгі уақыт диджейлер мен жарнама берушілер үшін де ұнамайтын. Станцияның ауыр коммерциялық "Fab 40" плейлистісінен бас тартып, Пил өзіне ұнаған фолк, блюз, психоделикалық және прогрессивті рок тректерін ойнай бастады, оларды ұялшақ, лаконикалық дауыспен жариялады, бұл көптеген пират радио диджейлерінің жылдам, көтеріңкі әңгімелерінен мүлдем өзгеше болды. Радио Лондон басшылығы оның бағдарламасы туралы алғаш рет музыка баспасөзінде жақсы пікірлер пайда болғанда және станцияның Лондон кеңсесі The Beatles менеджері Брайан Эпштейннен алғыс хат алғанда білді. The Perfumed Garden британдық поп-музыка тыңдаушыларының белгілі бір тобына, көбінесе мектеп, колледж және университет студенттеріне қызығушылық тудырып, үлкен аудиторияның назарын аударды. Бұл аудитория коммерциялық пират радиосынан гөрі әртүрлі музыкалық және мәдени контентке дайын болды, оның көп бөлігі әлі де үй шаруасындағы әйелдер мен жасөспірімдерге арналған еді. Пилдің тыңдаушылары сол заманның рухын көрсететін хаттар мен өлеңдер жіберді, сонымен қатар "The Perfumed Garden" бағдарламасының идеяларымен терең байланысты болды; көптеген адамдар үшін бұл бағдарлама гүлді кезеңнің музыкасымен және сенімдерімен таныстырды. Пил 1967 жылдың тамызында пираттыққа қарсы заңнама станцияны жабуға мәжбүрлегенге дейін бағдарламасын жалғастырды. Радио Лондон жабылуға айналса, оған осындай еркіндік берілмес пе екені күмәнді болғанымен, станция оған соңғы аптада қосымша бір сағат эфир уақытын (түн ортасынан таңғы сағат 3-ке дейін) берді, ал соңғы The Perfumed Garden 1967 жылдың 14 тамызында түні бойы, түн ортасынан таңғы сағат 5.30-ға дейін жалғасты. Пилдің эмоционалды қоштасуы, онда ол тыңдаушыларына өзінің сүйіспеншілігін білдіріп, The Perfumed Garden "біраз уақыттан кейін" қайта оралатынын уәделеді, оның аудиториясымен тығыз байланыс орнатқанының дәлелі болды. Шындығында, ол көп ұзамай Лондонның андеграунд газеті International Times-та "The Perfumed Garden" тұрақты рубрикасын жариялай бастады, ал кейбір жанкүйерлер бағдарламаның рухын сақтап қалу үшін "The Perfumed Garden" тыңдаушылар клубын құрды.

BBC радиосының 1-ші бөлімі

Көптеген басқа бұрынғы пират радио диджейлерімен бірге Пилді BBC Radio 1, 1967 жылдың күзінде хабар таратуды бастағанда шақырып алды. Ол баршаға ұнамады, оның көзқарасы мен музыкалық талғамы станцияның хит-парадқа негіделген идеологиясына қайшы келді; бірақ ықпалды продюсерлер мен BBC басшыларының қолдауымен ол өзін бекіте алды. Қарсыластарының ашуын оятқан Пил, музыка баспасөзіндегі диджейлердің танымалдылығы бойынша жүргізілген сауалнамаларда, адал тыңдаушыларының арқасында жиі жеңіске жетті. Оның алғашқы BBC бағдарламалары, аптасына екі-үш сағатқа ғана шектелгендіктен, «Парфюмерленген бақтан» гөрі азаттық пен жекелік сипатта аз болды; тыңдаушылардың қатысуы, әсіресе, едәуір төмендеді, бірақ оның ықпалы Пилдің ұсыну стилінде және музыкалық таңдауларында әлі де байқалып тұрды. 1968-69 жылдарғы «Night Ride» бағдарламаларына BBC мұрағаттарынан өлеңдер, қонақтар мен әлемдік музыка, сондай-ақ рок, фолк және блюзден бастап, классикалық және авангардтық туындыларға дейінгі кең ауқымды музыка енгізілді. Оларды «Парфюмерленген бақ» идеясының дамуы деп қарастыруға болады, әсіресе олардың сөздік мазмұнында (Радио Лондон эфирінде Пил ән тректерімен және тыңдаушылардың хаттарымен қатар Ливерпуль ақындарының туындыларын үнемі ұсынып отырды), сондай-ақ 1960 жылдардың соңындағы америкалық андерграунд FM радиосының британдық нұсқасы ретінде қарастыруға болады; бірақ Пилдің «Night Ride» бағдарламасы BBC басшылығының қолдауын алмады. Пил мен оның қонақтары бірқатар даулы мәлімдемелер жасап, басшылықтың наразылығын туғызды және 18 айдан кейін эфирден алынды. Дегенмен, «Night Ride» өз уақытынан озық болған, оның эклектикалық музыкалық мазмұны BBC Radio 3-тің «Late Junction» сияқты бағдарламаларын болжады, ол тек отыз жылдан кейін басталды.

Мұра

The Perfumed Garden 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында көптеген басқа британдық радио рок-шоуларының үлгісі болды. Оның ықпалын, мысалы, Боб Харристің BBC бағдарламаларының алғашқы кезеңінде, сондай-ақ Хью Нолан мен Терри Ясонның "Геронимо" радиосындағы кешкі эфирлерінде (1969-70 жылдары Radio Monte Carlo арқылы демалыс күндері хабар таратқан) естуге болады. Хиппи дәуірінде көптеген диджейлер Пилдің жұмсақ монотонын еліктеуге тырысты, бірақ оның тілге деген шеберлігіне немесе тыңдаушыларын таң қалдыру қабілетіне ешкім жете алмады. "Парфюмерлік бақтың" артық қиялданушылық жағы – құбыршықтарға, хомяктарға және басқа да кішкентай жаратылыстарға қызығушылық, сондай-ақ кейбір тыңдаушылардың хаттарындағы балалық қиялдарға деген ықыласы Пилдің кейінгі жылдары ұялуына себеп болды, бірақ оның хиппи идеалдарымен байланысты әлеуметтік алаңдаушылығы оның мансабы бойында өзгермеді. ("Парфюмерлік бақ" бағдарламасында ол Peace News және андерграунд газеттері Oz және International Times туралы хабарлады). Ол үнемі әлсіздерді қолдады және сәннен шыққан немесе қиын артистерге көмектесті. Ол 2004 жылы қайтыс болғанға дейін ұқсас, ерекше жеке стильде хабар таратуды жалғастырды, бұл поп музыкасындағы отыз жылдан астам уақыт бойы өзгерген модаларды қамтыды және конвенцияны мүлдем елемеді. Басқа диджейлерден айырмашылығы, ол өзінің жастық шағының музыкасына мойынсұнбады және теледидар, шоу-бизнес немесе өнерді тарату саласына қадам басу мүмкіндігін қабылдамады. Ол Radio One-ға адал болды, үнемі жаңа музыкалық стильдерді іздеді және жас аудиторияға берілді – оның мансабының бағытын анықтаған және "Парфюмерлік бақ" арқылы құрылған ойшаудағы қоғамға тікелей байланысты болатын берілгендік. BBC жүргізушісі Боб Харрис шоудың форматы ешқайсысына ұқсамайтынын айтты. "Солтүк теңізінің ортасынан жалғыздықпен эфирге шығып тұрғанда" Джон Пил өмірімде бірден жазбалар, өлеңдер, хаттар мен әңгімелердің қосындысымен пайда болды. Форматы алуан түрлі, мазмұны – толыққанды аян. Шоу "Парфюмерлік бақ" деп аталды. Тіпті аты да ерекше болды. Мен естігендеріме сене алмадым. Бұл бағдарламаның ойнату тізімдері мен форматының қалыпты шекарасынан шығып кеткені бірден анық болды. Эфирде жаңа буынның музыкасы дыбыстады: Captain Beefheart, Quicksilver Messenger Service, Love, The Doors, Incredible String Band. Бұл кім болса да, мен оның орнында болғым келді. Мен бір түймешікті басып, студияда осы керемет нәрселерді тауып, өзім сияқты сезінетін адамдардан хат алып, осының бәрін мүмкін болғанша көп адамға жеткізгім келді. Сол сәтте мен бұл менің болашақ жолым екенін және осы сезімге адал болуым керектігін түсіндім. Шынымен де эфирге шығып, тәуекелге барып, өзіңе ұнайтын музыканы ешқандай компромиссiz ойнауға болады".

Құрмет көрсету

2006 жылы Джон Пилдің қайтыс болуының екінші жылдығына арналған еске алу шарасы аясында BBC Radio 6 Music радиосы 23-27 қазан күндері оның соңғы "Иісті бақ" бағдарламасынан жарты сағаттық төрт үзіндіні эфирге шығарды. Бұл жазбалар толық бағдарламаның "қайта жасалған" нұсқасының бір бөлігін құрайды. Бағдарламаның эфирден алынған ең жақсы сападағы жазбалары біріктіріліп, цифрлық түрде тазартылды (дегенмен дыбыс сапасы әлі де нашар), ал музыкалық шығармалар CD немесе винил пластинка нұсқаларымен алмастырылды.