Кіріспе

Америкалық ақын

Майкл Ротенберг (1951 – 2022) – американдық ақын, ән жазушы, редактор, суретші және қоршаған ортаны қорғаушы. Флорида штатының Майами-Бич қаласында туған Ротенберг Солтүстік Каролина университетінің Чапел-Хилл қаласындағы ағылшын тілі факультетін бітірген. 1976 жылы Калифорнияға көшіп, «Shelldance Orchid Gardens» орхидеялар мен бромелиялар бақшасын құрды. 2016 жылы Ротенберг Флорида штатының Таллахасси қаласына көшіп, Флорида мемлекеттік университеті кітапханасының тұрақты ақыны болды. 1993 жылы Калифорнияның Нью-колледжінде поэтика мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. 1989 жылы Ротенберг пен суретші Нэнси Дэвис «Big Bridge Press» әдеби баспасын құрды, ол Джим Харрисон, Джоанна Кайгер, Аллен Гинзберг, Филипп Уэлен, Майкл МакКлюр және басқалардың еңбектерін жариялады. Ротенберг – «Big Bridge» поэзия веб-журналының редакторы. Ротенберг сондай-ақ «Jack Magazine» журналының редакторлары мен негізін қалаушыларының бірі. Ол төмендегілердің редакторы:
«Overtime», Филипп Уэленнің таңдалған өлеңдері (Penguin, 1999)
«As Ever», Джоан Кигердің таңдалған өлеңдері (Penguin, 2002)
«David’s Copy», Дэвид Мелцердің таңдалған өлеңдері (Penguin, 2005)
«Way More West», Эд Дорнның таңдалған өлеңдері (Penguin, 2007)
Майкл Ротенберг және Сюзи Уинсон (Fish Drum, Inc., 2007) редакциялаған «Филипп Уэлене арналған құрмет: үздіксіз жалын». Филипп Уэленнің жинақталған өлеңдері (Wesleyan University Press, 2007). Эдуард Франсуа Андренің «Bromeliaceae Andreanae» еңбегінің ағылшын тіліндегі басылымы, Роберт У. Ридтің түсіндірмелерімен (Big Bridge Press, 1983)
Леон Дювальдің «The Bromeliads» еңбегінің ағылшын тіліндегі басылымы, Роберт У. Ридтің түсіндірмелерімен (Big Bridge Press, 1990)
Ротенбергтің өлеңдері «New American Writing», «Supplement v. 2», «Brooklyn Rail», «Sensitive Skin», «Chiron Review», «88: A Journal of Contemporary American Poetry», «First Intensity», «Cortland Review», «Golden Handcuffs Review», «Exquisite Corpse», «Zyzzyva», «Mudlark», «Jacket», «Rolling Stock», «Sycamore Review», «Otoliths» және тағы да көптеген басылымдарда жарияланған. Оның шығармалары Энн Фишер Вирт пен Лора Грей Стрит (Trinity University Press) редакциялаған «Ecopoetry: A Contemporary American Anthology», Хесус Гонсалес Алькантара және Мойсес Х. Кортес Крус (Мексика) редакциялаған «43 Poetas por Ayotzinapa», Дэвид Тринидад пен Дениз Духамель (Soft Skull Press) редакциялаған «A Half Century of Collaborative American Poetry», Луис Арман (Litteraria Pragensia) редакциялаған «Hidden Agendas/Unreported Poetics» және Тайлер Доэрти мен Том Морган (Bootstrap Productions) редакциялаған «For the Time Being: The Bootstrap Book of Poetic Journals» сияқты антологияларға енген. Оның кітаптары: «Оян және арман» (MadHat Press), «Көлеңке салу» (Dos Madres Press), «Белгісіз ұстау: иттің оқиясы» (Shabda Press, АҚШ), «Белгісіз ұстау: иттің оқиясы» (Ekstasis Press, Канада), «Таңда», «Менің жасым пойыз сияқты», «Тезделмеген көрініс», «Париж журналдары», «Балық не көрді», «Кәтерлі скрипкалар», «Адам/әйел» (Джоан Кигермен бірге) және «Оңғақ әндер». «Белгісіз мерзімге қамауда ұстау: иттің оқиясы» кітабының испанша/ағылшынша нұсқасы 2017 жылы Varasek Ediciones (Мадрид, Испания 2017) баспасында жарық көрді. «Белгісіз мерзімге қамауда ұстау: иттің оқиясы» кітабының араб тіліндегі басылымы, Эль Хабиб Луаи аударған, 2020 жылы Каирде, Мысырда (Arwiqa Publishers) жарық көрді. «Benvenuto Nella Contea Di Somona: Welcome to Sonoma County» екі тілде (Camion Press, Италия 2019). 2020 жылы оның «The Pillars: Art & Poems» атты жиырма сегіз беттік өнер және өлеңдер кітабы Contagion Press (vsuarez@aol.com) баспасынан жарық көрді. «Мен Элвисті өлтірдім» еңбегі 2020 жылы Alien Buddha Press баспасынан шықты. «Бяянар ағашының естелігі», «Сырты әлемнің өлеңдері, 1985–2020» 2022 жылы Lost Horse Press баспасында жарық көреді. Ротенберг танымал музыканттармен бірлесіп екі аудио диск жазды. 2002 жылы ол Бобби Томас-младшиймен «Under The Spell» альбомын жазды. 2020 жылы Tribal Records-те «Dystopic Relapse» жазылды, онда Лонгину Парсонс, Майкл Бакан және Брайан Холл қатысты. 1990 жылы Ротенберг әндер жаза бастады. Оның әндері Голливудтың «Shadowhunter» және «Black Day, Blue Night» фильмдерінде орындалған. Оның әндері сондай-ақ Дж. С. Кардонның «Outside Ozona» фильмінде де пайда болды. Ротенбергтің ертедегі еңбектерінің мұрағатын Калифорния Беркли университетінің Банкрофт кітапханасынан табуға болады. 2018 жылға дейінгі жұмыстарының архиві Флорида мемлекеттік университетінің Строзиер кітапханасының бір бөлігі болып табылады.

100 мың ақын өзгеріске және балаға өлең оқып беру

2011 жылы Ротенберг және оның серіктесі Терри Каррион «100 мың ақын өзгеріс үшін» ұйымын құрды. «100 мың ақын өзгеріс үшін» – бейбітшілік, әділдік, тұрақтылық және білім беруге баса назар аударатын жаһандық поэзия және өнер қозғалысы. «100 мың ақын өзгеріс үшін» әлемнің түкпір-түкпіріндегі ақындар мен суретшілерге әлеуметтік, экологиялық және саяси өзгерістерді қолдайтын жергілікті шараларды ұйымдастыруға және жоспарлауға көмектеседі. Жыл сайын 100 елде 500-ден астам іс-шара өтеді. Іс-шараларға өлең оқу кештері, музыка және би концерттері, өнер көрмелері, өнер мен белсенділік семинарлары және көше шерулері кіреді. «100 мың ақын өзгеріс үшін» жыл сайынғы шара, бірақ оның іс-шаралары жыл бойы жалғасады. 2019 жыл – оның 9-шы жылы болды. 2018 жылы «100 мың ақын өзгеріс үшін» «Балаға өлең оқы» атты сауат ашу жобасын қосты. Флорида мемлекеттік университетінің кітапханасы жинаған балалар поэзиясының PDF файлы тегін жүктеуге қолжетімді болды. PDF-дегі өлеңдер Джон МакКей Шоу жинағынан алынған, ол балалық шаққа қатысты кітаптардан, өнер туындыларынан, қолжазбалардан, каталогтардан және басқа да материалдардан тұрады. Жинаққа библиографиялар, өмірбаяндық мақалалар, әдебиет, поэзия және сындық еңбектер кіреді. Бұл жобаға 2000-нан астам жеке тұлға мен ұйым қатысты.

Қоғамдық іс-шаралар

Ротенберг өзінің өмірін ақын ретінде саяси, экологиялық және әлеуметтік белсенділікке арнады. Ол 40 жылдан астам уақыт бойы экологиялық қозғалыста белсенді болып келеді. Ол Mori Point үшін Pacificans тобының негізін қалаушы және президенті болды, бұл топ бірнеше жойылып бара жатқан түрлерді – қызыл аяқты бақа мен Сан-Францисконың жолақты жыланын қорғауға, сондай-ақ осы маңызды жағалау мекендеу ортасын Golden Gate ұлттық аймағының құрамына енгізуге ықпал етті. Оның Калифорния штатының Пасифика қаласындағы экологиялық жұмысы, сондай-ақ Суини Ридж ұлттық демалыс аймағын қосу арқылы Сан-Матео округіне Алтын қақпа демалыс аймағының кеңеюіне әкелді. Ротенберг көп жылдар бойы парктің басты жақтаушысы болғандықтан және Сан-Матео округінде GGNRA-ны кеңейту қозғалысының көрнекті тұлғасы ретінде Golden Gate National Recreation Area тарихына енгізілді. Ол People For A Golden Gate Recreation Area басқару комитетінің мүшесі және Pacifica Land Trust директорлар кеңесіне кірді. Сонымен қатар, ол өсімдіктерді қорғау жөніндегі халықаралық консорциумның негізін қалаушы және президенті, ал The Bromeliad Society International, Inc. консервациялық комитетінің негізін қалаушы және бұрынғы директоры болды. Ротенберг Poets In Need, Inc. коммерциялық емес 501c3 ұйымының негізін қалаушы және президенті, ол қаржылық қиындыққа тап болған ақындарға көмек көрсету мақсатында гранттар тағайындайды. Ротенберг Калифорния штатының Сонома округінде Энди Лопестің қазасынан кейін полицияның зорлық-зомбылығына қарсы күреске жетекшілік ететін Энди Лопес ұйымдастыру комитетінің негізін қалаушы. Ол сондай-ақ GGNRA трассаларының бөлігі болып табылатын орхидеялар мен бромелияларды өсіруге арналған Shelldance Orchid Gardens-тің негізін қалаушы.

Өлім

Ротенберг 2022 жылғы 21 қарашада өкпе қатерлі ісігімен ұзаққа созылған күресінен кейін дүние салды.